Türkiye'nin ve Fransa'nın paylaşılan / ortak kültürel mirasının korunmasına yönelik bir değerlendirme: Beyoğlu (Pera) Tomtom mahallesi örneği
Assessing the preservation of shared cultural heritage between Türkiye and France: The case of Tomtom neighborhood, Beyoğlu (Pera)
- Tez No: 1012973
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KORAY GÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Fransız kültürü, Koruma, Kültürel miras, Mimari miras, Ortak miras, Restorasyon, Somut olmayan kültürel miras, Türk-Fransız ilişkileri, İstanbul-Beyoğlu, İstanbul-Galata-Pera bölgesi, French culture, Conservation, Cultural heritage, Architectural heritage, Common heritage, Restoration, Intangible cultural heritage, Turkish-French relations, İstanbul-Beyoğlu, İstanbul-Galata-Pera region
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürel miras, yalnızca ulusal sınırlarla tanımlanabilen fiziksel kalıntılar değil, farklı toplumların tarihsel süreçteki etkileşimlerini barındıran çok katmanlı bir bellek alanıdır. Bu bağlamda“paylaşılan kültürel miras”kavramı, mülkiyet ve kültürün iç içe geçtiği alanların bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. İstanbul'da yüzyıllardır süregelen çok kültürlü yaşamın en belirgin izlerini taşıyan Beyoğlu kentsel sit alanı, Türkiye ve Fransa'nın ortak mimari hafızasının incelenebileceği en nitelikli bölgedir. Bu tez çalışması, Fransız etkisinin ve paylaşılan miras örneklerinin (eğitim, dini, idari, ticari ve konut) en yoğun şekilde bir arada gözlemlenebildiği Tomtom Mahallesi'ni merkeze alarak, bu alanın korunmasına yönelik öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çağdaş ilkeleri ekseninde şekillenen bu çalışmanın teorik altyapısı, özellikle Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen ve kültürel mirasın toplumsal değerini vurgulayan Faro Sözleşmesi (2005) ile ICOMOS'un kültürel çeşitlilik üzerine yayınladığı metinlere dayanmaktadır. Geleneksel koruma anlayışını salt fiziksel müdahale ötesine taşıyan bu tüzükler, kültürel mirası toplumsal uyumun ve sürdürülebilir kalkınmanın bir aracı olarak tanımlamaktadır. Bu bağlamda tez, paylaşılan mirasın korunmasının dünya barışına nasıl somut bir katkı sunabileceği sorunsalını tartışmaya açmaktadır. Kültürel mirası“biz”ve“öteki”ikiliği üzerinden okuyan dışlayıcı yaklaşımlar tarihsel önyargıları beslerken; paylaşılan miras kavramı, ortak bir geçmişin ve birlikte yaşama kültürünün inşasına olanak tanır. Tomtom Mahallesi özelinde Türkiye ve Fransa'nın ortak tarihi, kültürel diplomasinin yapı taşlarından biri olarak ele alınmıştır. Fiziksel sınırların ötesinde kurulan bu kültürel köprülerin korunması; iki toplum arasında karşılıklı empatiyi, tarihsel yüzleşmeyi ve hoşgörüyü güçlendiren bir barış inşası aracıdır. Farklı inançlara ve milletlere ait yapıların aynı sokak dokusunda yüzyıllardır bir arada var olması, evrensel barışın yerel ölçekteki en somut ve yaşamsal kanıtı niteliğindedir. Kuramsal çerçevenin mekânsal yansımalarını incelemek üzere araştırmanın analiz aşamasında, Tomtom Mahallesi'nin XVI. yüzyıldan itibaren şekillenen diplomatik dokusu ve bölgenin tarihsel gelişimi irdelenmiştir. Fransız Sarayı'nın tetiklediği yerleşim karakterinin, Tomtom Mahallesi'ni nasıl bir uluslararası cazibe merkezine dönüştürdüğü ve yerleşimin kentsel gelişimi incelenmiştir. Özellikle XIX. yüzyıldaki Tanzimat dönemi yasal düzenlemeleri ve ahşaptan kâgire geçiş (kâgirleşme) süreciyle, mahallenin sivil mimari dokusunun nasıl bir yarı-özerk yapı adaları bütününe evrildiği detaylandırılmıştır. Bölgenin güncel mekânsal durumunu belgelemek amacıyla; tarihi haritalar (D'Ostoya, Huber, Godeffroy, Goad, Alman Mavileri, Pervititch, Suat Nirven), ortofotolar, arşiv belgeleri ve yerinde tespitler kullanılarak 477 yapılık kapsamlı bir envanter oluşturulmuştur. Bu yapılar; işlev, doluluk-boşluk oranı, kat sayısı, kullanım durumu, özgünlük, yapısal sağlamlık, taşıyıcı sistem ve yasal durum açısından analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen saha analizleri ve haritalama çalışmaları, mahalledeki diplomatik parsellerin yoğun kentsel doku içerisinde yüksek kâgir duvarlarla izole edilmiş“kentsel vahalar”oluşturduğunu ortaya koymuştur. Bu geniş yeşil alanlar bölgeye ekolojik bir değer katarken, mülkiyet sınırlarını belirleyen yüksek duvarlar dar sokak dokusunda kent kullanıcısı için fiziksel bir geçirimsizlik ve kopukluk yaratmaktadır. Ortak mirasın önemli bir parçası olan bu anıtsal yapılar, kentli ile doğrudan bir diyalog kuramamakta, adeta kentin içinde kapalı adacıklar olarak kalmaktadır. Tüm bu veriler ışığında, çalışmanın sonuç bölümünde tespit edilen bu mekânsal geçirimsizlik sorunsalının aşılması, bakımsız veya erişime kapalı durumdaki paylaşılan mirasın kentsel yaşama entegrasyonu için interaktif bir kültürel rota sunulmaktadır. Önerilen rota; Fransız Sarayı'nın diplomatik belleğinden başlayarak, St. Joseph Yetimhanesi'nin sosyal tarihine, dini yapılardan günümüze ulaşan sivil mimari apartman örneklerine kadar bölgenin tüm katmanlarını birbirine bağlayan bir kentsel okuma ve deneyim kurgusudur. Bununla birlikte yalnızca anıtsal yapıların restorasyonu değil; aynı zamanda bölgenin somut olmayan zanaat hafızasının, günlük yaşam pratiklerinin ve sosyo-kültürel hikâyelerinin de dijital araçlar ve rotalarla desteklenerek görünür kılınması hedeflenmiştir. Yüksek duvarların ardındaki mirasın, çevresindeki kentli ile yeniden ilişkilendirilmesi önerilmektedir. Tomtom Mahallesi örneği üzerinden Türkiye ve Fransa arasındaki paylaşılan mirası tartışan bu tez çalışmasında, ortak miras alanlarına yönelik geliştirilen koruma yaklaşımının, benzer nitelikteki çok kültürlü kentsel sit alanları için uygulanabilir bir referans çerçeve sunduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Cultural heritage is not merely physical remains defined by national borders, but a multi-layered memory space encompassing the interactions of different societies throughout history. In this context, the concept of“shared cultural heritage”necessitates a holistic approach to areas where ownership and culture are intertwined. The Beyoğlu urban site in Istanbul, bearing the most prominent traces of centuries of multicultural life, is the most suitable area for examining the shared architectural memory of Turkey and France. This thesis aims to develop proposals for the preservation of the Tomtom neighborhood, where French influence and examples of shared heritage (education, religious, administrative, commercial, and residential) can be observed most intensely. The theoretical foundation of this study, shaped around contemporary principles, is based particularly on the Faro Convention (2005), adopted by the Council of Europe, which emphasizes the social value of cultural heritage, and the texts published by ICOMOS on cultural diversity. These regulations, which move beyond the traditional understanding of preservation to mere physical intervention, define cultural heritage as a tool for social cohesion and sustainable development. In this context, the thesis opens up a discussion on how the preservation of shared heritage can make a concrete contribution to world peace. While exclusionary approaches that read cultural heritage through the dichotomy of“us”and“the other”fuel historical prejudices, the concept of shared heritage allows for the construction of a common past and a culture of coexistence. In the case of the Tomtom neighborhood, the shared history of Turkey and France is considered as one of the building blocks of cultural diplomacy. Preserving these cultural bridges built beyond physical borders is a peacebuilding tool that strengthens mutual empathy, historical confrontation, and tolerance between the two societies. The coexistence of structures belonging to different faiths and nationalities in the same streetscape for centuries is the most concrete and vital evidence of universal peace at the local level. In order to examine the spatial reflections of the theoretical framework, the analysis phase of the research examines the diplomatic fabric of the Tomtom neighborhood, which took shape from the 16th century onwards, and the historical development of the region. The study investigates how the settlement character triggered by the French Palace transformed the Tomtom neighborhood into an international center of attraction and the urban development of the settlement. Particularly in the 19th century... This study details how the civil architectural fabric of the neighborhood evolved into a semi-autonomous cluster of buildings through the legal regulations of the Tanzimat period in the 19th century and the transition from wood to masonry (masonry construction). To document the current spatial situation of the area, a comprehensive inventory of 477 buildings was created using historical maps (D'Ostoya, Huber, Godeffroy, Goad, German Blueprints, Pervititch, Suat Nirven), orthophotos, archival documents, and on-site observations. These buildings were analyzed in terms of function, occupancy-void ratio, number of floors, usage status, originality, structural soundness, load-bearing system, and legal status. The field analyses and mapping studies revealed that the diplomatic plots in the neighborhood formed“urban oases”isolated by high masonry walls within the dense urban fabric. While these large green spaces added ecological value to the area, the high walls defining property boundaries created a physical impermeability and disconnection for urban users in the narrow street network. These monumental structures, an important part of the shared heritage, are unable to establish a direct dialogue with the city dwellers, remaining as closed islands within the city. In light of all this data, the study proposes an interactive cultural route to overcome this spatial impermeability problem identified in the conclusion section, and to integrate the neglected or inaccessible shared heritage into urban life. The proposed route is an urban reading and experience framework that connects all layers of the region, starting from the diplomatic memory of the French Palace, to the social history of the St. Joseph Orphanage, and extending from religious structures to surviving examples of civil architecture and apartment buildings. Furthermore, the aim is not only the restoration of monumental structures but also to make visible the intangible craft memory, daily life practices, and socio-cultural stories of the region through digital tools and routes. The goal is to reconnect the heritage behind the high walls with the surrounding city dwellers. This thesis, which discusses the shared heritage between Turkey and France through the example of the Tomtom neighborhood, suggests that the conservation approach developed for shared heritage sites offers an applicable reference framework for similar multicultural urban sites.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN