Otizm spektrum bozukluğu tanılı 11-17 yaş grubunda toplumsal mobilite: Bakımveren deneyimleri ve algıları
Community mobility in the 11-17 age group diagnosis with autism spectrum disorder: Caregiver experiences and perceptions
- Tez No: 1014255
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ORKUN TAHİR ARAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal mobilite, bireyin eğitim, istihdam ve sosyal hayata katılımı için kritik bir ön koşuldur. Bağımsızlığın temellerinin atıldığı okul dönemi, ergenlikle birlikte ev dışında mobil olma deneyimlerinin arttığı, güvenli yürüme ve toplu taşıma kullanımı gibi pratiklerin kazanıldığı bir evredir. Ancak Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı bireylerde duyusal, iletişim ve davranışsal farklılıklar ile çevresel bariyerler mobilite deneyimini karmaşık hale getirmektedir. Bu çalışma, 11-17 yaş aralığındaki OSB tanılı ergenlerin toplumsal mobilite deneyimlerini, karşılaşılan engelleri ve başa çıkma stratejileri bakım verenlerin perspektifinden incelemeyi amaçlamıştır. Fenomenolojik desenin kullanıldığı nitel çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 11 birincil bakım veren ile yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler tematik analizle incelenmiştir. Araştırma sonucunda beş ana tema ortaya çıkmıştır:“Zorunlu Güzergahlar: Kısıtlanmış ve Denetimli Mobilite Çemberi”,“Görünmez Duvarlar: Bireysel ve Çevresel Sınırlılıklar”,“Görünmez Denetim ve Kriz Yönetimi Stratejileri”,“Toplumsal Mobilitede Aile İçi Rol ve Sorumlulukların Değişen Dinamikleri”ve“Geleceğin Belirsizliği ve Kurumsal Güvence Arayışı”. Bulgular, OSB'li ergenlerin mobilite deneyiminin görev temelli ve rutin noktalarla sınırlı olduğunu; duyusal hassasiyetler, iletişim güçlükleri, damgalanma ve altyapı yetersizlikleri gibi çok katmanlı engellerin varlığını; bakım verenlerin çeşitli stratejiler geliştirirken aile içi rollerin yeniden yapılandırıldığını göstermiştir. Bu çalışma, OSB'li ergenlerin toplumsal mobilite deneyiminin çok boyutlu yapısını ortaya koymakta; bağımsız ve güvenli mobilite için bireysel beceriler ile birlikte toplumsal farkındalık, erişilebilir ulaşım politikaları ve aile merkezli desteklerin önemini vurgulamıştır.
Özet (Çeviri)
Community mobility is a fundamental prerequisite for participation in education, employment, and social life. The school-age period represents a critical developmental stage during which independence is established, out-of-home mobility increases with adolescence, and practical skills such as safe walking and the use of public transportation are acquired. However, in individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD), sensory, communicative, and behavioral differences, along with environmental barriers, make this process more complex .This study aimed to examine the community mobility experiences of adolescents aged 11 17 with ASD, including the barriers they encounter and the coping strategies they develop, from the perspective of caregivers. A qualitative study with a phenomenological design was conducted. Semi-structured face-to-face interviews were carried out with 11 primary caregivers selected through purposive sampling, and the data were analyzed using thematic analysis. Five main themes emerged:“Mandatory Routes: A Cycle of Restricted and Supervised Mobility,”“Invisible Walls: Individual and Environmental Constraints,”“Invisible Supervision and Crisis Management Strategies,”“Changing Dynamics of Family Roles and Responsibilities in Community Mobility,”and“Uncertainty of the Future and the Need for Institutional Support.”The findings indicate that community mobility is largely limited to routine, task-oriented destinations. Adolescents encounter multiple barriers, including sensory sensitivities, communication difficulties, social stigma, and infrastructural inadequacies. Caregivers employ various coping strategies, while family roles and responsibilities are restructured in response to mobility-related challenges. This study highlights the multidimensional nature of community mobility in adolescents with ASD and emphasizes the importance of interventions targeting individual skills, alongside increased public awareness, accessible transportation policies, and family centered support systems to promote safe and independent mobility.
Benzer Tezler
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (Otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları.
Başlık çevirisi yok
SEMİH AYTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKURE ERAKSOY
- Bilgi verici danışmanlığın otistik çocuğu olan anne-babaların kaygı düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN AKSAZ KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Erken bebeklik otizmi olgularının etyolojik tanısında EEG ve BBT'nin önemi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA TANRIÖVER
- Espasa bağlı hareket ve dinamik biçim ilişkilerinde bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
HAKAN KAMIŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN ANLAĞAN
- Bir grup otistik çocukta sosyodemografik özellikler ve organik etyolojinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
ESİN ÖZATALAY