Geri Dön

D grubu ressamlarının eserlerindeki“ağaç”imgesi; sanat psikolojisi ve sanat felsefesi bağlamında analizi

The image of“tree”in the works of group d painters; an analysis in the context of art psychology and art philosophy

  1. Tez No: 1016439
  2. Yazar: MAKBULE TORLAK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZAN DÜZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Fine Arts, Art History
  6. Anahtar Kelimeler: Ağaçlar, D grubu, Doğa, Sanat, Sanat felsefesi, Sanat psikolojisi, Üslup, Üslup analizi, İmge, Trees, D group, Nature, Art, Art philosophy, Art psychology, Stylistic, Stylistic analysis, Image
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Uşak Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
  12. Bilim Dalı: Tasarım Çalışmaları Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnsanoğlunun yeryüzündeki serüveni boyunca ağaç, suyla yan yana gelerek varoluşun en temel, belki de en dokunaklı simgesine evrilmiştir. Bu imgeyi sadece doğanın bir parçası olarak görmek yetersiz kalır; o, aslında insanla evren arasında kurulan görünmez köprünün kendisidir. Türk resmindeki modernleşme sancılarını dindirmeye çalışan D Grubu sanatçıları, ağacı basit bir manzara öğesi olarak görmektense; onu felsefi bir alana, sanatçının ruhsal çırpınışlarını ele veren birer merkezi imgeye dönüştürmeyi seçmişlerdir. Bu çalışmanın odağında bu dönüşüm yer almaktadır. Ağaç imgesi, plastik değerler, sanatın psikolojik derinlikleri ve felsefi kökenleri üzerinden disiplinlerarası bir süzgeçle incelenmiştir. Araştırma sürecinde nitel bir yol haritası izlenerek betimsel tarama modeli benimsenmiş; eser analiz tekniğiyle eserler çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Asıl amaç, ağacın form ve renk aracılığıyla sanatçının içsel dünyasında nasıl bir karşılık bulduğunu saptamaktır. Ele alınan ağaç formunun Nurullah Berk'te kübist-konstrüktivist yaklaşımla, Zeki Faik İzer'de lirik leke değerleriyle, Elif Naci'de empresyonist bir tavırla, Cemal Tollu'da kütlesel ve hacimli formla betimlendiği saptanmıştır. Turgut Zaim'de düzlemsel-stilize etkiler, Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nda sembolik ve folklorik bir üslup, Eren Eyüboğlu'nda ise sağlam belirgin hatlar ön plana çıkmaktadır. Eşref Üren'in yumuşak ve esnek renk lekeriyle, Arif Kaptan'ın yaşamın doğal yapısına odaklanan yaklaşımı, Sabri Berkel'in kübist-soyut dışavurumu, Hakkı Anlı'nın sert ve kütlesel izlenimi, Fahrünnisa Zeyd'in büyük boyutlu soyutlamaları, Zeki Kocamemi'nin desenlerindeki kübik hacim, Leopold Levy'nin kübist-fovist yapısalcılığı ve Şeref Akdik'in empresyonist atmosferi, ağaç motifinin D grubu içindeki üslup çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Nihayetinde ağaç, bu isimlerin elinde basit bir konu olmanın ötesine geçerek birer anlam taşıyıcısına dönüşmektedir. Sanat psikolojisi açısından; huzur ve umut gibi aydınlık hislerden, kimlik sancısı gibi karmaşık ruh hallerine kadar pek çok duygunun aynasını görmek mümkündür. Sanat felsefesi düzleminde ise; yaşam atılımı, ataraksia veya oluş gibi kavramlarla örülen sessiz bir köprüdedir. D Grubu ressamları için estetik bir varlığın ötesinde; sanatçının evrenle olan uyumunu, toplumsal mesajlarını ve varoluşsal kaygılarını ifade ettiği temel bir simge hükmündedir.

Özet (Çeviri)

Throughout humanity's journey on earth, the tree, standing alongside water, has evolved into one of the most fundamental and perhaps most poignant symbols of existence. Viewing this image merely as a component of nature falls short; it is, in essence, the invisible bridge constructed between the human being and the universe. The Group D artists, who sought to alleviate the growing pains of modernization in Turkish painting, chose not to regard the tree as a simple landscape element, but rather to transform it into a philosophical domain — a central image that reveals the artist's spiritual struggles. This study focuses on that very transformation. The tree image has been examined through an interdisciplinary lens encompassing plastic values, the psychological depths of art, and its philosophical underpinnings. In the course of the research, a qualitative methodology was employed, adopting the descriptive survey model; artworks were analyzed and interpreted through the technique of formal work analysis. The primary aim is to determine how the tree, through form and color, finds resonance within the artist's inner world. It has been established that the tree form under examination is rendered through a Cubist-Constructivist approach in Nurullah Berk, through lyrical painterly values in Zeki Faik İzer, through an Impressionist sensibility in Elif Naci, and through massive, volumetric form in Cemal Tollu. Planar and stylized effects come to the fore in Turgut Zaim, a symbolic and folkloric idiom in Bedri Rahmi Eyüboğlu, and firmly defined contours in Eren Eyüboğlu. Eşref Üren's soft and fluid color patches, Arif Kaptan's approach centered on the natural structure of life, Sabri Berkel's Cubist-abstract expressionism, Hakkı Anlı's austere and massive impression, Fahrünnisa Zeyd's large-scale abstractions, Zeki Kocamemi's cubic volume in draftsmanship, Leopold Levy's Cubist-Fauvist structuralism, and Şeref Akdik's Impressionist atmosphere collectively reveal the stylistic diversity of the tree motif within Group D. Ultimately, in the hands of these artists, the tree transcends its status as a mere subject matter and becomes a carrier of meaning. From the perspective of art psychology, it is possible to discern a mirror reflecting a wide spectrum of emotions - from luminous feelings such as serenity and hope to complex psychological states such as the anguish of identity. On the plane of art philosophy, it constitutes a silent bridge woven through concepts such as élan vital, ataraxia, and becoming. For the Group D painters, the tree stands beyond an aesthetic entity; it functions as a foundational symbol through which the artist expresses their harmony with the universe, their social messages, and their existential concerns.

Benzer Tezler

  1. 20. yüzyıl Türk resim sanatında mekan soyutlaması

    The abstraction of space in the 20th century Turkish painting

    DİLAY KOÇOĞULLARI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Güzel SanatlarÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Resim Ana Sanat Dalı

    YRD. DOÇ. UMUT GERMEÇ

  2. Türk resminde figüratif eğilimler ve sembolizm

    Figuratives and symbolism in Turkish painting

    EMEL ÖZKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sanat TarihiÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Resim Ana Sanat Dalı

    PROF. DR. İHSAN DOĞRUSÖZ

  3. Ressam Turgut Zaim (sanatı, hayatı ve kişiliği)

    Başlık çevirisi yok

    YASEMİN AKPINAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1996

    Güzel SanatlarSelçuk Üniversitesi

    Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ALAYBEY KAROĞLU

  4. Mitoloji ve geleneksel kültürün çağdaş Türk sanatına yansıması (1950 sonrası çağdaş Türk sanatı)

    Reflection of mythology and traditional culture on contemporary Turkish art (Contemporary Turkish art after 1950)

    MEHMET YÜCEL

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Güzel SanatlarAtatürk Üniversitesi

    Plastik Sanatlar Ana Sanat Dalı

    PROF. DR. MUHAMMET EMİN KAYSERİLİ

  5. Türk resminin batılılaşması sürecinde D grubu ressamlarının rolü

    Başlık çevirisi yok

    MEHMET ALİ GENÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Güzel SanatlarYüzüncü Yıl Üniversitesi

    Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. KEMAL İBRAHİMZADE