Tasavvufta riya
Riya in sufism
- Tez No: 1014649
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT ASKER KÜÇÜKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarafımızca hazırlanan bu çalışmada, amellerin kabulünü doğrudan etkileyen bir kalp hastalığı olan riyâ kavramı, çok yönlü olarak incelenmiştir. İlk olarak bu çalışmanın ana konusunu oluşturan riyâ sözcüğünün kökeni, sözlük ve terim anlamı belirlenmiştir. Bu tanım üzerinden riyâ sözcüğü İhlâs'ın zıddı olarak konumlandırılmıştır. Riyâ'nın İslâm, ibadet ve amel açısından tehlikesi incelenmiş buna mukabil olarak Kur'ân ile hadislerde riyânın, amelleri ateşin odunu yakması gibi hükümsüz kıldığı vurgulanmıştır. Riyâ'nın inanç sistematiğindeki yeri, nifak ile olan yakınlığı ve özellikle şirk-i hafî olarak nitelendirilmesiyle ortaya konmuştur. Bu konuya ek olarak çalışmamızda bu kavramların yanı sıra ucb, kibir, tevâzu ve hırs gibi riyâ ile ilintili temel kavramları da tahlil ederek riyânın yalnız bir eylem değil kökü derinlerde olan bir mânevî hastalık olduğu sonucuna varılmıştır. Riyâ'nın uygulama alanları incelenirken aynı zamanda imanda riyâ tehlikesinden başlayarak ibadetlerin tamamında riyânın nasıl ortaya çıktığı detaylandırılmıştır. Yapılış şekline göre yapılan sınıflandırma gösterişin hayatın her alanına sızma potansiyelini gözler önüne sermiştir. Çalışmamızın önemli bir bölümünde riyâya neden olan kötü ahlaklar üzerinde durulmuştur. Riyâset, tefâhur, haset, idlâl ve tahakküm gibi ameli insanlardan menfaat ve övgü devşirme aracına dönüştürdüğü tespit edilmiştir. Bu konu üzerine Muhâsibî'nin riyâ analizleri ve Gazzâlî'nin bu hastalıkların tehlikelerine dair yorumları detaylıca incelenmiş ve riyâdan sakınma yolları ve tedavileri ele alınmıştır. İmam Gazzâlî'nin önerdiği mârifet (bilgi), kerâhet ve ibâ/i'râz olmak üzere üç aşamalı tedavi yöntemi riyâ ile mücadelede başarı için bu üç unsurun bir arada var olmasının zaruriliğine işaret edilmiştir. Tedavinin kalpten halk sevgisini tamamen çıkarmak ve ibadeti bitirdikten sonra oluşan gizli riyâyı dahi defetmekle mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. Bunlara ek olarak şeytanın vesvesesi ile nefsin temâyülü arasındaki denge incelenmiştir. Bu çalışma neticesinde riyânın mânevî hayat için oluşturduğu tehlike gözler önüne serilmiş ve müminler için ihlasın korunması ve nefsin sürekli terbiye edilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, the concept of riya spiritual illness of the heart that directly affects the acceptance of deeds has been examined from various perspectives. First, the etymology, dictionary meaning, and technical definition of the term riya were determined. Based on this definition, riya has been positioned as the opposite of ikhlas (sincerity). The dangers of riya in Islam, worship, and deeds have been analyzed, with emphasis on how riya nullifies deeds in the same way that fire burns wood, as highlighted in the Qur'an and Hadith. The place of riya in the belief system, its proximity to hypocrisy (nifaq), and especially its classification as shirk-i khafi (hidden polytheism) have been clarified. In addition to these, other related concepts such as ujb (self-conceit), kibir (arrogance), tawadu (humility), and hirs (greed) have been analyzed, leading to the conclusion that riya is not just an action, but a deep-rooted spiritual disease. The manifestations of riya in various practices have been examined, starting from the dangers of riya in faith, and extending to its emergence in all acts of worship. A classification of its forms has demonstrated the potential of riya to infiltrate every area of life. An important section of this work focuses on the immoral traits that lead to riya, such as riyaset (seeking leadership), tafahur (boasting), hasad (envy), idlal (misguidance), and tahakkum (oppression), all of which turn people's deeds into tools for acquiring benefits and praise. In this context, the analyses of riya by Muhasibi and the warnings of Imam Ghazali regarding the dangers of these spiritual diseases have been examined in detail, along with ways to avoid and treat riya. Imam Ghazali's three-step treatment method, consisting of ma'arifah (knowledge), karahat (aversion), and iba' or 'iraz (refraining), has been emphasized as essential for effectively combating riya, requiring the simultaneous presence of all three elements. The treatment was found to be possible only by completely removing love for people from the heart and eliminating even the hidden riya that may arise after acts of worship. Additionally, the balance between the whisper of Satan and the impulses of the self (nafs) has been analyzed. As a result, this study highlights the spiritual dangers posed by riya and emphasizes the necessity of preserving ikhlas (sincerity) and continuously disciplining the self for believers.
Benzer Tezler
- Gazzâlî öncesi tasavvuf klasiklerinde hâller
Conditions in the sufi classics before Ghazali
SENA ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TABAKOĞLU
- Tasavvufta Kurb ve Bu'd anlayışı
Kurb and Bu'd in the thought of sufi
RABİA SİPAHİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SADIKER
- Tasavvufta ruhsal benliğin dönüşümünün imkânı ve Gazzâlî örneği
The possibility of transformation of spiritual self in sufism and the example of Ghazali
TUBA ÇEBİ KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİM GÜL
- Mevlânâ'da mücâhede ve riyâzet
Asceticism and struggle in Mawlana
NURGÜL YÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZAİ KÜÇÜK
- Tasavvufta dört halife anlayışı ve Şeyh Abdülhay Celvetî'nin Menâkıb-ı Cihâr-ı Güzîn adlı eseri (İnceleme-metin)
The approachbof the four calips in mysticism and the work of Seyh Abdulhay Celvetî named Menâkib-i Çehâr-i Guzîn (Reviewe-text)
GÜLLÜ YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGümüşhane ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ ŞİMŞEK