Engelli çocuğa sahip annelerin bakım yükünün, sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar ile yaşam kalitesi ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between the care burden of mothers with disabled children, health promoting and protective behaviors and quality of life
- Tez No: 1016209
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP BATI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Anne, Bakım Verme Yükü, Engelli Çocuk, Sağlığı Geliştirici ve Koruyucu Davranışlar, Yaşam Kalitesi, Caregiving Burden, Disabled Child, Health-Promoting and Protective Behaviors, Mother, Quality of Life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, engelli çocuğa sahip annelerin bakım verme yükü, yaşam kalitesi ile sağlığı geliştirici ve koruyucu davranış düzeylerini belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini engelli çocuğa sahip 234 anne oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Verme Yükü Ölçeği, SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Sağlığı Geliştirici ve Koruyucu Davranışlar Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi, doğrusal regresyon ve aracılık analizleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Annelerin bakım verme yükü puan ortalaması 29,57±12,53, sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar puan ortalaması 77,65±9,82, fiziksel yaşam kalitesi puan ortalaması 44,92±9,53 ve mental yaşam kalitesi puan ortalaması 41,94±11,19 olarak bulunmuştur. Düşük gelir düzeyi, çocuğun engel düzeyinin yüksek olması, bakım desteğinin yetersiz olması ve bakımda destek alınmaması bakım verme yükünü artırmıştır (p<0,05). Bakım verme yükü ile fiziksel yaşam kalitesi, mental yaşam kalitesi ve sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Fiziksel ve mental yaşam kalitesi ile sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir (p<0,05). Regresyon analizlerinde bakım verme yükünün sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışları negatif yönde etkilediği; sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışların ise fiziksel ve mental yaşam kalitesini pozitif yönde etkilediği bulunmuştur (p<0,05). Aracılık analizleri, sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışların bakım verme yükü ile fiziksel ve mental yaşam kalitesi arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Engelli çocuğa sahip annelerin bakım verme yükünün orta düzeyde, sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlarının orta-yüksek düzeyde, fiziksel ve mental yaşam kalitelerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bakım verme yükü arttıkça annelerin fiziksel ve mental yaşam kalitesi ile sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışları azalmaktadır. Sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar, bakım verme yükünün yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkisini kısmen azaltmaktadır. Bu bulgular doğrultusunda, engelli çocuğa sahip annelere yönelik bakım verme yükünü azaltan, sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışları destekleyen ve yaşam kalitesini artırmaya odaklanan bütüncül girişimlerin planlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the caregiving burden, quality of life, and health-promoting and protective behaviors of mothers who have children with disabilities, and to examine the relationships among these variables. The research was designed as a descriptive and correlational study. The sample consisted of 234 mothers with disabled children. Data were collected using the Introductory Information Form, Caregiver Burden Scale, SF-12 Quality of Life Scale, and the Health-Promoting and Protective Behaviors Scale. Data were analyzed using descriptive statistics, comparative tests, correlation analyses, and mediation analyses. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. The mean caregiver burden score was 29.57±12.53, the mean health-promoting and protective behaviors score was 77.65±9.82, the mean physical quality of life score was 44.92±9.53, and the mean mental quality of life score was 41.94±11.19. Lower income level, higher severity of the child's disability, inadequate caregiving capacity, and lack of caregiving support were associated with higher caregiver burden (p<0.05). Caregiver burden was negatively correlated with physical quality of life, mental quality of life, and health-promoting and protective behaviors (p<0.05). In contrast, physical and mental quality of life were positively correlated with health-promoting and protective behaviors (p<0.05). Regression analyses showed that caregiver burden had a significant negative effect on health-promoting and protective behaviors, while health-promoting and protective behaviors had significant positive effects on both physical and mental quality of life (p<0.05). Mediation analyses revealed that health-promoting and protective behaviors partially mediated the relationship between caregiver burden and both physical and mental quality of life. Mothers of children with disabilities were found to have a moderate level of caregiver burden, moderate-to-high levels of health-promoting and protective behaviors, and moderate levels of physical and mental quality of life. As caregiver burden increased, physical and mental quality of life as well as health-promoting and protective behaviors decreased. Health-promoting and protective behaviors partially attenuated the negative effect of caregiver burden on quality of life. These findings suggest that comprehensive interventions aimed at reducing caregiver burden, promoting healthy behaviors, and improving quality of life should be developed for mothers of children with disabilities.
Benzer Tezler
- Annelerin zihinsel engelli çocuklarının gelişimsel dönemlerindeki ı̇lişkisel dinamikleri ve gelecek kaygısı
Relational dynamics and future anxiety of mothers of intellectually disabled children during developmental periods
BENGİSU AKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ATEŞ
- Engelli çocuğa sahip ebeveynlerin aile yükü ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of family burden and quality of life of parents with disabled children
BAHAR ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR KAHRİMAN
- Çeşitli faktörlerin yatağa bağımlı çocuğa sahip annelerin bakım yüküne etkisi
Effects of various factors on the burden of care of mothers with bedridden children
SEMİHA DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSKENDER GÜN
- Engelli bireylere bakım veren annelerin yükünü etkileyen faktörlerin ruhsal sağlık ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of factors affecting the caregiver burden of mothers with disabled children on mental health and quality of life
MERVE KARLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TOPAL
- Zihinsel engelli ve sınır zeka kapasitesine sahip çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinde aile yükü ve yaşam kalitesi
Family burden and quality of life assesment in families whose children and adolescents evaluated mentally and borderline i̇ntellectual functioning
HİCRAN DEMİRHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Halk SağlığıBülent Ecevit ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERRUH NİYAZİ AYOĞLU
YRD. DOÇ. DR. LATİFE UTAŞ AKHAN