Türkçe ve Arapçadaki ilişki sözlerinin Necib Mahfuz'un“Zukâku'l-Midakk”(Midak sokağı) romanı ve Türkçe çevirileri üzerinden karşılaştırılması
The comparison of relationship words in Turkish and Arabic through Necib Mahfuz's novel“Zukâku'l-Midakk”(Midak sokaği) and its Turkish translations
- Tez No: 1015135
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASENE AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlişki sözleri, iletişim sürecinde önemli bir işlev üstlenen, insanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen ve günlük konuşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturan kalıplaşmış ifadelerdir. Kültürel ve toplumsal değerlerin dildeki yansımaları olarak değerlendirilen bu sözler, yalnızca Türkçede değil birçok dünya dilinde önemli bir yer tutmaktadır. İlişki sözlerinin bu denli önemli bir konuma sahip olmasına rağmen literatürde bu konuya odaklanan çalışmaların sayısı sınırlıdır; özellikle Arapça ve Türkçeyi karşılaştırmalı olarak ele alan çalışmalar oldukça azdır. Çalışmada, bu noktadan hareketle, Necib Mahfuz'un Zukâku'l-Midakk adlı romanı ile eserin Türkçeye yapılmış üç farklı çevirisi incelenmiş; Arapça ve Türkçede yer alan ilişki sözleri karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Arapça ve Türkçe arasındaki ilişki sözlerinin eş değerlik durumlarını ortaya koymak ve bu sözlerin çeviri sürecinde nasıl aktarıldığını incelemektir. Bu doğrultuda Arapça romanda yer alan ilişki sözleri derlenmiş ve bunların Türkçe çevirilerdeki karşılıkları tablo hâlinde gösterilmiştir. Ayrıca çevirmenler tarafından metne eklenen ilişki sözlerine de yer verilmiştir. Çalışmada, Arapça ilişki sözlerinin çevirisinde biçim odaklı mı yoksa anlam, etki ve erek odaklı bir yaklaşımın benimsendiği, çevirmenlerin tercihleri değerlendirilerek incelenmiştir. Bununla birlikte Arapça ifadelerle ilgili gerekli açıklamalar ve çeviri değerlendirmeleri dipnotlarda sunulmuştur. Çeviri değerlendirmeleri belirli çeviri kuramları doğrultusunda ele alınmıştır. Bu çalışmanın, incelenen eser ve Türkçe çevirisi çerçevesinde Arapça ve Türkçe arasında ortak ve farklı ilişki sözlerini ortaya koyması, ilişki sözlerinin çevirisine yönelik farkındalık oluşturması ve ileride yapılacak sözlük çalışmalarına ön hazırlık niteliği taşıması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Formulaic expressions that regulate interpersonal relations constitute an important component of communication and form an inseparable part of daily speech. As reflections of cultural and social values in language, these expressions occupy a significant place not only in Turkish but also in many languages of the world. Despite their importance, the number of studies focusing on formulaic expressions in the literature remains limited; in particular, studies that comparatively examine Arabic and Turkish are quite scarce. Based on this gap, the present study examines Necib Mahfuz's novel Zuqāq al-Midāqq and three Turkish translations of the work. Within this framework, formulaic expressions in Arabic and Turkish are analyzed from a comparative perspective. The aim of the study is to reveal the equivalence relations between Arabic and Turkish formulaic expressions and to examine how these expressions are transferred in the translation process. For this purpose, the formulaic expressions identified in the Arabic original text were compiled and their equivalents in the Turkish translations were presented in tables. In addition, formulaic expressions added by the translators were also included in the analysis. The study investigates whether the translators adopted a form-oriented approach or focused on meaning, effect, and target orientation while translating the Arabic formulaic expressions. Furthermore, necessary explanations regarding the Arabic expressions and the translation evaluations were provided in footnotes. The translation evaluations and critiques were conducted within the framework of certain translation theories. This study aims to identify the common and differing formulaic expressions between Arabic and Turkish based on the novel under study and its Turkish translation, to raise awareness regarding the translation of such expressions, and to serve as a preliminary resource for future dictionary studies.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR