The moderating role of interoceptive awareness dimensions in the relationship between self-oriented mentalization and somatization
Kendilik temelli zihinselleştirme ile somatizasyon arasındaki ilişkide interopseptif farkındalık boyutlarının düzenleyici rolü
- Tez No: 1014232
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA FALİH KÖKSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Ekonomi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Somatizasyon, psikolojik sıkıntının en yaygın fakat kavramsal olarak en karmaşık biçimlerinden biri olmayı sürdürmektedir. Buna karşın, somatizasyonun mentalizasyon ve interoseptif farkındalık kapasiteleriyle ilişkisi tek bir bütünleştirici model içinde incelenmemiştir. Mevcut çalışma, Türk yetişkin toplum örnekleminde interoseptif farkındalığın boyutlarının (Fark Etme, Duygusal Farkındalık ve keşifsel olarak Güvenme) kendilik temelli mentalizasyon ile somatik belirti şiddeti arasındaki ilişkideki düzenleyici (moderatör) rolünü incelemiştir. Katılımcılar, çevrimiçi özbildirim anketi aracılığıyla Mentalizasyon Ölçeği (MentS), Çok Boyutlu İçduyumsal Farkındalık Değerlendirmesi-II (MAIA-II) ve Belirti Tarama Listesi-90-Yeniden Düzenlenmiş Somatizasyon alt ölçeğini (SCL-90-R) doldurmuştur. Moderasyon, Hayes PROCESS makrosu (Model 1) ile test edilmiş; Fark Etme ve Duygusal Farkındalık birincil moderatörler, Güvenme ise keşifsel moderatör olarak incelenmiştir. Üç modelin tümünde kendilik temelli mentalizasyon, somatik belirti şiddetini anlamlı ve negatif yönde yordamıştır. Hem Fark Etme hem de Duygusal Farkındalık bu ilişkiyi anlamlı biçimde düzenlemiş; kendine yönelik mentalizasyonun koruyucu etkisi her iki interoseptif boyutun daha yüksek düzeylerinde belirginleşmiştir. Güvenme alt boyutunu içeren keşifsel moderasyon anlamlı bulunmamış; ancak Güvenme, somatik belirtilerin bağımsız ve negatif yönde anlamlı bir yordayıcısı olarak ortaya çıkmıştır. Bu bulgular, interoseptif farkındalığın kendilik temelli mentalizasyon ile somatizasyon arasındaki koruyucu ilişkiyi düzenlediğini ve bu ilişkinin yüksek interoseptif farkındalıkta belirginleştiğini göstermektedir; bu da somatizasyonu hedefleyen beden-odaklı mentalizasyon temelli müdahaleler için ön destek sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Somatization remains one of the most common yet conceptually most complex forms of psychological distress. Nevertheless, its associations with mentalization and interoceptive awareness have rarely been examined within a single integrative model. The present study investigated whether dimensions of interoceptive awareness (Noticing, Emotional Awareness, and, exploratorily, Trusting) moderate the relationship between self-oriented mentalization and somatic symptom severity in a Turkish adult community sample. Participants completed the Mentalization Scale (MentS), the Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness–II (MAIA-II), and the Somatization subscale of the Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R) via an online self-report survey. Moderation was tested using Hayes' PROCESS macro (Model 1), with Noticing and Emotional Awareness as primary moderators and Trusting as an exploratory moderator. Across all three models, self-oriented mentalization significantly and negatively predicted somatic symptom severity. Both Noticing and Emotional Awareness significantly moderated this relationship; the protective effect of self-oriented mentalization became more pronounced at higher levels of both interoceptive dimensions. The exploratory moderation involving the Trusting subscale was not significant; however, Trusting emerged as an independent and significant negative predictor of somatic symptoms. These findings indicate that interoceptive awareness moderates the protective relationship between self-oriented mentalization and somatization, with this relationship becoming more pronounced at higher levels of interoceptive awareness; this, in turn, provides preliminary support for body-oriented mentalization-based interventions targeting somatization.
Benzer Tezler
- The moderating role of social problem solving skills on work-family-personal life conflict and psychological well-being relationship
Sosyal problem çözme becerilerinin iş-aile-özel hayat çatışması ve psikolojik iyi olma durumu ilişkisi üzerindeki düzenleyici rolü
AYÇA ATİK BİLGENOĞLU
- The moderating role of reactivity in the association of parenting with verbal ability
Ebeveynlik ile sözel beceri arasındaki ilişkide tepkiselliğin rolü
MEHMET EREN YILMAZ
- The moderating role of sensory-processing sensitivity in the relationship between spousal caregiving, perceived social support and marital quality
Uyarıcı işleme hassasiyetinin eş bakımı, algılanan sosyal destek ve evlilik kalitesi arasındaki ilişkideki düzenleyici rolü
GÜLBİN ŞENGÜL İNAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİ SÜMER
- The moderating role of entrepreneurial education, gender, and age on the relationship between proactivity, emotional intelligence (EQ) and entrepreneurial orientation
Girişimcilik eğitiminin, cinsiyetin ve yaşın; proaktiflik ve duygusal zeka ile girişimcilik eğilimini arasındaki ilişkiye moderatör etkileri
CANSU ÇAKIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
İşletmeYeditepe Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM KUNDAY
- The moderating role of emotion management in the relationship between mobbing and burnout
Yıldırma ve tükenmişlik arasındaki ilişkide duygu yönetiminin düzenleyici rolü
BURCU TAŞKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
PsikolojiYaşar ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EVRİM GÜLERYÜZ