Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelik eleştirilerine karşı nübüvvet savunusu: Kādî Abdülcebbâr ve Rahmetullah Hindî hindî örneği
The defense of prophethood against christian criticisms of Prophet Muhammad: the case of Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh Hindī
- Tez No: 1013286
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kelam, Islamic theology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Hıristiyan düşünce geleneğinde Hz. Muhammed'in nübüvvetine yöneltilen eleştirilerin tarihsel seyrini ve İslâm alimlerinin bu ithamlara karşı geliştirdikleri savunuları ele almaktadır. Çalışmanın konusu, klasik dönemde Kādî Abdülcebbâr'ın Tesbîtü delâili'n nübüvve adlı eseriyle yakın dönemde Rahmetullah Hindî'nin İzhârü'l-hak isimli eseri çerçevesinde, Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelttikleri eleştiriler ve bu eleştirilere verilen cevapların incelenmesidir. Bu kapsamda, beş temel eleştiri öne çıkmıştır: Hz. Muhammed'in yalancı olduğu iddiası, mucize getirmemesi, önceki peygamberler tarafından müjdelenmemesi, şehvet düşkünü ve kan dökücü bir kişi olarak gösterilmesi. Çalışmada, bu ithamların kökenleri erken dönem Doğu Hıristiyanlarının yazılarında aranmış, daha sonra bu ithamların yakın dönemdeki devamlılığı Protestan misyoner Karl Gottlieb Pfander'in Mîzânü'l-hak adlı eseri üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelik eleştirilerinin tarihsel sürekliliğini ve dayanaklarını tespit etmek ve Kādî ve Hindî'nin nübüvvet savunularını değerlendirmektir. Bu bağlamda araştırma, yalnızca tarihsel bir inceleme olmayıp aynı zamanda günümüzde canlılığını koruyan Hz. Muhammed karşıtı söylemlerin kökenlerini tespit etmeyi ve bu söylemlere karşı cevaplar üretmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseni çerçevesinde kurgulanan araştırmada, klasik ve yakın dönem Hıristiyan polemikçilerin tarihsel ve teolojik arka planını ortaya koymak için betimsel analiz; Doğu Hıristiyanları ile Pfander'ın eserleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları; ayrıca Kâdî Abdülcebbâr ile Rahmetullah Hindî'nin savunma stratejilerini mukayese etmek için karşılaştırmalı metin analizi kullanılmıştır. Birinci bölümde, klasik dönem Doğu Hıristiyanları ile Pfander arasında dört temel farklılık (siyasî güç dengesi, mezhepsel farklılıklar, misyonerlik üslubu ve İslâm hakkındaki bilgi düzeyi) ortayakonmuş; böylece bu farklılıkların eleştirilerin içeriğine ve üslubuna nasıl yansıdığı gösterilmiştir. İkinci bölümde, Hz. Muhammed'in nübüvvetine yönelik itirazlar, üçüncü bölümde ise onun ahlâkî kişiliğine ilişkin ithamlar ele alınmıştır. Çalışmanın bu kurgusu çerçevesinde Doğu Hıristiyanlar ile Pfander'ın eleştirileri karşılaştırılmış, benzerlikler ve süreklilik unsurları tespit edilmiştir. Bu karşılaştırmalar neticesinde, aradan yüzyıllar geçmiş olmasına rağmen Hıristiyan geleneğinde Hz. Muhammed karşıtı söylemlerin büyük ölçüde korunduğu sonucuna varılmıştır. Bu tez, literatüre üç ana eksende özgün katkı sunmayı hedeflemektedir: Birincisi, nübüvvet eleştirilerinin yeterince incelenmemiş olduğunun tespit edilmesi, çalışmaya tarihsel ve teolojik açıdan yeni bir araştırma perspektifi kazandırmıştır. İkincisi, klasik dönem ve yakın döneme ait metinler üzerinde yapılan karşılaştırmalı analiz, eleştirilerin belirli döneme sınırlı olmayıp, dönüşerek de olsa süregelen bir söylem geleneği oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, Kādî Abdülcebbâr ve Rahmetullah Hindî gibi mütekellimlerin savunularını derinlemesine inceleyerek, söz konusu eleştirilerin içsel çelişkilerini ve temelsiz kurgularını göstermeye çalışmıştır. Üçüncü olarak, tez, güncel İslamofobi tartışmalarına tarihsel derinlik ve eleştirel arka plan kazandırmayı hedeflemektedir. Olumsuz Hz. Muhammed imajının köklerini ve bu imajın dayandığı ön yargılı, tutarsız temelleri açığa çıkararak, güncel ön yargıların ne denli eski ve düşünsel bir mirasa dayandığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelik eleştirilerin tarihsel sürekliliğini karşılaştırmalı bir yöntemle analiz etmesi ve güncel sorunlara cevap üretme potansiyeliyle, bu tezin literatüre özgün bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Tezde ulaşılan temel sonuçlar şöyle özetlenebilir: Hıristiyan eleştirileri, büyük ölçüde Hz. Muhammed'in“sahte peygamber”olduğu yönündeki ön kabul üzerine inşa edilmiştir. Bu durum, argümanlarda kısır döngüye ve mantık hatasına yol açmakta; eleştirilerin nesnel bir zemini olmadığını göstermektedir. 7. yüzyıl Doğu Hıristiyanlarından 19. yüzyıl Protestan misyoner Pfander'a kadar tarihsel süreklilik gösteren eleştiriler, siyasi, mezhepsel ve yöntemsel farklılıklara rağmen temel ithamların içeriği bakımından büyük ölçüde benzerlik göstermektedir. Kâdî Abdülcebbâr ve Rahmetullah Hindî, eleştirilere yanıt verirken ağırlıklı olarak naklî delilleri merkeze almış, aklî çıkarımlarını bu deliller üzerine inşa etmişlerdir. Her iki âlim de Hıristiyanların çifte standart uyguladığını göstermek için sıklıkla ilzâmî delillere başvurmuş; Eski Ahit'ten örnekler göstererek Hıristiyanların kendi kutsal metinleriyle tutarsızlığını ortaya koymuşlardır. Bu sonuçlar, Hıristiyan polemik geleneğindeki Hz. Muhammed karşıtı söylemlerin nesnel bir tarih okumasından ziyade ideolojik ve psikolojik saiklerle şekillendiğini; dolayısıyla günümüz İslamofobi tartışmalarının da önemli bir kaynağı olduğunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the historical development of Christian criticisms directed against the prophethood of Prophet Muhammad and the responses formulated by Muslim scholars to these allegations. The subject of the study is an analysis of Christian objections to Prophet Muhammad and the corresponding defenses presented by Qāḍī ʿAbd al-Jabbār in Tathbīt Dalāʾil al-Nubuwwa and by Raḥmatullāh Hindī in Iẓhār al-Ḥaqq. Within this framework, five major criticisms are identified: the claim that Prophet Muhammad was a false prophet, the allegation that he did not perform miracles, the assertion that he was not foretold by previous prophets, and the portrayal of him as a lustful and bloodthirsty individual. The study traces the origins of these allegations to the writings of early Eastern Christians and subsequently examines their continuity in the modern period through the Protestant missionary Karl Gottlieb Pfander's Mīzān al-Ḥaqq. The primary objective of this research is to identify the historical continuity and underlying foundations of Christian criticisms of Prophet Muhammad and to evaluate the prophetic defenses developed by Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh al-Hindī. In this respect, the study is not merely a historical investigation but also seeks to uncover the origins of contemporary anti-Muhammad discourse and to provide scholarly responses to such claims. Designed within the framework of qualitative research, the study employs descriptive analysis to examine the historical and theological background of both classical and modern Christian polemicists, andcomparative textual analysis to identify the similarities and differences between the writings of the Eastern Christians and Pfander, as well as to compare the apologetic strategies of Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh al-Hindī. The first chapter identifies four principal differences between the early Eastern Christian authors and Pfander—namely political power relations, denominational affiliations, missionary methodology, and the level of knowledge concerning Islam—and demonstrates how these differences influenced the content and style of their criticisms. The second chapter analyzes objections directed against the prophethood of Prophet Muhammad, while the third chapter examines allegations concerning his moral character. Within this framework, the criticisms of the Eastern Christians and those of Pfander are compared, revealing significant similarities and elements of historical continuity. The findings indicate that, despite the passage of many centuries, anti-Muhammad discourse has remained largely consistent within the Christian polemical tradition. This dissertation aims to make three original contributions to the existing literature. First, it demonstrates that criticisms concerning the prophethood of Prophet Muhammad have not received sufficient scholarly attention, thereby introducing a new historical and theological perspective to the field. Second, through a comparative analysis of classical and modern texts, the study shows that these criticisms are not confined to a particular historical period but rather constitute a continuous polemical tradition that has persisted in modified forms over time. Furthermore, by examining in depth the apologetic arguments of Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh Hindī, the study highlights the internal inconsistencies and unfounded assumptions underlying these criticisms. Third, the dissertation contributes historical depth and critical context to contemporary discussions of Islamophobia by exposing the origins of negative representations of Prophet Muhammad and revealing the prejudicial and inconsistent assumptions upon which these representations are based. In conclusion, by comparatively analyzing the historical continuity of Christian criticisms directed against Prophet Muhammad and by offering responses relevant to contemporary issues, this dissertation is expected to make an original contribution to the existing scholarship. The principal findings of the study may be summarized as follows. Christian criticisms are largely constructed upon the presupposition that Prophet Muhammad was“a false prophet.”This assumption gives rise to circular reasoning and logical fallacies, demonstrating that such criticisms lack an objective foundation. From the Eastern Christians of the seventh century to the nineteenth-century Protestant missionary Karl Gottlieb Pfander, these criticisms exhibit remarkable historical continuity. Despite differences in political circumstances, denominational backgrounds, and methodological approaches, the essential content of the accusations has remained substantially unchanged. In responding to these criticisms, Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh Hindī primarily relied on transmitted evidence (naql) while constructing their rational arguments upon this textual foundation. Both scholars frequently employed ilzām (argumentum ad hominem based on an opponent's accepted premises) to demonstrate the double standards of Christian polemicists and cited examples from the Old Testament to expose inconsistencies within Christian interpretations of their own sacred scriptures. These findings suggest that anti-Muhammad discourse within the Christian polemical tradition has been shaped less by an objective reading of history than by ideological and psychological motivations. Consequently, this discourse constitutes one of the significant historical sources of contemporary Islamophobic narratives.
Benzer Tezler
- Makyavelizm ve Christopher Marlowe'dan makyavelist bir oyun: The Jew of Malta
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM YEREBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Sahne ve Görüntü SanatlarıAtatürk ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. YILDIZ AKSOY
- İstanbul'da 1453 sonrası inşa edilen kiliseler
Başlık çevirisi yok
MEHMET ZAFER KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. YILDIZ ÖTÜKEN
- Gravür ve seyahatnamelerde anıtsal yapılarıyla İstanbul (18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl)
Başlık çevirisi yok
NECLA ARSLAN
- Ürgüp ve çevresindeki Türk-İslam devri yapıları (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
OSMAN ERAVŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Sanat TarihiSelçuk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAŞİM KARPUZ
