Mütekaddimun Eş'arî kelâmcıların hadis-sünnet anlayışı
The understandi̇ng of hadi̇th-sunnah by the early (mutaqaddi̇mun) Ash'ari̇ theologi̇ans
- Tez No: 1013510
- Danışmanlar: PROF. DR. ENBİYA YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Eş`ari, Hadis, Sünnet, Eş`ari, Hadith, Sunna
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada özellikle ilk dönem Eş'arî kelâmcılarının bilgi anlayışları noktasında haber, Hadis ve Sünneti nasıl konumlandırdıkları ve bir yaklaşım tarzı geliştirip geliştirmedikleri incelenecektir. Buna göre çalışmanın ilk bölümünde Eş'arîliğin tarihsel gelişimi ele alınacaktır. Dolayısıyla burada Eş'arî'ye gelene kadar Eş'arîliğin alt yapısını etkileyen tarihi, siyasî ve sosyal yapı ele alındıktan sonra Eş'arî ile başlayan süreç ve akabinde mezhebin yayılması ve gelişmesinde ele alınacaktır. Çalışmanın ikinci kısmında mezhebin bilgi anlayışına değinilecektir. Haber dolayısıyla hadis/sünnete dair meseleler doğal olarak bilgi ile ilişkilendirilmektedir. Bu doğrultuda Eş'ariyye'nin bilgi anlayışına geçilmeden evvel Kelâm disiplininde bilgi konusunun nasıl işlendiği ve buna göre bilginin imkânı, mahiyeti ve kaynaklarının ne olduğu gibi konular üzerinde durulmuş, akabinde Eş'ariyye'nin söz konusu hususlara nasıl eğildiği ve ne tür fikirlere sahip olduğu ele alınmıştır. Burada hedeflenen husus ise Eş'ariyye'nin aynı zamanda hadîs/sünnet anlayışına da zemin hazırladığını düşündüğümüz bilgi problemine nasıl yaklaştığını tespit etmektir. Çalışmanın son bölümü olarak planladığımız üçüncü bölümde ilk dönem Eş'arî kelâmcılarının hadis/sünnet anlayışı ortaya konmaya çalışılmaktadır. Kelâmcılar genel olarak hadis ve sünnete dair hususları bilginin kaynakları kısmında haber başlığı altında ele almaktadırlar. Bu açıdan öncelikle Eş'arîlerin haber konusuna nasıl yaklaştıkları ele alınmış, akabinde mezhebin kurucusu Eş'arî dahil olmak üzere ilk dönem Eş'arî kelâmcılarının haber, hadis ve sünnete dair düşünceleri tahlil edilmiştir. Burada hedeflenen husus, özellikle ilk dönem Eş'arî kelâmcılarının, hadis ve sünneti, eserlerinde nasıl konumlandırdıklarını, bir yaklaşım biçimi geliştirip geliştirmediklerini ve hadis metinlerini nasıl ele aldıklarını ortaya koymaktır.
Özet (Çeviri)
This study will examine how the early Ashʿari theologians positioned khabar, Hadith, and Sunnah within their epistemology and whether they developed a specific approach towards them. Accordingly, the first part of the study will address the historical development of Ash'arism. Therefore, the historical, political, and social structure that influenced the foundation of Ash'arism up until al-Ash'ari will be discussed, followed by the period beginning with al-Ash'ari himself and the significant figures of the early period who had a major impact on the spread and development of the school. The second part of the study will touch upon the school's understanding of knowledge. Issues pertaining to khabar, and consequently Hadith/Sunnah, are naturally associated with knowledge. In this regard, before delving into the Ash'ari understanding of knowledge, the study focuses on how the subject of knowledge is treated in the disciplines of Philosophy and Kalam (theology), including topics such as the possibility of knowledge, its nature, and its sources according to these disciplines. Subsequently, it explores how the Ash'ari school engaged with these issues and the types of ideas they held. The objective here is to determine the Ash'ari approach to the problem of knowledge, which we believe also laid the groundwork for their understanding of Hadith/Sunnah. In the third part, planned as the final section of the study, we attempt to present the understanding of Hadith/Sunnah among the early Ash'ari theologians. Theologians generally discuss matters related to Hadith and Sunnah under the heading of khabar within the section on the sources of knowledge. From this perspective, the study first addresses how the Ash'aris approached the subject of reports khabar, followed by an analysis of the thoughts on reports, Hadith, and Sunnah of the early Ash'ari theologians, including the school's founder, al-Ash'ari. The goal here is to reveal how the early Ash'ari theologians positioned Hadith and Sunnah in their works, whether they developed a specific approach, and how they handled the texts of the hadiths.
Benzer Tezler
- Sekûnî'nin Temyîz'inde i'tizâl eleştirisi: Fâtiha ve Bakara sûreleri örneğinde bir inceleme
Critique of i'tizāl in Sakūnī's Tamyīz: A study of the suras of al-Fātiha and al-Baqara
MUSTAFA ÖZBAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAHA BOYALIK
- Mütekaddimîn dönemi Eş'arî kelâm kaynaklarında hadis kullanımı ve Haber-i Vâhid'in delil değeri
The use of hadith and the evidential value of Khabar al-Wāḥid in early Ash'arī kalām sources
ABDULLAH AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIZA KORKMAZGÖZ
- Mütekaddimîn dönemi Eş'arî Kelâmında yöntem
Methodology in al-Mutaqaddimin period Ash'ari Theology
ZÜBEYİR ÜÇTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK SANCAR
- Berâhime'nin nübüvvetin imkânına yönelik eleştirileri ve Bâkıllânî'nin cevapları
The criticisms of Barāhima on the contingency of prophethood and al-Bāqillānī's answers
FURKAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SİNANOĞLU
- Mütekaddimûn Dönemi kelâmcılarının bilgi tanımları: Ebü'l-Hasen el-Eş'ârî örneği
Knowledge definitions of Mutaqadimun's era: The sample of Abul Hasan al Ashari
ŞEHMUS AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Profesör Doktor. İLYAS ÇELEBİ