Kentsel ısı adası etkilerinin azaltılmasında yeşil otoparkların katkısı: Mersin Yenişehir örneği
The contribution of green parking lots in mitigating urban heat island effects: the case of Mersin Yenişehir
- Tez No: 1012893
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ USLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, kentsel ısı adası etkisinin yoğun olarak hissedildiği açık otopark alanlarında, çim yüzey oranları ile ağaç taç örtüsü oranlarının dış mekân ısıl konforu üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmanın literatürdeki benzer araştırmalardan ayrılan en temel özgünlüğü; sınırlı sayıda tasarım alternatifi yerine, belirli bir hiyerarşik düzene göre kurgulanan 16 farklı senaryo kombinasyonu üzerinden Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI) değerlerini değişken bazlı analiz etmesidir. Çalışma alanı, Akdeniz iklim özelliklerini yansıtan Mersin ili Yenişehir ilçesi olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında simüle edilecek örneklem otopark alanı, Basit Toplamlı Ağırlıklandırma yöntemi kullanılarak, ilçedeki otoparklar arasından seçilmiştir. Araştırmada, seçilen bu alan üzerindeki beton/çim yüzey oranı ve ağaç taç örtüsü oranı ana değişkenler olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, beton yüzey kademeli olarak çime dönüştürülerek ve ağaç taç örtüsü artırılarak her iki değişken de dört farklı seviyede (%0, %25, %50, %100) tanımlanmış ve 16 adet senaryo oluşturulmuştur. Simülasyonlar, bölgenin ısıl açıdan en zorlayıcı dönemini temsil etmek amacıyla, uzun yıllık iklim verilerine göre sıcaklık ortalamalarının en yüksek olduğu ağustos ayı değerleri baz alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu koşullar altında, oluşturulan tüm senaryolar için ENVI-met yazılımı aracılığıyla üç boyutlu ısıl konfor modellemeleri yapılmıştır. Analiz sürecinde öncelikle tüm senaryoların UTCI performansları belirlenmiş; ardından ısıl konforu oluşturan dört temel parametrenin (Hava Sıcaklığı (AT), Ortalama Işınımsal Sıcaklık (MRT), Bağıl Nem (RH) ve Rüzgâr Hızı (WS)) etkilerini ölçmek amacıyla, en ekstrem oranları temsil eden dört temel senaryo üzerinden bileşen analizi uygulanmıştır. Çalışma, araştırma alanı koşullarında otopark alanlarında ısıl konforun sağlanmasında sadece çim yüzey oranının artırılmasının yeterli olmadığını kanıtlamaktadır. Elde edilen bulgular, ağaç taç örtüsünün ise gölgeleme etkisi sayesinde MRT'yi önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. Çim yüzey ve ağaç taç örtüsünün birlikte uygulandığı senaryolarda ise UTCI değerlerinde en yüksek iyileşmenin gerçekleştiği belirlenmiştir. Mevcut beton otoparka (S1) kıyasla alan genelinde ortalama 3,31 °C'lik net bir UTCI düşüşü sağlamıştır. Bu sonuç, açık otopark alanlarında ısıl konforun iyileştirilmesinde zemin kaplama ve bitkilendirme uygulamalarının birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma sonuçları, yeşil otopark uygulamalarının kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasında önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermekte ve iklime duyarlı kentsel tasarım için planlama ve tasarım önerileri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the effects of grass surface ratios and tree canopy cover ratios on outdoor thermal comfort in open parking areas where the urban heat island effect is strongly observed. The main originality of the study compared to similar studies in the literature is that, instead of evaluating a limited number of design alternatives, the Universal Thermal Climate Index (UTCI) values were analyzed on a variable-based approach through a systematically structured set of 16 scenario combinations. The study area was determined as Yenişehir district of Mersin province, which reflects Mediterranean climate characteristics. The sample parking area to be simulated within the scope of the study was selected among the parking areas in the district using the Simple Additive Weighting method. In the study, the concrete/grass surface ratio and tree canopy cover ratio within the selected area were determined as the main variables. In this context, concrete surfaces were gradually converted into grass surfaces and tree canopy cover was increased, and both variables were defined at four different levels (0%, 25%, 50%, 100%), resulting in a total of 16 scenarios. Simulations were carried out based on August climate data, which represents the most thermally challenging period of the region according to long-term climate data. Under these conditions, three-dimensional thermal comfort simulations were performed for all scenarios using the ENVI-met software. In the analysis process, first, the UTCI performance of all scenarios was determined; then, component analysis was applied through four extreme scenarios representing the boundary conditions in order to measure the effects of the four main parameters that determine thermal comfort: Air Temperature (AT), Mean Radiant Temperature (MRT), Relative Humidity (RH), and Wind Speed (WS). The study demonstrates that increasing only the grass surface ratio is not sufficient to provide thermal comfort in parking areas under the climatic conditions of the study area. The results showed that tree canopy cover significantly reduced Mean Radiant Temperature (MRT) due to the shading effect. The scenarios in which grass surfaces and tree canopy cover were applied together showed the greatest improvement in UTCI values. Compared to the existing concrete parking area (S1), an average UTCI reduction of 3.31 °C was achieved across the study area. These results indicate that surface material modification and vegetation strategies should be considered together to improve thermal comfort in open parking areas. The study demonstrates that green parking applications have significant potential for mitigating the urban heat island effect and provides planning and design recommendations for climate-responsive urban design.
Benzer Tezler
- Biyo-konfor ve kentsel yapılı çevre özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve iklim duyarlı kentsel tasarım stratejileri: İzmir - Karşıyaka örneği
The relationship between bio-comfort and urban built environment characteristics and climate sensitive urban design strategies: Case study of Izmir – Karşıyaka
MÜGE TİKİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Demokrasi ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİM PELİN ÖZTÜRK
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN ÖZDEN
- Kentsel alanlarda oluşan ısı adası etkisinin kentsel tasarım yöntemleri ile azaltılması:aksaray meydanı örneği
Reducing the urban heat island effect by urban design strategies: aksaray square case
BÜŞRA EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- Kentsel mikro iklimin iyileştirilmesine yönelik kent dokularında ısı adası etki değerlendirme ve azaltım stratejileri geliştirme modeli: İstanbul örneği
The model of urban heat island impact assessment and mitigation strategies in urban fabric to improve urban microclimate: The case of İstanbul
DENİZ ERDEM OKUMUŞ
Doktora
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Mitigating the urban heat island effect in historic areas: A case study of Ulus Square and its surroundings in Ankara
Tarihi alanlarda kentsel ısı adası etkisinin azaltılması: Ankara Ulus Meydanı ve çevresi örneği
İLDEM ÇINAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
MimarlıkTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL RUHİ SİPAHİOĞLU
DOÇ. DR. ELİF MIHÇIOĞLU
- Kültürel miras kapsamındaki yeşil alanların korunması ve zaman bağlı değişiminde akıllı şehir yaklaşımının kullanımı (Bursa il Merkezi örneği)
Protection of green areas within the scope of cultural heritage and the use of smart city approach in time-dependent change (the case of Bursa city centre)
SÜMEYYE BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ormancılık ve Orman MühendisliğiBursa Teknik ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURAK ARICAK