Kamusal alanda sınır bozulmaları: Sokağın gözleri olarak kaldırımlar
Border distortions in public space: Sidewalks as eyes on the street
- Tez No: 1013955
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDEF ÖZÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Şehircilik ve Bölge Planlama, Architecture, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gebze Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kaldırımlar, kamusal yaşantının ayrık bir parçasından ziyade, kamusal sirkülasyonun yükünü üstlenerek kamusal yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır. Özel ve kamusal alan arasında, özellikle araç yolu ile bir sınır oluşturarak bir sınır mekânı olan kaldırım kent içerisinde paralel ve çizgisel bir nitelikte var olmaktadır. Fakat üretim biçimi ve kullanım açısından kent içerisinde kaldırım tasarımlarının ön görüsü, bir kentsel sirkülasyon aracı olarak, sadece yürümeye hizmet etmesi amacıyla, idealize edilmiş ve indirgenmiş standart parçalardan oluşan bir kentsel eleman olmasıdır. Yalnız, kaldırım günlük ve kamusal yaşantı ile birlikte morfolojik olarak sürekli bir değişim halinde olup, gündelik yaşam pratiklerinin sonucunda şekillenen morfolojik farklılıklara sahiptir. Bu farklılıklar kaldırım sınırları üzerinden gerçekleşmektedir. Morfolojik olarak değişen sınırlar ve kent içerisindeki algısı, kaldırımın kamusal yaşantısında büyük rol oynamaktadır. Çalışma bu temelde kaldırımın kent içerisindeki ele alınış biçimleri ve tanımlarını inceleyerek, kaldırımın sınırları üzerinden iki aşamalı olarak morfolojik değişikliklerini ve algısal yönünü incelemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen morfolojik ve algısal bulgularsan bütüncül bir sonuca varılması ön görülmektedir. Bu bağlamda çalışma temellendirilmiş kuram metodolojisi üzerinden araştırmanın her bir adımından elde edilen kod ve parametreleri bir sonraki adıma taşıyarak kaldırımın ardındakilere odaklanılmaktadır. Kaldırımın kent içerisindeki anlatısı ve ölçekler arasındaki temsiliyete odaklanarak, mimari açıdan da temsil yöntemleri olan plan, kesit ve kolaj perspektif çizimler gibi çizimleri analiz yöntemi olarak kullanmaktadır. Sonrasında algısal olarak sınır bozulmalarının incelenmesi ve irdelenmesi adına mimarlık ve şehircilik alanında uzmanlar ile odak grup görüşmesine başvurulmaktadır. Bu doğrultuda İstanbul gibi nüfus bakımından kalabalık bir kent içerisinde yaya yoğunluğunun yüksek olduğu bölgeler incelenerek bu bölgeler arasında merkezi, tarihi, turistik ve ticari nitelikleri ile dikkat çeken Beyoğlu Bölgesi kaldırımları ele alınmıştır. Bu bölge içerisinde tespit edilen üç potansiyel yaya yoğunluğu akslar olan Sıraselviler Caddesi, Boğazkesen Caddesi ve Kumbaracı Yokuşunun belirli kısımları çalışma alanının sınırlarını oluşturmaktadır. Çalışma alanındaki kaldırımlarda derin gözlemler yapılarak elde edilen kaldırımın morfolojik bileşenlerine dair verilen, mimari temsil yöntemleri ile plan, kesit ve kolaj perspektiflerle ile analiz edilmiştir. Bu analizlerin yanı sıra açık uçlu soru ve çizimlerle alanında uzman altışar kişilik gruplarla yapılan odak grup görüşmeleri ile alandaki bozulmaların algısal yönü de analiz edilmiştir. Sonuç olarak incelenen, plan düzleminde geçirgen bozulma, kesit düzleminde alansal bozulma ve kolaj perspektifler ile göz hizasında biçimsel birleşmeler ile kaldırımın sınırlarına dair morfolojik olarak 3 farklı bozulma türü olduğu tespit edilmiştir. Kent içerisinde yürürken bu bozulmaların panoramik olarak devam ettiği ve algılandığı profesyonellerce yapılan odak grup görüşmelerinde kanıtlanmıştır. Kent olan her yerde, kentsel değişimin olduğu her noktada bu bozulmalar değişerek varlığını devam ettirmektedir.
Özet (Çeviri)
Sidewalks are not merely a separate part of public life, but rather an indispensable part of public life, bearing the burden of public circulation. Sidewalks exist in cities as a parallel and linear feature, forming a boundary space between private and public areas, particularly by creating a boundary with the roadway. However, in terms of production method and use, the foresight of sidewalk designs in cities is that they are an urban circulation tool, an idealized urban element consisting of standard parts, intended solely for walking. However, sidewalks are in a state of constant morphological change alongside daily and public life, exhibiting morphological differences shaped by the practices of everyday life. These differences occur across sidewalk boundaries. Morphologically changing boundaries and their perception within the city play a major role in the public life of sidewalks. This study aims to examine the morphological changes and perceptual aspects of sidewalks in two stages, based on their boundaries, by analyzing the ways in which sidewalks are approached and defined within the city. The morphological and perceptual findings obtained are expected to lead to a comprehensive conclusion. In this context, the study focuses on what lies behind the sidewalk by carrying the codes and parameters obtained from each step of the research to the next step through a grounded theory methodology. Focusing on the narrative of the sidewalk within the city and its representation between scales, the study uses drawings such as plans, sections, and collage perspective drawings, which are also methods of representation from an architectural perspective, as an analysis method. Subsequently, focus group discussions with experts in the fields of architecture and urban planning are used to examine and scrutinize perceptual boundary disruptions. In this context, areas with high pedestrian density within a densely populated city such as Istanbul were examined, and the sidewalks of the Beyoğlu District, which stands out for its central, historical, tourist, and commercial characteristics, were selected for analysis. The boundaries of the study area are formed by three potential pedestrian density axes identified within this region: certain sections of Sıraselviler Street, Boğazkesen Street, and Kumbaracı Yokuşu. Deep observations were made on the sidewalks within the study area, and the morphological components of the sidewalk obtained were analyzed using architectural representation methods with plans, sections, and collage perspectives. In addition to these analyses, the perceptual aspect of the deterioration in the area was also analyzed through focus group discussions with groups of six experts in the field, using open-ended questions and drawings. As a result, it was determined that there are three different types of morphological deterioration related to the sidewalk boundaries: permeable deterioration in the plan plane, spatial deterioration in the section plane, and formal combinations at eye level with collage perspectives. Focus group discussions conducted by professionals have proven that these deteriorations continue and are perceived panoramically while walking in the city. These distortions persist and continue to exist in every urban area and at every point of urban change.
Benzer Tezler
- Marinaların kamusal kıyı kullanımı açısından değerlendirilmesi: Ataköy, Fenerbahçe ve Kalamış örnekleri
Examining the elements that affect open public space use in marinas of coastal area: Case study of Atakoy, Fenerbahce and Kalamis marina
EZGİ ZEHRA KOCAZEYBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ERBAŞ GÜRLER
- Tarihi kentlerdeki açık mekanların değişen kullanımlarının değerlendirilmesi: Amasya örneği
The evaluation of the changing usage of the open spaces in the historic cities: Amasya example
YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN
Doktora
Türkçe
2005
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
- Urban ecotherapy: A comparative evaluation on the therapy potentials of park features in Istanbul
Kentsel ekoterapi: İstanbul'daki park özelliklerinin terapi potansiyelleri üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme
DİDEM KARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ
- Çevre kirliliğinin önlenmesinde çevre vergilerinin etkinliği: Hesaplanabilir Genel Denge Modeli
The effectiveness of environmental taxes in preventing environmental pollution: A Computable General Equilibrium Model
MUHAMMED SAMİ AKKUŞ