İnşaat sektöründe yapım sürecindeki çelik yapı çökmelerinin iki katmanlı rıı-accımap ile modellenmesi
Modeling the collapse of steel structures during the construction process based on two-layer rii-accimap
- Tez No: 1015115
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLMİ ÇOŞKUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İskenderun Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnşaat sektöründe, iş kazaları ile ilgili çalışmalar genellikle yapım aşamasında meydana gelen ve görünen kaza nedensellik faktörleri ile ilgilenmektedir. Ancak kazaların yapım aşamasından çok önce mevcut olan ve yapım aşamasında ortaya çıkma potansiyeli olan birtakım gizli kaza nedensellik faktörleri de vardır. Gizli kaza nedensellik faktörleri değişen koşullara ve yapım süreçlerine göre farklılık göstermekte olup bunların tespit edilmesi nispeten daha zordur. Bu nedenle, yapım aşamasında meydana gelen kazaların gizli ve görünür tüm faktörlerini içeren kapsamlı bir kaza analizine ihtiyaç duyulmaktadır. Kazalara yol açan ortak faktörlerin belirlenmesi tek başına bir anlam ifade etmeyecek olup aynı zamanda bu faktörlerin nasıl, ne zaman ve hangi paydaş tarafından elimine edileceği de araştırılmalıdır. Böylece kazaların sadece münferit değil aynı zamanda sistemsel problemlerin sonucu olarak ortaya çıktığının gösterilmesi sağlanabilir. Kazalara sebep olan ortak faktörlerin belirlenebilmesi için birden fazla benzer vaka incelemesi yapılmalıdır. Bunun gerçekleştirilebilmesi için bu çalışmada sektörel bazda ortak özellikler barındıran çelik yapılar ele alınmıştır. Bu kapsamda yapım aşamasında çöken 5 farklı çelik yapı kazası incelenmiştir. İncelenen yapıların ortak kaza nedensellik faktörleri uzmanlara danışılarak ve Pareto analizi ile belirlenmiştir. Daha sonra bu faktörlerin sistemin hangi seviyesinde yer alan hangi paydaşlar tarafından önlenebileceği gösterilmiştir. Bu çalışmada kaza sorumluluğunun dağılımı, iş kazası teorilerinden AcciMap adlı modellemenin, inşaat yapım süreci kazalarına uyumluluğu gözetilerek modifiye edilmesiyle belirlenmiştir. Tez çalışmasında“İki Katmanlı AcciMap Modeli”adıyla yeni bir model önerilmiştir ve bu nitel modelin nicelleştirilmesi sürecinde göreli önem endeksi kullanılarak“İki Katmanlı RII-AcciMap”elde edilmiştir. Bu tez çalışması, AcciMap teorisinin ilk defa kullanılan bir modelini, bu modelin ilk defa çelik yapı kazalarında kullanılmasını ve yapım öncesi ile yapım aşaması kaza nedensellik faktörlerinin bir arada gösterilmesini içeren, farklı özgünlükleri olan bir çalışmadır. Sonuçlar, kazalara yol açan çok sayıda faktörün olduğunu, bunların yapım öncesi eksikliklerden bağımsız olmadığını ve kazaların önlenebilmesi için en üst hiyerarşik seviyeden başlanarak eksikliklerin giderilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, kazaların önlenmesinin“bazı kişiler tarafından yanlış yapılan işleri inceleme”yaklaşımından“tüm birimler tarafından tüm işlerin doğru yapılması”gibi bir sistem yaklaşımına geçmekle mümkün olacağını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
In the construction industry, studies on occupational accidents generally focus on apparent causation factors that occur during the construction phase. However, accidents are not solely driven by these visible factors; latent causation factors that exist prior to construction and emerge during the construction process also play a significant role. These latent causation factors vary depending on changing conditions and construction processes, making them relatively more difficult to identify. Therefore, there is a need for a comprehensive accident analysis that incorporates both latent and observable factors contributing to accidents occurring during the construction phase. Identifying common causal factors alone is not sufficient; it is equally important to investigate how, when, and by which stakeholders these factors should be eliminated. In this regard, the study aims to demonstrate that accidents arise not only from individual failures but also from systemic problems. To identify common causation factors, multiple case studies with similar characteristics were conducted. For this purpose, steel structures were selected due to their shared characteristics within the sector, and five steel structure collapse accidents occurring during the construction phase were examined. The common accident causation factors identified in these cases were determined through expert consultancy and Pareto analysis. Subsequently, it was demonstrated which stakeholders at each system level could prevent these factors. Accordingly, accident responsibility allocation was determined by addressing certain limitations of the AcciMap accident analysis framework. Thus, a new model, entitled the“Two Layer AcciMap Model,”was proposed. Furthermore, in the quantification stage of this qualitative model, a“Two Layer RII-AcciMap”approach was developed using the Relative Importance Index (RII). This thesis presents a novel application of the AcciMap framework, its first application to steel structure collapse accidents, and an integrated consideration of both pre-construction and construction-phase causation factors. The results indicate that there are multiple contributing factors to accidents, which are not independent from pre-construction deficiencies. Furthermore, it is demonstrated that preventing accidents requires addressing deficiencies starting from the highest hierarchical level. Accordingly, accident prevention is possible by shifting from an approach that examines errors made by certain individuals to a systemic approach in which all processes are properly executed by all organizational units.
Benzer Tezler
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİ YALÇIN
- İş kazaları: Genel değini ve üç örnek iş kolu incelemesi
Başlık çevirisi yok
SERPİL ERÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Endüstrileşmiş yapım sistemlerinin Türkiye'ye uyumu ve gelişme koşulları
The Appropriation and development conditions of industrialized building systems in Turkey
FİKRİ KOLENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REŞAT ÖNGEN
- Barajların hacim-verim ilişkisi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET KILIÇARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiÇukurova Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEFARUK HAKTANIR