Aşkın farklı hallerine din psikolojik yaklaşımlar
Approaches to different forms of love from the perspective of the psychology of religion
- Tez No: 1013913
- Danışmanlar: PROF. DR. ASIM YAPICI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: İslami Araştırmalar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, din psikolojisi alanında aşk gibi yoğun ve karmaşık bir olguyu, dinî yönelim, öznel dinî duygu ve düşünceler, aşk tutumları ve bağlanma stilleri gibi çok boyutlu ampirik değişkenlerle ilişkilendirerek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Aşkın yalnızca psikolojik bir duygu olmaktan öte ontolojik ve varoluşsal bir tecrübe olduğu kabulünden hareketle, çalışmada aşkın felsefî, teolojik, edebî ve psikolojik boyutları kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Bu kapsamda aşkın etimolojik ve semantik çözümlemesi yapılmış, ardından farklı disiplinlerin konuya yönelik yaklaşımları değerlendirilmiştir. Daha sonra din ve dindarlık kavramları incelenmiş; dindarlığın boyutları ve yönelim biçimleri açıklanarak aşk ile dindarlık arasındaki ilişki tartışılmıştır. Araştırmanın uygulamalı kısmı, Ankara'da yaşayan 1.085 yetişkin birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dinî Yönelim Ölçeği, İlişki Ölçekleri Anketi ve Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği uygulanmış; ayrıca sosyodemografik bilgiler ve açık uçlu sorulardan oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler nicel ve nitel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulguların analizinde dinî yönelim biçimlerinin (içsel, dışsal, katı kuralcı ve arayışsal) cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve âşık olma durumu gibi değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir. Benzer şekilde, aşk tutumları (tutkulu, oyun gibi, arkadaşça, mantıklı, sahiplenici ve özgeci) ve bağlanma stillerinin (güvenli, saplantılı, kayıtsız ve korkulu) demografik değişkenlerle ilişkileri karşılaştırılmıştır. Araştırmanın bulguları, dinî yönelim biçimleri, öznel dinî duygu ve düşünceler, aşk tutumları ve bağlanma tarzları arasında yönü ve düzeyi değişen anlamlı ilişkiler bulunduğu göstermektedir. Tutkulu aşk hariç diğer aşk tutumlarının tamamının dinî yönelim biçimleriyle anlamlı ilişkiler içinde olduğu, regresyon analizlerinin ise dinî yönelim biçimlerinin bu aşk tutumlarını farklı düzeylerde yordadığını gösterdiği tespit edilmiştir. Açık uçlu sorulara verilen yanıtların tematik analizinde, katılımcıların aşk ve sevgiye ilişkin anlamlandırmalarının öznel dindarlık algılarıyla birlikte şekillendiği; yorumlama sürecinde klasik İslam düşüncesinde geliştirilen aşk metafiziğinin, modern bireyin manevî dünyasında işlevsel bir referans çerçevesi sunduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study aims to fill an important gap in the field of the Psychology of Religion by examining a complex and intense phenomenon such as love in relation to multidimensional empirical variables including religious orientation, subjective religious feelings and thoughts, love attitudes, and attachment styles. Based on the premise that love transcends a mere emotional state and represents an ontological and existential experience, the study addresses the philosophical, theological, literary and psychological dimensions of love within a theoretical framework. In this context, the etymological and semantic analyses of love were conducted, followed by an evaluation of how different disciplines approach the subject. The concepts of religion and religiosity were then explored, with an explanation of the dimensions and orientations of religiosity and a discussion of its relationship with love. The empirical part of the study was conducted with 1.085 adult participants residing in Ankara. Participants completed the Revised Muslim Religious Orientation Scale, the Relationship Scales Questionnaire, and the Attitudes Toward Love Scale, along with a questionnaire containing sociodemographic items and open-ended questions. The collected data were analyzed using both quantitative and qualitative methods. The analysis examined the relationships between types of religious orientation (intrinsic, extrinsic, fundamentalist, and quest orientation) and variables such as gender, age, education level and love experience. Similarly, the relationships between love attitudes (eros (passionate), ludus (game-playing), storge (friendly), pragma (logical), mania (possessive), and agape (altruistic) and attachment styles (secure, preoccupied, dismissive and fearful) were compared across demographic variables. The findings indicate that there are significant relationships between religious orientation types, subjective religious feelings and thoughts, love attitudes, and attachment styles, with variations in both direction and strength. With the exception of eros (passionate love), all other love attitudes were found to be significantly associated with religious orientation types, and regression analyses demonstrated that different forms of religious orientation predicted these love attitudes to varying degrees. The thematic analysis of responses to open-ended questions revealed that participants' interpretations of love and affection were shaped in conjunction with their subjective perceptions of religiosity. Furthermore, the interpretive process suggests that the metaphysics of love developed within classical Islamic thought continues to provide a functional frame of reference for the spiritual world of the modern individual.
Benzer Tezler
- Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İstatistikEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- Katma bütçeli genel müdürlüklerin kamu harcamaları yönünden analizi
Public expenditures analysis of eght annexed budged administrations
NURAN AKIN
- Plazma arkı eldesi ve yüzey bölgesi modifikasyonunda kullanılabilirliği
Başlık çevirisi yok
ÖZKAN ÖZİPEKLİLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİM DEMİRCİ