İleriye etkili sadakat yükümlülüğü
Post-contractual duty of loyalty
- Tez No: 1013074
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA ATEŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Borç sözleşmeleri, Hukuki sorumluluk, Türk borçlar hukuku, Debt contracts, Legal responsibility, Turkish law of obligations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel anlayışın aksine, borç ilişkisi sadece edimlerin ifasıyla sona eren statik bir yapı değil; dürüstlük kuralı ve güven ilkesi üzerine inşa edilmiş, zamansal sınırları ifanın ötesine taşan dinamik bir organizasyon ilişkisidir. Dolayısıyla borç ilişkisinin tasfiyesiyle tüm yükümlülükler sona ermez. Aksine, taraflar arasındaki nitelikli sosyal temasın bir yansıması olarak bazı sözleşmeler için sadakat yükümlülükleri varlığını sürdürür. Bu çalışmada, borç ilişkisinin sona ermesinden sonra da etkisini sürdüren ileriye etkili sadakat yükümlülüğü, Türk ve mukayeseli hukuk çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, sözleşme sonrası dönemde taraflar arasındaki hukuki bağın hangi ölçüde devam ettiğini ve bu bağın ileriye etkili sadakat yükümlülüğü aracılığıyla nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, söz konusu yükümlülüğün tanımı, hukuki niteliği, kapsamı ve sınırları belirlenmiş; ihlali hâlinde uygulanacak sorumluluk rejimi doktrindeki görüşler ışığında sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca; sır saklama, rekabet etmeme, bilgilendirme ve yeniden işe alma gibi somut görünümler üzerinden bu yükümlülüğün uygulamadaki tezahürlerinden örnekler verilmiştir. İleriye etkili sadakat yükümlülüğünün, tarafların akdi hareket serbestisini kısıtlayan sürekli bir esaret ilişkisine dönüşmemesi için; müdahalenin istisnai, somut olayın özelliklerine göre sınırlı ve dürüstlük kuralı çerçevesinde hakkaniyete uygun olması gerektiği vurgulanmıştır. İhlal halinde ise culpa in contrahendo sorumluluğundan farklı olarak, geçerli bir sözleşme zeminine dayanılması hasebiyle çoğunlukla müspet zararın tazmin edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Nihayetinde bu çalışma, Türk Borçlar Hukuku doktrininde henüz yeterince sistematize edilmemiş olan sözleşme sonrası sadakat ödevinin dogmatik sınırlarını belirleyerek, uygulamadaki boşluklara çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Contrary to the traditional understanding, an obligation relationship is not a static structure that terminates merely with the performance of obligations; rather, it constitutes a dynamic relational framework grounded in the principles of good faith and reliance, extending beyond the temporal limits of performance. Accordingly, the liquidation of the obligation does not necessarily entail the extinction of all duties. On the contrary, as a reflection of the qualified social interaction between the parties, duties of loyalty may, in certain contractual relationships, continue to exist even after termination. This study examines post-contractual duties of loyalty within the framework of Turkish and comparative law. Its primary aim is to determine the extent to which the legal bond between the parties persists after the termination of the contract and to analyse how this bond is shaped through post-contractual duties of loyalty. In this context, the definition, legal nature, scope, and limits of such duties are identified, and the liability regime applicable in case of their breach is systematically evaluated in light of doctrinal approaches. The study further illustrates the practical manifestations of these duties through concrete examples such as confidentiality, non-compete obligations, duties to inform, and the obligation to re-employ. It is emphasised that, in order to prevent post-contractual duties of loyalty from transforming into a perpetual restriction on contractual freedom, any interference must remain exceptional, proportionate to the circumstances of the конкрет case, and aligned with the requirements of good faith and fairness. In the event of a breach, unlike liability based on culpa in contrahendo, the existence of a valid contractual basis generally leads to the compensation of expectation (positive) damages. Ultimately, this study seeks to delineate the dogmatic boundaries of post-contractual duties of loyalty—an area not yet sufficiently systematised in Turkish law—and to offer solutions to practical challenges.
Benzer Tezler
- Ronald Dworkin'in eşitlikçi liberalizminde Anayasal Demokrasi teorisi
The theory of Constitutional Democracy in Ronald Dworkin's egalitarian liberalism
ERTUĞRUL KAAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ÖZLEM ÜSKÜL ENGİN
- Eser sözleşmesinin yüklenici yönünden sona ermesi
Termination of the work contract in terms of the contractors perspective
TALHA AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Hukukİstanbul Aydın ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMALE LEYLA BİNGÖL
- Tüketicilerin hazır içme suyu markalarına yönelik sadakatlerinin satın alma niyetleri üzerindeki etkileri
The effect of consumers' loyalty to drinking water brands on their purchasing intentions
ÜMİT TOPCUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeKarabük ÜniversitesiGirişimcilik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL UYGURTÜRK
- Avmlerin fijital deneyim merkezlerine dönüşümü ve artırılmış gerçeklik tabanlı bir oyunlaştırılmış ortam önerisi:“Forus”
The transformation of the malls to the phygital experience centers and as a gamification framework for ar based phygital retail:“Forus”
ÇAĞIL ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM