Kurd Mehmed Efendi'nin Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı eserinin kırâat ilmi yönünden tahlili
An analysis of Kurd Mehmed Efendi's work named Sharhu'l-Mukaddimeti'l-Jazariyya from the perspective of the science of qiraat
- Tez No: 1013152
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YEŞİLDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kur’ân-I Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İbnü'l-Cezerî (ö. 833/1429) tarafından telif edilen el-Mukaddimetü'l-Cezeriyye adlı manzume, kırâat ve tecvîd alanında önemli bir eser olarak kabul edilmektedir. Zira söz konusu eserin hem hacminin küçük olmasına rağmen tecvîd ilminin neredeyse bütün konularını ele alması hem de manzum bir formda yazılmış olması hasebiyle ezberlenmesinin kolay olması, onun kırâat talebeleri arasında büyük bir teveccüh görmesini ve kırâat alanında bir referans kaynağı olarak telakki edilmesini sağlamıştır. Bununla birlikte manzumede yer alan beyitlerdeki bazı teknik detaylarla burada kısa ve öz bir şekilde ifade edilen konuların izaha muhtaç olması, aynı zamanda eserin kırâat talebelerine dönemin şartlarına uygun bir dilde ve anlaşılır bir şekilde sunulma arzusu ve beyitlerde işaret edilen Kur'ân kelimelerinin yerlerinin tespitine olan ihtiyaç, onun birçok âlim tarafından şerh edilmesine zemin hazırlamıştır. Böylelikle el-Mukaddimetü'l-Cezeriyye üzerinde zengin bir şerh geleneği teşekkül etmiştir. İbnü'l-Cezerî'nin kırâat alanında Osmanlı ilim geleneğine yaptığı büyük etki sebebiyle başta Anadolu olmak üzere İslâm coğrafyasının muhtelif bölgelerinde şerh geleneğinin izleri net bir şekilde görülmektedir. Bu zengin geleneğin bir tezahürü olarak ortaya çıkan eserlerden biri de Kurd Mehmed Efendi'nin (ö. 996/1588) kaleme almış olduğu Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye'dir. Bu çalışmada el-Mukaddimetü'l-Cezeriyye'nin Türkçe şerhlerinden olan bu eser, kırâat ilmi yönünden tahlil edilecek ve onun bu ilimdeki yeri ve önemine değinilecektir. Bu minvalde eserin sahibi olan Kurd Mehmed Efendi'nin hayatı ve eserlerinden kısaca bahsedilmiş, araştırma Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye üzerinde yoğunlaştırılmıştır. Buna göre Kurd Mehmed Efendi, eserinde bütün beyitleri sırasıyla şerh etme usulünü benimsemiş ve bu çerçevede her bir beyitte geçen kelimeleri açıklamış, beyitleri i'râb açısından ele almış ve onları şerh etmiştir.
Özet (Çeviri)
The poem called al-Mukaddimati'l-Jazariyya, written by Ibn al-Jazari (d. 833/1429), is considered an important work in the field of qiraat and tajweed. The fact that the work in question covers almost all the subjects of the science of tajweed, despite its small volume and that it is easy to memorize because it is written in a verse form, has enabled it to gain great popularity among the students of qiraat and to be considered as a reference source in the field of qiraat. However, the fact that some technical details in the couplets of the poem, as well as the topics briefly expressed here, require explanation, coupled with the desire to present the work to students of qiraat in a language suitable to the conditions of the time and in an understandable way, and the need to determine the locations of the Quranic words indicated in the verses, have paved the way for it to be commented on by many scholars. Thus, a rich commentary tradition was formed on al-Mukaddimati'l-Jazariyya. Due to the great impact that Ibn al-Jazari had on the Ottoman scientific tradition in the field of qiraat, traces of the commentary tradition are clearly visible in various regions of the Islamic geography, especially in Anatolia. One of the works that emerge as a manifestation of this rich tradition is the commentary titled Sharhu'l-Mukaddimati'l-Jazariyya, written by Kurd Mehmed Efendi (d. 996/1588). In this study, this work, which is one of the Turkish commentaries of al-Mukaddimati'l-Jazariyya, will be analyzed from the perspective of the science of qiraat and its place and importance in this science will be discussed. In this context, the life and works of the author of the work, Kurd Mehmed Efendi, are briefly mentioned, and the research focuses on Sharhu'l-Mukaddimati'l-Jazariyya. Accordingly, Kurd Mehmed Efendi adopted the method of explaining each couplet in his work in turn, and within this framework, he explained the words used in each couplet, analyzed the couplets from the perspective of grammatical structure and provided commentary on them.
Benzer Tezler
- شرح كتاب قواعد العقائد للغزالي لمحمد أمين صدر الدين زاده الشرواني من علماء العهد العثماني دراسة وتحقيق Osmanlı alimlerinden Şirvânî, Sadreddinzâde Mehmed Emin'in Şerhu Kavâidi'l-Akâid li'l-Ğazzâlî adlı eserinin inceleme ve tahkiki (Edisyon kritik)
The critical edition and analysis of“Sharhukavâidi'l-Akâidli'l-Gazzâlî”written by the ottoman scholars, Shirvani Sadreddinzâde Mehmed Emin
MOHAMED MASAOUD YAHYA KAHLA
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN TEVFİK MARULCU
- Kıraat geleneğimizde Mısır tariki-Şeyh Atâullah mesleği: Usul,tercihler ve ekoller arası mukayese
The Tariq of Misir-The Maslak of Shei̇kh Ataullah in our qiraat tradition: Its usool, preferences and its comparison with schools
ABDULLAH GİRAY
Doktora
Türkçe
2025
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ATİLLA AKDEMİR
- Ahmed Cevdet Paşa`nın Belagat-ı Osmaniyyesi transkripsiyonlu metin - indeks (s. 101 - 203)
Ahmed Cevdet Paşa`s Belagat-ı Osmaniyye (s. 101 - 203) transcription text - index
FİLİZ KALYON
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıHarran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. MUHSİN KALKIŞIM
- Kurd Efendi tefsiri 1b-158a (Giriş-inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
The tafsir of Qurd Efendi 1b-158a (Introduction-review-text-index-facsimile)
MEHMET AKİF AYVAZ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK GÜRBÜZ
- Üç Kürt (Kurmancca) romanında üç özgürlük anlatısı (Emekçi, Kürt, Kadın)
Three narratives of freedom in three Kurdish novels (Labourer, Kurd, woman)
MEHMET ŞİRİN FİLİZ
Doktora
Türkçe
2020
Doğu Dilleri ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN ASLANOĞLU