Tedarik zinciri yönetiminde yapay zekâ destekli teknoloji tahmini, ağ optimizasyonu ve operasyonel risk yönetimi
Artificial intelligence-driven technological forecasting, network optimization, and operational risk management in supply chain management
- Tez No: 1014684
- Danışmanlar: PROF. DR. SERKAN ALTUNTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Tedarik zinciri yönetimi, Supply chain management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzün rekabetçi iş ortamında, tedarik zinciri yönetimi yalnızca verimlilik odaklı değil, aynı zamanda teknoloji temelli öngörülerle desteklenen bütüncül bir karar yapısını zorunlu kılmaktadır. Bu tez tedarik zinciri yönetiminde stratejik düzeyde teknoloji analizi, taktik ve operasyonel düzeyde ağ tasarımı ve optimizasyonu ve operasyonel düzeyde gecikme tahmini ve risk değerlendirmesini bütünleşik bir çerçeve altında ele almayı amaçlamaktadır. Tezin stratejik düzeydeki aşamasında, tedarik zinciri teknolojilerinin potansiyel etkisini değerlendirmek amacıyla patent verileri kullanılmıştır. Lens.org veri tabanından elde edilen patent verileri kullanılarak, patent kalitesinin önemli bir göstergesi olan patent atıf sayıları makine öğrenmesi tabanlı regresyon modelleriyle tahmin edilmiştir. Stratejik teknoloji değerlendirme sürecini derinleştirmek amacıyla patentometri temelli teknoloji trend analizi gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda kümeleme, metin madenciliği, çok kriterli karar verme ve zaman serileri analizi yaklaşımları bütünleşik bir biçimde kullanılarak tedarik zinciri teknolojilerinin gelişim eğilimleri patent kalitesine odaklı bir şekilde analiz edilmiştir. Tezin taktik ve operasyonel düzeyinde tedarik zinciri ağ tasarımı ve optimizasyonu problemi ele alınmıştır. Türkiye'de faaliyet gösteren bir otomotiv firmasının Avrupa'dan tedarik ettiği malzemeler için çapraz sevkiyat merkezi ve taşıma modu seçimini, gönderilecek siparişlerin sevkiyat modlarına optimal dağılımını ve araç rotalama problemini içeren doğrusal programlama modelleri geliştirilmiş ve bu modeller karma tam sayılı doğrusal programlama yaklaşımı ve metasezgisel bir algoritmayla çözülmüştür. Operasyonel düzeyde ise, çalışma kapsamında ele alınan otomotiv firmasının kara yolu yük taşımacılığında oluşan gecikmeler makine öğrenmesi tabanlı sınıflandırma modelleri ile tahmin edilmiştir. Sürecin operasyonel riskleri Hata Türleri ve Etkileri Analizi ile belirlenmiş ve belirsizlikler Belief in Fuzzy Probability Estimations of Time (BIFPET) algoritması kullanılarak matematiksel olarak modellenmiştir. Elde edilen bulgular teknoloji tahmini, ağ optimizasyonu ve operasyonel risk yönetimi süreçlerinin bütünleşik olarak ele alınmasının tedarik zinciri kararlarının daha sistematik ve veri odaklı bir şekilde değerlendirilmesine katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Çalışma, farklı karar seviyelerinde geliştirilen modellerin birbirini besleyen bir yapı içerisinde kullanılmasını sağlayarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In today's competitive business environment, supply chain management requires not only a focus on efficiency but also a holistic decision-making framework supported by technology-driven insights. This thesis aims to address strategic-level technology analysis, tactical and operational-level network design and optimization, as well as operational-level delay prediction and risk assessment in supply chain management, within an integrated framework. At the strategic level of this study, patent data were used to evaluate the potential impact of supply chain technologies. Using patent data obtained from the Lens.org database, the number of patent citations, a significant indicator of patent quality, was predicted using machine learning-based regression models. To deepen the strategic technology evaluation process, a patentometrics-based technology trend analysis was conducted. In this context, clustering, text mining, multi-criteria decision-making, and time series analysis approaches were utilized in an integrated manner to analyze the development trends of supply chain technologies with a focus on patent quality. At the tactical and operational levels of this study, the problem of supply chain network design and optimization was addressed. For an automotive company operating in Turkey and sourcing materials from Europe, linear programming models were developed for cross-docking center and transportation mode selection, optimal allocation of shipment orders to transportation modes, and the vehicle routing problem. These models were solved using a mixed-integer linear programming approach and a metaheuristic algorithm. At the operational level, delays in road freight transportation of the automotive company examined in the study were predicted using machine learning-based classification models. Operational risks in the process were identified through Failure Modes and Effects Analysis, and uncertainties were mathematically modeled using the Belief in Fuzzy Probability Estimations of Time (BIFPET) algorithm. The findings reveal that addressing technology forecasting, network optimization, and operational risk management processes in an integrated manner enables a more systematic and data-driven evaluation of supply chain decision-making. This study offers a unique contribution to the literature by enabling the use of models developed at different decision levels within an interconnected structure.
Benzer Tezler
- Yenilikçi moda tasarımında yapay zekanın rolü
The role of artificial intelligence in innovative fashion design
HAMIDEH BENAFI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel Sanatlarİstanbul Okan ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERNA UÇAR HATİPOĞLU
- Developing a decision-support system using machine learning and deep learning models for daily demand forecasting: A case study
Günlük talep tahmini için makine öğrenimi ve derin öğrenme modelleri kullanarak karar destek sistemi geliştirme: Bir vaka çalişmasi
RANA EZGİ KÖSE
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN ÇEBİ
- Denizcilik sektöründe dijital dönüşüm süreçlerinin yenilik yönetimiperspektifiyle değerlendirilmesi
An assessment of digital transformation processes in the maritime industry from an innovation management
AYNUR GÖNÜLER TÜREDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDenizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. PELİN BOLAT
- Sürdürülebilir satınalma ve yeşil lojistiğin sürdürülebilir tedarik zincirine katkıları; Panel veri analizi
The contributions of sustainable procurement and green logistics to the sustainable supply chain; Panel data analysis
ÇAĞLAR YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeAydın Adnan Menderes Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ŞENKAYAS
- Enhancing warehouse efficiency through an integrated stock management system: A comprehensive study
Entegre bir stok yönetim sistemiyle depo verimliliğinin artırılması: Kapsamlı bir çalışma
ERNEST SUH NJI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Aydın ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER FİDAN