Ahmedî'nin İskendernâme'si (inceleme metin-bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Ahmedî's book of Alexander (review text - contextual index and functional dictionary)
- Tez No: 1013117
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ahmedî tarafından kaleme alınan İskender-nâme, Türk edebiyatında yazılmış ilk manzum İskender hikâyesidir. Bu çalışma mesnevȋnin kapsamlı bir sözvarlığı incelemesine dayanmaktadır. Robert Dankoff tarafından hazırlanan Ahmedî - İskendernâme (İnceleme – Tenkitli Metin I-II) adlı çalışma esas alınmıştır. Mesnevînin zengin içerik ve kelime hazinesi TEBDİZ sistemi kullanılarak Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü oluşturulmuştur. Bu sözlük, sözcüklerin anlamlarının metin içinde tanıkları ile birlikte kavranmasını mümkün kılmıştır. Çalışmada arkaik kelimeler, atasözleri ve deyimler, kalıp sözler, ayet ve hadisler, edatlar, bağlaçlar ve ünlemler ile yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller başlıkları altında eserin söz varlığına ilişkin unsurlar hem yapısal hem de işlevsel açıdan ele alınmış, bu edebî ve dilsel öğelerin metnin anlatı yapısındaki yeri ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Metnin yapısal özellikleri ile eserin üslubunun verildiği inceleme ve sözlük bölümlerinden oluşan bu çalışma hem dönemsel dil özelliklerinin hem de Ahmedȋ'nin söz varlığına özgü kullanımlarını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Iskendernâme, written by Ahmedî, is the first rhymed Alexander story written in Turkish literature. This study is based on a comprehensive lexical analysis of the mesnevi. The work Ahmedî - İskendernâme (Study – Critical Text I-II) by Robert Dankoff has been used as a basis. The rich content and vocabulary of the Mesnevi have been used to create a Contextual Index and Functional Dictionary using the TEBDIZ system. This dictionary makes it possible to understand the meanings of words in context, along with examples from texts. In this study, elements related to the lexicon of the work, such as archaic words, proverbs and idioms, set phrases, verses and hadiths, prepositions, conjunctions, exclamations, and compound verbs formed with auxiliary verbs, are examined from both structural and functional perspectives. The place of these literary and linguistic elements in the narrative structure of the text is shown in detail. This study, consisting of an analysis and a glossary section that presents the structural features of the text and the style of the work, reveals both the linguistic characteristics of the period and the unique usage of Ahmedī's vocabulary.
Benzer Tezler
- Ahmed Muhtar Paşa'nın“Layiha”adlı eserinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET AK
- Ahmed-i Da'i Siracü'l Kulüb
Başlık çevirisi yok
YAKUP KARASOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Fecr-i Ali yazarı Şahabeddin Süleyman -insan, eser, üslup-
Başlık çevirisi yok
NAZIM H. POLAT
Doktora
Türkçe
1984
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ORHAN OKAY
- Ebu`l-Berekat Abdullah İbn Ahmed en-Nesefi (öl710/1310) ve Medariku't-Tenzil ve Hakakiku't-Te'vil adlı eseri
Başlık çevirisi yok
BEDREDDİN ÇETİNER