Obsesif kompulsif bozuklukta algılanan ebeveyn kabul ve reddi: Üstbilişsel inançlar ve diğer ebeveynin kabulünün rolü
Perceived parental acceptance and rejection in obsessive–compulsive disorder: The role of metacognitive beliefs and the other parent's acceptance
- Tez No: 1012937
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİNTAŞ ZÖRER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, bireylerin ebeveynlerinden algıladıkları ret ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide üstbilişsel inançların aracı rolü ve diğer ebeveynden algılanan kabulün bu ilişkideki düzenleyici rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18–65 yaş aralığında bulunan 453 kişi oluşturmuştur (360 kadın, 93 erkek). Katılımcılardan veriler çevrimiçi ortamda Algılanan Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği–Kısa Form (EKRÖ-K), Üstbiliş Ölçeği–30 (ÜBÖ-30) ve Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri (VOKE) kullanılarak toplanmıştır. Veri analizinde değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi, aracılık modelini test etmek için Hayes PROCESS Macro Model 4 ve düzenleyici değişkenli aracılık modelini test etmek için Hayes PROCESS Macro Model 8 kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, hem anneden hem de babadan algılanan reddin obsesif kompulsif belirtiler ile ilişkisinde üstbilişsel inançların aracı rol üstlendiğini göstermektedir. Ancak, diğer ebeveynden algılanan kabulün, bu ilişkide düzenleyici bir rol oynamadığı başka bir ifadeyle, ebeveynden algılanan reddin olumsuz etkilerini hafifletmediği bulunmuştur. Ebeveyn kabul-ret deneyimlerinin bireylerin üstbilişsel inançlarıyla ilişkisinin ortaya konmasının, obsesif kompulsif belirtilerin anlaşılması ve gelişim mekanizmalarının açıklanmasına yönelik bir çerçeve sağladığı düşünülmektedir. Bulgular, ilgili alanyazın çerçevesinde ele alınmış ve obsesif kompulsif belirtiler bağlamında algılanan ebeveyn kabul-ret düzeyinin üstbilişsel inançlar ile ilişkisi ortaya konmuştur. Mevcut çalışma bulguları obsesif kompulsif bozuklukta algılanan ebeveyn kabul-ret düzeyi ve işlevsel olmayan üstbilişsel inançların değerlendirilmesinin risk ve koruyucu faktörlerin anlaşılması ve klinik formülasyonun gelişimsel bir perspektifle ele alınarak zenginleştirilmesine katkı sağlayabileceğine işaret etmektedir. Gelecek çalışmalarda algılanan ebeveyn kabul-reddinin, obsesif kompulsif bozukluk dahil olmak üzere psikopatoloji ile ilişkisinde öz-düzenleme becerileri ve başa çıkma yöntemlerinin düzenleyici rolünün ele alınması önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined the mediating role of metacognitive beliefs in the relationship between perceived parental rejection and obsessive-compulsive (OCD) symptoms, and investigated whether the level of perceived acceptance from the other parent moderated this relationship. The sample comprised 453 individuals aged 18-65 years (360 women, 93 men). Data were collected online using the Perceived Parental Acceptance–Rejection Scale–Short Form (PARQ-SF), the Metacognitions Questionnaire–30 (MCQ-30), and the Vancouver Obsessive Compulsive Inventory (VOCI). In the data analysis, Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships between variables, Hayes PROCESS Macro Model 4 was used to test the mediation model, and Hayes PROCESS Macro Model 8 was used to test the moderated mediation model.The results indicated that metacognitive beliefs mediated the effect of perceived rejection, both maternal and paternal, on obsessive–compulsive symptoms. However, perceived acceptance from the other parent did not play a moderating role in this relationship; in other words, it did not attenuate the adverse effects of perceived parental rejection. Demonstrating the association between parental acceptance-rejection experiences and individuals' metacognitive beliefs is considered to provide a framework for understanding obsessive–compulsive symptoms and explaining their developmental mechanisms. The findings were discussed within the framework of the relevant literature, and the relationship between perceived parental acceptance-rejection and metacognitive beliefs in the context of obsessive-compulsive symptoms was demonstrated. The findings of the present study suggest that evaluating perceived parental acceptance-rejection levels and dysfunctional metacognitive beliefs in obsessive-compulsive disorder may contribute to understanding risk and protective factors and to enrinching clinical formulation by addressing it from a developmental perspective. Future research is recommended to examine the moderating role of self-regulation skills and coping strategies in the relationship between perceived parental acceptance-rejection and psychopathology, including obsessive-compulsive disorder.
Benzer Tezler
- Ebeveynleşme olgusunun depresyon, kaygı, öfke ve obsesif inanış biçimleriyle ilişkisinin incelenmesi
The relationship between parentification and depression, anxiety, anger and obsessive beliefs
DUYGU KÖYDEN
- Ergenlerde nomofobi ve sosyal medya bağımlılığının; psikiyatrik semptomlar, benlik saygısı, algılanan ebeveyn tutumu ile ilişkisi
The relationship of nomophobia and social media addiction with psychiatric symptoms, self-esteem, and perceived parental attitudes in adolescents
SEÇİL KULTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA COŞKUN
- Perceived parenting styles, self-ambivalence, cognitive and emotional regulation in relation to obsessive-compulsive symptomatology
Algılanan anne-baba tutumları, benlik ikilemi, bilişsel ve duygusal regülasyon ile obsessif-kompulsif semptomatoloji arasındaki ilişki
FİLİZ ÖZEKİN ÜNCÜER
Doktora
İngilizce
2015
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE NURAY KARANCI
- Obsesif kompulsif bozukluk tanısı almış 12-18 yaş ergenlerde ebeveyn tutumlarının bilişsel çarpıtmalar ve benlik saygısı üzerine etkileri
The effects of parental attitudes on cognitive distortions and self- esteem in 12-18 years old adolescents diagnosed with obsessive compulsive disorder
ZEYNEP GÜLTEKİN TAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
- Değişik psikolojik arazlara sahip olan ve olmayan öğrencilerin sorunları
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA KILIÇ
Doktora
Türkçe
1987
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OYA G. ERSEVER