Endüstriyel simbiyoz çalışmalarının sürdürülebilirliğe etkisi
The effect of industrial symbiosis practices on sustainability
- Tez No: 1015009
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN ŞENKAYAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Endüstriyel simbiyoz, Industrial symbiosis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, Türkiye'de uygulanan endüstriyel simbiyoz projelerinin sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini çok boyutlu bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, karma yöntem yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış olup iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada literatür taraması gerçekleştirilerek endüstriyel simbiyozun kuramsal temelleri ile sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişki incelenmiştir. İkinci aşamada ise seçilen bir sanayi işletmesinde yürütülen endüstriyel simbiyoz uygulaması, yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla derinlemesine analiz edilmiştir. Kuramsal ve uygulamaya dayalı bulgular birlikte değerlendirildiğinde, endüstriyel simbiyozun yalnızca çevresel ve ekonomik faydalar sağlayan teknik bir uygulama olmadığı; aynı zamanda bilgi paylaşımı, yönetişim yapıları ve paydaş etkileşimlerini kapsayan sosyo-teknik bir dönüşüm modeli olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de endüstriyel simbiyoz konusuna yönelik akademik ilginin son yıllarda artış gösterdiğini; ancak çalışmaların büyük ölçüde yüksek lisans tezleri düzeyinde yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Uygulama süreçlerinde karşılaşılan başlıca zorluklar arasında veri paylaşımı eksikliği, teknik uyumsuzluklar, kurumsal koordinasyon sorunları ve dijital altyapı yetersizlikleri öne çıkmaktadır. Mevcut literatürün ağırlıklı olarak modelleme ve teknik tasarım yaklaşımlarına odaklandığı; çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik, yönetişim mekanizmaları ve toplumsal kabul gibi simbiyozun uzun vadeli başarısı açısından kritik olan boyutların görece sınırlı ele alındığı belirlenmiştir. Sonuç olarak endüstriyel simbiyozun, kaynak verimliliğinin artırılması, atık oluşumunun azaltılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının geliştirilmesi açısından sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlayabilecek önemli bir araç olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte söz konusu potansiyelin etkin biçimde hayata geçirilebilmesi için teknik altyapının güçlendirilmesi, veri paylaşım mekanizmalarının geliştirilmesi, kurumsal koordinasyonun artırılması ve politika temelli teşvik sistemlerinin oluşturulması gerekmektedir. Bu doğrultuda endüstriyel simbiyozun yalnızca teknik bir uygulama alanı değil; çok paydaşlı yönetişim yapıları ve veri temelli karar destek sistemleri ile desteklenmesi gereken bütüncül bir sürdürülebilirlik stratejisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The study aims to evaluate the impacts of industrial symbiosis (IS) projects implemented in Türkiye on sustainability from a multidimensional perspective. The research was designed within the framework of a mixed-method approach and consists of two stages. In the first stage, a systematic literature review was conducted to examine the theoretical foundations of industrial symbiosis and its relationship with sustainable development. In the second stage, an industrial symbiosis implementation carried out in a selected industrial enterprise was analyzed in depth through semi-structured interviews. The combined evaluation of theoretical and empirical findings indicates that industrial symbiosis is not merely a technical practice that provides environmental and economic benefits; it also represents a socio-technical transformation model that encompasses information sharing, governance structures, and stakeholder interactions. The results reveal that academic interest in industrial symbiosis in Türkiye has increased in recent years; however, the majority of studies remain concentrated at the level of master's theses. Key challenges encountered in implementation processes include the lack of data sharing, technical incompatibilities, institutional coordination problems, and insufficient digital infrastructure. The existing literature primarily focuses on modeling and technical design approaches, while critical dimensions for the long-term success of industrial symbiosis -such as environmental and social sustainability, governance mechanisms, and societal acceptance- have been relatively underexplored. In conclusion, industrial symbiosis is considered an important tool that can contribute to sustainable development goals by improving resource efficiency, reducing waste generation, and promoting circular economy practices. However, in order to effectively realize this potential, it is necessary to strengthen technical infrastructure, develop data-sharing mechanisms, enhance institutional coordination, and establish policy-based incentive systems. In this context, industrial symbiosis should be regarded not only as a technical application area but also as a comprehensive sustainability strategy supported by multi-stakeholder governance structures and data-driven decision-support systems.
Benzer Tezler
- Alüminyum boru üretim tesisi yıkama ünitesinde temiz üretim uygulaması
Clean production application in aluminum pipe production facility washing unit
CANSU BİRİKTİR UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYTULLAH EREN
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT SOLAK
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN
- Endüstrileşmiş yapım sistemlerinin Türkiye'ye uyumu ve gelişme koşulları
The Appropriation and development conditions of industrialized building systems in Turkey
FİKRİ KOLENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REŞAT ÖNGEN
- Üniversite ile ilgili kanun ve yönetmeliğin bilgisayara aktarılması
Başlık çevirisi yok
NAFİYE MESTANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ MANAS