Geri Dön

Dijital sanat sergilerinde küratöryel ajansın dağılımı ve çok eksenli bir dijital küratöryel rol modeli önerisi

The distribution of curatorial agencies in digital art exhibitions and a proposal for a multi-axis digital curatorial role model

PDF İndir

  1. Tez No: 1015461
  2. Yazar: ÖZGE KALYONCU FIRAT
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ERİM GÜLAÇTI
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sanat Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, dijital sanat sergilerinde küratöryel ajansın insan ve insan olmayan aktörler üzerinden dağılımını incelemekte ve küratöryel süreçte aktörler arasındaki karar düğümleri ile çatışma bölgelerini görünür kılan çok eksenli bir Dijital Küratöryel Rol Modeli önermektedir. Dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerle birlikte dönüşen sanatsal üretim biçimleri, sergi oluşturma süreçlerini giderek daha karmaşık hale getirmiştir. Bu dönüşüm sürecinde, küratörlüğün tekil otoritede toplanan geleneksel rolleri, dağıtık ve ilişkisel ağlara dayanan çok aktörlü bir yapıda yeniden örgütlenmiştir. Bu yapı içerisinde küratörlerle birlikte, sanatçı ve teknoloji sağlayıcıları sürecin kurucu unsurları haline gelirken, deneyimin merkezinde yer alan ziyaretçiler de ilişkisel ağın aktörleri olarak konumlanmaktadır. Bu bağlamda tez, küratörlük ajansını tekil bir kurumsal rol olarak değil, aktörler arasında şekillenen ilişkisel bir yapı olarak yeniden kavramsallaştırmayı amaçlamaktadır. Tez, nitel ve nicel verileri birleştiren karma yöntem yaklaşımını benimsemektedir. Nitel bileşeni (n=13), küratör, sanatçı ve teknoloji sağlayıcılarıyla gerçekleştirilen görüşme protokolleri oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel verileri ise dijital sanat sergilerinde ziyaretçilerin motivasyon, katılım ve algı kalıplarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen ziyaretçi anketleri yoluyla elde edilmiştir (n=207). Toplanan veriler, MAXQDA aracılığıyla hibrit kodlama stratejisi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel ve nicel verilerin üçgenlenmesi yoluyla bütünleştirilen veriler, üretici niyetleri ile ziyaretçi algıları arasında yakınsama ve ıraksama kalıplarını ortaya çıkarmıştır. Bulgular, küratöryel ajansın çok sayıda aktör arasında paylaşıldığını ve yaratıcı kontrol, teknolojik arabuluculuk ve izleyici etkileşimi gibi birbiriyle bağlantılı eksenler boyunca işlediğini göstermektedir. Böylece tez, genişleyen küratörlük literatüründe parçalı biçimde ele alınan çerçeveleri; karar düğümleri, çatışmalar ve aktör ilişkileri üzerinden bütüncül biçimde ele alarak, küratöryel ajansı aynı anda birden fazla eksende haritalayabilen entegre bir analitik çerçeve sunmakta ve ampirik bulgularla genişletmektedir. Sistematik aktör hizalanmalarını içeren heterojen bir ağ üzerinde dağıtılmış ve kuramsal zeminde ANT, HCI ve Dağıtık Biliş gibi teorik temellere dayan model, dağıtımı karakterize eden düğüm, çatışma ve müzakereler üzerinden uygulamacı ve araştırmacılara kuramsal, metodolojik ve uygulamada pratik ve etik içgörüler sunan uyarlanabilir bir çerçeve ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

This thesis examines the distribution of curatorial agency across human and non-human actors in digital art exhibitions and proposes a multi-dimensional Digital Curatorial Role Model that renders visible the decision nodes and zones of conflict structuring the curatorial process. As artistic production is increasingly reshaped by digitalization and technological advancement, exhibition-making has become progressively complex. Within this transformation, the traditionally centralized authority of the curator has been reconfigured into a distributed, relational structure grounded in multi-actor networks. In this configuration, curators operate alongside artists and technology providers as constitutive agents of the process, while visitors, positioned at the center of the experiential dimension, also emerge as active participants within this relational network. Accordingly, the thesis reconceptualizes curatorial agency not as a singular institutional role, but as a relational formation shaped through interactions among heterogeneous actors. Adopting a mixed-methods approach, the study integrates qualitative and quantitative data. The qualitative component (n=13) consists of semi-structured interviews conducted with curators, artists, and technology providers. The quantitative data (n=207) are derived from visitor surveys designed to capture patterns of motivation, participation, and perception in digital art exhibitions. All data were analyzed using a hybrid coding strategy implemented in MAXQDA. Through triangulation of qualitative and quantitative findings, the study identifies patterns of convergence and divergence between production-oriented intentions and audience perceptions. The findings demonstrate that curatorial agency is distributed across multiple actors and operates along interrelated axes, including creative control, technological mediation, and audience engagement. Building on these insights, the thesis advances an integrated analytical framework that consolidates previously fragmented approaches within the expanding curatorial literature. By foregrounding decision nodes, conflict zones, and actor relations, the proposed model enables curatorial agency to be mapped simultaneously across multiple dimensions and is empirically substantiated through the study's findings. Grounded in a heterogeneous network characterized by systematic actor alignments, the model draws on theoretical foundations such as ANT, HCI, and Distributed Cognition. It offers an adaptable framework that provides theoretical, methodological, and practical, as well as ethical, insights for both researchers and practitioners, by conceptualizing distribution through nodes, conflicts, and negotiations.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    852692

    The communication dimension of art: Reflections of curatorship in Turkey

    Sanatın iletişim boyutu: Türkiye'de küratörlüğün yansımaları

    HANDAN ERDOĞDU

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    İletişim BilimleriYeditepe Üniversitesi

    Medya Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BİLLUR ÜLGER

  2. Tez No

    961004

    Tekstil ve moda tasarım müzelerinin sürdürülebilirlikle etkileşimi

    The interaction of textile and fashion design museums with sustainability

    BERRAK GÖKSU EREN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Güzel Sanatlarİstanbul Beykent Üniversitesi

    Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU AY

  3. Tez No

    902118

    Virtual reality based decision support model for design process ofmuseum exhibition projects

    Müze sergileme projeleri tasarım süreci içinsanal gerçeklik tabanlı bir karar destek modeli

    UMUT DURMUŞ

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Müzecilikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN

  4. Tez No

    893160

    “Genç etkinlik sergilerinin”çağdaş Türk sanatı içerisindeki yeri ve önemi

    The place and importance of“young activity exhibitions”in contemporary Turkish art

    FATMA KARACA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Sanat TarihiKarabük Üniversitesi

    Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BÜLENT ORAL

  5. Tez No

    999432

    Impacts of commercial culture in immersive experience exhibitions

    Kapsayıcı deneyim sergilerinde ticari kültürün etkileri

    AİSHA HAJİYEVA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    İletişim Bilimleriİstanbul Bilgi Üniversitesi

    Sanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN ÇETİN

Geri Dön