Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sınıf içiistenmeyen davranışları ve öğretmenlerin başa çıkmastratejileri: Prizren örneği
Classroom undesired behaviors of students with autismspectrum disorder and teachers' coping strategies: The case of Prizren
- Tez No: 1014317
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ILGAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Engelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Prizren'deki ilkokul ve ortaokullarda öğrenim gören Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilerin sınıf içi istenmeyen davranışlarını belirlemek ve bu davranışlara karşı öğretmenlerin kullandığı başa çıkma stratejilerini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni ile yürütülmüştür. Veriler, Türkçe eğitim veren öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, OSB tanılı öğrenciler sınıf ortamında sesli tepkiler, tekrarlayıcı motor davranışlar, saldırganlık, öfke nöbetleri, dikkat eksikliği ve çevreye zarar verme gibi istenmeyen davranışlar sergilemektedir. Bu davranışların temel nedenleri arasında iletişim güçlükleri, duyusal hassasiyetler, çevresel uyaranlar ve sosyal-duygusal faktörler yer almaktadır. Öğretmenler bu davranışları önlemede yapılandırılmış rutinler, görsel destekler, dikkat dağıtma stratejileri, güvenli alanlar oluşturma ve pozitif pekiştirme gibi yöntemler kullanmaktadır. Davranışlar ortaya çıktığında ise sakinleştirme, ortamdan uzaklaştırma, görev değiştirme ve alternatif iletişim yöntemleri gibi başa çıkma stratejilerine başvurulmaktadır. Tartışma bölümünde öğretmenlerin kullandığı stratejilerin çoğunlukla etkili bulunduğu ancak uygulamada bireysel farklılıklar ve çevresel koşullar nedeniyle başarı düzeyinin değişebildiği ortaya konmuştur. Ayrıca, öğretmenlerin bu stratejileri genellikle gözleme ve deneyime dayalı olarak geliştirdikleri, sistematik değerlendirme araçlarına ve uzman desteğine erişimde yetersizlik yaşadıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Prizren'deki öğretmenler OSB tanılı öğrencilerin sınıf içi istenmeyen davranışlarını yönetmede çeşitli bireysel stratejiler geliştirseler de, bu sürecin daha etkili yürütülebilmesi için öğretmenlerin bilimsel temelli uygulamalar konusunda hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi, okul-aile-uzman iş birliğinin güçlendirilmesi ve özel eğitim altyapısının iyileştirilmesi gerekmektedir. Araştırma, bu alandaki literatür boşluğunu doldurmakta ve Kosova'daki kapsayıcı eğitim uygulamaları için pratik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to identify the classroom problem behaviors exhibited by students diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) attending primary and lower secondary schools in Prizren and to explore the coping strategies employed by teachers to manage these behaviors. The study was conducted using the phenomenological research design, one of the qualitative research methods. Data were collected through semi-structured interviews with teachers providing instruction in Turkish and were analyzed using content analysis. The findings revealed that students with ASD exhibit various classroom problem behaviors, including vocal reactions, repetitive motor behaviors, aggression, temper tantrums, attention deficits, and behaviors that may cause damage to their surroundings. The primary factors underlying these behaviors include communication difficulties, sensory sensitivities, environmental stimuli, and social-emotional factors. To prevent such behaviors, teachers employ strategies such as structured routines, visual support, distraction techniques, creating safe spaces, and positive reinforcement. When problem behaviors occur, teachers utilize coping strategies including calming techniques, removing the student from the environment, task modification, and alternative communication methods. The discussion section indicates that the strategies used by teachers are generally perceived as effective; however, their level of success may vary depending on individual differences among students and environmental conditions. Furthermore, it was found that teachers typically develop these strategies based on observation and personal experience, while experiencing limitations in accessing systematic assessment tools and professional support In conclusion, although teachers in Prizren have developed various individual strategies to manage the classroom problem behaviors of students with ASD, more effective implementation of these practices requires supporting teachers through inservice training on evidence-based interventions, strengthening collaboration among schools, families, and specialists, and improving the special education infrastructure. This study contributes to the existing literature by addressing a gap in the field and provides practical recommendations for inclusive education practices in Kosovo.
Benzer Tezler
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (Otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları.
Başlık çevirisi yok
SEMİH AYTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKURE ERAKSOY
- Bilgi verici danışmanlığın otistik çocuğu olan anne-babaların kaygı düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN AKSAZ KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Erken bebeklik otizmi olgularının etyolojik tanısında EEG ve BBT'nin önemi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA TANRIÖVER
- Espasa bağlı hareket ve dinamik biçim ilişkilerinde bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
HAKAN KAMIŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN ANLAĞAN