İngilizce öğretim elemanlarının alana özgü yapay zeka tutumlarını ve kullanımlarını ölçmeye yönelik ölçek geliştirme
Developing a scale to assess EFL instructors' ai use and domain-sensitive attitudes
- Tez No: 1015217
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ÖNEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İngiliz Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üretken yapay zekanın dil eğitiminde giderek daha fazla yer edinmesi, İngilizce (EFL) öğretim elemanlarının bu araçları nasıl kullandıklarının ve yapay zekaya yönelik tutumlarının farklı görev alanlarına göre nasıl şekillendiğinin daha ayrıntılı ve bağlama duyarlı bir şekilde incelenmesini zorunlu kılmıştır. Bu araştırmanın temel amacı iki yönlüdür: İlk olarak“Dil Eğitiminde Yapay Zeka Kullanımı Tutum Ölçeği”nin (LEDU-AIAS) psikometrik özelliklerini incelemek ve ikinci olarak Türkiye'de yükseköğretim kurumlarında görev yapan EFL öğretim elemanlarının yapay zeka kullanım örüntülerini ve tutumlarını araştırmaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama deseniyle yürütülen bu çalışmada, dikkat kontrolleri ve veri ayıklama işlemlerinin ardından temel analizler için 676 geçerli yanıt kullanılmıştır. Bazı analizlerdeki geçerli örneklem büyüklüğü; veri uygunluğu, anket atlama mantığı ve eksik veri durumlarına bağlı olarak değişkenlik göstermiştir. Araştırma verileri; demografik özellikler, dijital ve yapay zeka araçlarının kullanımı, teknoloji kabulüne ilişkin seçili değişkenler ve 43 maddelik LEDU-AIAS'tan oluşan bir çevrim içi anket aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, temel bileşenler analizi, güvenilirlik analizi, madde analizleri, gerekli durumlarda yeniden kodlanan çapraz tablolar, gruplar arası karşılaştırma testleri ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, katılımcıların yapay zekaya düşük bir dijital hazırbulunuşlukla değil, aksine hâlihazırda aktif olarak yönettikleri dijital öğretim ortamları üzerinden entegre olduklarını göstermiştir. Yapay zeka kullanımının yaygın ancak seçici olduğu; özellikle bilinirliği yüksek ve genel amaçlı araçlar üzerinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. ChatGPT en çok tercih edilen araç olarak öne çıkarken, katılımcıların %99,1'i bu aracı bildiğini, %76,2'si ise aktif olarak kullandığını ifade etmiştir. Eğitime özgü uzmanlaşmış yapay zeka araçlarının kullanımının ise daha sınırlı düzeyde kaldığı görülmüştür. Katılımcıların kullanım örüntülerinin öğretim alanlarına göre farklılaştığı bulunmuştur. Materyal tasarımı ve temel dil becerilerinin öğretiminde yapay zekadan daha fazla yararlanıldığı, ölçme-değerlendirme ve geri bildirim süreçlerinde daha temkinli davranıldığı ve kullanım eğilimlerinin değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. LEDU-AIAS genel ortalamasının ölçek orta noktasının üzerinde yer alması, katılımcıların yüksek bir coşkudan ziyade ölçülü ve ihtiyatlı bir olumlu tutuma sahip olduklarına işaret etmektedir. Ölçeğin 43 maddelik nihai formunun, yapay zekaya yönelik genel tutumu ölçmede güvenilir bir araç olduğu sonucuna varılmıştır (α = 0,894). Ancak yapılan madde analizleri, ölçeğin öngörülen dört boyutlu yapısını doğrulamamıştır. Sonuç olarak, bu çalışma, yükseköğretim EFL bağlamında yapay zeka benimseme sürecinin görev odaklı, bağlama duyarlı ve öğretmenin mesleki yargısıyla şekillenen bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Since generative artificial intelligence has become increasingly present in language education, EFL instructors' use of AI tools and their attitudes towards these tools have required closer examination through task-sensitive and context-specific evidence. This study had a twofold purpose: to develop and examine psychometric evidence for the Language Education Use of Artificial Intelligence Attitude Scale (LEDU-AIAS), and to investigate EFL instructors' AI-use patterns and attitudes in higher education contexts in Türkiye. The study was conducted through a quantitative, cross-sectional survey design. After attention-check screening and additional data-cleaning procedures, the main analyses generally used 676 valid responses, with analysis-specific sample sizes varying according to eligibility, skip logic, and missing-data patterns. Data were collected through an online questionnaire including participant characteristics, digital and AI tool-use items, selected technology-acceptance variables, and the 43-item LEDU-AIAS. Descriptive statistics, principal component analysis, reliability analysis, item-sensitivity checks, crosstab-based chi-square analyses with recoded checks where necessary, group comparison tests, and supplementary hierarchical regression were used. The findings showed that participants approached AI from an already active digital teaching environment. AI use was widespread but selective, concentrated around highly visible, general-purpose tools. ChatGPT was the dominant tool, with 99.1% familiarity and 76.2% current use, whereas more specialised education-oriented AI tools remained less widely adopted. AI use differed across teaching-related areas: material design and four-skills instruction received stronger endorsement, while assessment and feedback showed more cautious and mixed patterns. The overall LEDU-AIAS mean was above the scale midpoint, indicating measured and cautious favourability rather than strong enthusiasm. The final 43-item LEDU-AIAS functioned as a reliable overall measure of attitudes towards AI in language teaching (α = .894), while item sensitivity checks did not recover the theoretically expected four-domain structure. Group comparison analyses and supplementary regression indicated uneven associations with selected instructor characteristics and technology-acceptance variables. Overall, the study showed that AI adoption in tertiary EFL teaching was task-sensitive, context-dependent, and shaped by pedagogical judgement rather than by general acceptance alone.
Benzer Tezler
- Realization of transmitter and receiver clock generation units and channel switching unit in a modified analog radio relay
Değiştirilen bir analog radyodaki verici ve alıcı saat üretimi birimleri ve kanal anahtarlama biriminin gerçekleştirilmesi
AYHAN BÜYÜKSEMERCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT AŞKAR
- The Effect of government price support on wheat farming and wheat marketing in Turkey
Başlık çevirisi yok
GÜNEŞ GÜLSEN ÖZEL
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
EkonomiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiYöneylem Araştırması Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM DOĞRUSÖZ
