Firdevsî-i Rumî'nin Kutb-Nâme'sinin bağlamsal dizin ve işlevsel sözlüğü (cilt I)
Contextual index and functional glossary of Firdavsî-i̇ Rumi̇'s Kutb-nâme
- Tez No: 1013950
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT İLHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Firdevsî Rûmî, 15 ve 16. yüzyılda yaşamış ve 60 yılı aşan ömrü içerisinde 40 civarında eser vermiş bir müelliftir. Dil bilinci yüksek olan bu şairin, döneminin Türkçesini yansıtması bakımından önemli eserlerinden birisi olan Kutb-nâmesi; Midilli baskınını destansı üslupla ve mesnevi nazım şeklinde anlatan gazavâtnâme türünde bir eserdir. Bu çalışmanın amacı, Kutb-nâme mesnevisi üzerine bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü hazırlanması ve söz varlığının ortaya konulmasıdır. İbrahim Olgun ve İsmet Parmaksızoğlu tarafından hazırlanan metnin esas alındığı çalışmada, sözcükten oluşan dilsel malzeme, sistematik ve bütünlüklü bir biçimde analiz edilmiştir. Araştırmanın temel amacı, eserde kullanılan sözcükleri bağlamları içinde değerlendirmek ve bu doğrultuda bağlamlı bir sözlük oluşturmaktır. Çalışmada ayrıca; atasözleri, deyimler, dua ifadeleri, ayet ve hadisler, kalıp ifadeler, kelamıkibarlar, arkaik kelime gibi folklorik unsurlar tespit edilerek, bu kelime grupları kendi bağlamlarında kazandıkları anlam(lar)ıyla birlikte sözlüğe dahil edilmiştir. Bu tespitler ile birlikte eserin dilinden yola çıkılarak kelimenin geçmişten günümüze gelişimi gözlenebilmektedir. Ayrıca söz konusu bu kelime ve kelime grupları bağlamından yola çıkılarak eser yazarının edebî kişiliği hakkında da verilere kolaylıkla ulaşılabilmektedir. Firdevsî'nin üslubunun anlaşılarak söz varlıklarının mukayesesinin araştırma konusu olabilmesi bahsi geçen çalışma kapsamında elde edilecek verilerle kolaylaşacaktır. LEHÇEDİZ veri tabanına kazandırılan bu çalışmada; öncelikle Firdevsî ve Kutb-nâme üzerine yapılacak çalışmalara kaynaklık edilmesi, devamında, dil tarihi ve klasik Türk şiirinin dilsel gelişimi üzerine yapılacak araştırmalara katkı sunulması, son olarak ise Türkçenin tarihsel sözlüğünün oluşturulmasına yönelik çalışmalara temel teşkil etmesi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Firdevsi Rumi, was an author who lived in the 15th and 16th centuries and produced approximately 40 works during his life, which spanned over 60 years. This poet, possessing a high level of linguistic awareness, is known for his Kutb-name, an important work reflecting the Turkish language of his time. It is a type of gazavâtnâme (narrative of holy wars) that recounts the Mytilene raid in an epic style and in the form of a mesnevi (narrative poem). The aim of this study is to prepare a contextual index and functional glossary of the Kutb-name mesnevi and to present its vocabulary. Based on the text prepared by İbrahim Olgun and İsmet Parmaksızoğlu, the study systematically and comprehensively analyzes the linguistic material consisting of words. The main objective of the research is to evaluate the words used in the work within their contexts and to create a contextual glossary accordingly. The study also includes; Folkloric elements such as proverbs, idioms, prayer expressions, verses and hadiths, fixed expressions, polite sayings, and archaic words have been identified and included in the dictionary along with the meaning(s) they have acquired in their own contexts. Through these identifications, the development of the word from the past to the present can be observed by examining the language of the work. Furthermore, data about the literary personality of the author can be easily obtained by examining the context of these words and word groups. Understanding Firdevsi's style and comparing his vocabulary will be facilitated by the data obtained within the scope of this study. This work, added to the LEHÇEDİZ database, aims primarily to serve as a resource for studies on Firdevsi and Kutb-nâme, subsequently to contribute to research on the history of language and the linguistic development of classical Turkish poetry, and finally, to provide a foundation for studies aimed at creating a historical dictionary of the Turkish language.
Benzer Tezler
- Firdevsi-i Rumi'nin Süleymanname'si -42. cilt-Dasitan-ı Ceng-i Aheng-i Efrasiyab-ı Türk- üzerinde bir metin incelemesi
Başlık çevirisi yok
HAMDİ GÜLEÇ
Doktora
Türkçe
1994
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIZA FİLİZOK
- Firdevsi-i Rumi'nin Süleymanname Yazması'nın (81. cilt, 28 yk.) bilimsel yayını ve üzerinde dil incelemeleri
Academic transcription of Firdevsi-i Rumi's manuscript of Süleymanname and language analysis (vol. 81, 28)
SEZER ÖZYAŞAMIŞ ŞAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL ERSOYLU
- Firdevsi-i Rumi`nin Süleymanname yazmasının (81. cilt, 54b-82a, 28 yk.) yayını ve üzerinde dil incelemeleri
Scientific publication of the Süleymanname Manuscript (file 81, 28 pages form 54b to 82a) of Firdevsi-i Rumi and language assessment
İLHAMA JAFAROVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL ERSOYLU
- Firdevsî-i Rûmî'nin Süleymannâme yazmasının (81. cilt 7a-54b yk.) bilimsel yayını ve üzerinde dil incelemeleri
The scientific publication and the language study of the hondwriting Süleymannâme written by Firdevsî-i Rûmî ( the 81st volume 7a-54b pg.)
İBRAHİM KÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL ERSOYLU
- Firdevsi-i Rumi'nin Süleymanname yazmasının (81. cilt) (82b-123b yk.) bilimsel yayını ve üzerinde dil incelemeleri
Scientific publication of the Süleymanname manuscript (81. volume) (82b-123b pg.) of Firdevsi-i Rumi and language assessment
ZEYNEP ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANJU ORAL SEYHAN