Ḥamza Karamânî'nin Takşirü't-Tefsîr Fî't-Teysîri't-TesyirAlâ Envâri't-Tenzîl adlı hâşiyesinin Al-i İmrân Sûresitahkîk ve incelemesi
Research and investigation of Surah Al-i İmran performed by Hamza Ekaramani's named Takşi̇rü't-Tefsîr Fî't-Teysîri̇'t-Tesyi̇r Alâ Anvâri̇'t-Tenzîl
- Tez No: 1012762
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAMİ GÜNAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tahkik, Tefsir, Critical, Commentary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tefsir ilmi, İslam dininin ilgilendiği en önemli ilimlerden birisidir. Çünkü konusu, ebedi mucize olan yüce kitabımız Kur'ân-ı Kerim'dir. Bundan dolayıdır ki âlimler, bu yüce kitabın kelimeleriyle, nazmıyla ve harfleriyle ciddi anlamda ilgilenmişlerdir. Kur'an ayetlerindeki hakikatlere, inceliklere ulaşmaya çalışmış, tefsirde âlimlerin metodolojisindeki zenginliğe katkı sağlamışlardır. Bu katkı, bilgileri ve birikimlerine göre farklılık arz etmiştir. İşte âlimlerce bu tefsirler arasında kabul görmüş tefsirlerden önemli bir isim de Kādı Beyzāvī'nin;“Envārü't-tenzīl ve esrārü't-teʾvīl”isimli tefsiridir. Çünkü bu tefsir önemli incelikleri özetle ve güzel ibarelerle ifade etmektedir. Bundan dolayıdır ki, bu tefsir âlimlerce metinleri üzerinde en çok inceleme ve tahkik yapılan haşiyeler yazılan tefsirlerden birisi olmuştur. Yazılan haşiyelerin en önemlilerinden birisi de,“Ḥamza Karamānī Hâiyesi”dir. Çünkü bu haşiye Beyzāvī tefsirine yazılan ilk haşiyelerden olmakla birlikte, müellifin bu alandaki yetkinliği ile de ayrı bir önem kazanmıştır. İşte bu tezimizin konusu; adı geçen haşiyede yer alan Âl-i İmrân sûresinin tahkik ve incelemesi olmuştur. Tezimiz iki temel bölümden oluşmaktadır: Birincisi, inceleme ve araştırma, ikincisi de metnin tahkikidir. İnceleme bölümünde tezde geçen kavramların açıklamasını yaptım. Daha sonra özet olarak Kādı Beyzāvī ve tefsir kitabı“Envārü't-tenzīl ve esrārü't-teʾvīl”hakkında bilgi vermeye çalıştım. Daha sonra da ayrıntılı bir şekilde Ḥamza Karamānī ve Hâşiyesi hakkında bilgilere yer ayırdım. Ancak kaynaklarda kendisi hakkında yeterli bilgiye ulaşamadım. Sebebi de yaşadığı zaman diliminin, Anadolu beyliklerinin zorlu dönemine denk gelmesi, bundan dolayı biyografisine yeterince önem verilememesidir. Daha sonra el yazmaları ve inceleme kısmına yer verdim. Tahkiki yapılan metin bölümünde ve haşiyesinde, (İSAM) İslami Araştırmalar Merkezi'nde metin tahkikinde uygulanan metodu izledim. Bu araştırmadaki amacım, Ḥamza Karamānī'nin ilmi yetkinliğini, tefsir alanında yapılan çalışmalara olan etkisini ve tefsirdeki metodunu açıklamak, bu alandaki eleştirilerini ve muhaliflere verdiği cevaplardaki üslubunu ortaya koymak ve tefsir ilmine Ḥamza Karamānī'nin haşiyesinin katkılarını belirtmektir.
Özet (Çeviri)
The science of Tafsir (Quranic exegesis) is one of the most important fields of study within Islam, as its subject matter is the eternal miracle, the Holy Qur'an. That is why scholars have taken a serious interest in the words, verse and letters of this sublime book. They tried to reach the truths and subtleties in the verses of the Qur'an and contributed to the richness of the methodology of the methodology in Tafsir. This contribution varied according to their knowledge and experience. One of the most important Tafsirs widely accepted by scholars among these tafsirs is Qadi Bayzawi's tafsir named“Anwar al-Tanzil wa Esrar al-Te'vil”. This tafsir is noteworthy for its concise expressions of important subtleties and eloquent phrasing. For this reason, this tafsir has become one of the most scrutinized and analyzed by scholar's texts and various of annotations have been written about it. One of the most important written annotations is“Hamza al-Qaramānī footnote”. Because this annotation is one of the first written on al-Bayzawi's tafsir, it has also gained a special importance with the author's competence in this field. This is the subject of my thesis; It is the subject of 'Investigation and analysis of Surah Ali Imran in this aforementioned annotation. Our thesis consists of two main parts: the first is the examination and research, and the second is the analysis of the text. In the review section, I explained the notions used in the thesis. Then I tried to give brief information about Qadi Bayzawi and his tafsir book“Anwar al-Tanzil wa Esrar al-Te'vil”. Then I devoted a detailed section for information about Hamza Karamānī and his annotation. However, I could not find enough information about him in the sources. It's reason is that the time period in which he lived coincided with the difficult period of the Anatolian principalities, and therefore not much attention was paid to his biography. Then I included the manuscripts and the reviews. In the section of the text and its annotation, I followed the method applied in the Islamic Research Center (ISAM) for textual analysis. My aim in this study is to explain Hamza Karamānī's scholarly competence, his influence on the studies in the field of tafsīr and his method in tafsīr, to reveal his criticisms in this field and his style in his answers to his opponents, and to indicate the contributions of Hamza Karamānī's annotation to the science of tafsīr.
Benzer Tezler
- Hamza“el-Karamanî Beydavî tefsiri'ne Hâşiyesi”(Fatiha Suresi'nin tahkik ve incelemesi)
Ḥāshiyatu Alqaramāny ʻAlá tafsīr al-Bayḍāwī, (Investigation and Survey)
HANI ALHALABI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEYSEL GÜLLÜCE
- حاشية نور الدين حمزة القرماني على تفسير البيضاوي (من أول سورة سبأ إلى نهاية سورة المؤمن) دراسة وتحقيقاً
Nureddin Hamza el-Karmani el-Beydavî'nin tefsiri (Sebe Suresi'nin başından Mü'min Suresi'nin sonuna kadar) ile ilgili haşiyesi inceleme ve tahkik
MUSTAFA KAREEM HUSSEIN ALISAWI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YACOUB
- Hamzatu'l-Arab destanı ve Hamzanâmeler üzerine mukayeseli bir inceleme
Comparative study of the biographies of Hamza el-Arab and Hamzanâme
EMAN AHMED MOHAMED IBRAHİM SHAYBOUB
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR ŞİŞMAN
- Hamzaname 46.cilt
Hamzaname 46th
NURCEM YEŞİLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET YELTEN
- Hamzanȃme (60. cilt/54a-105b) çeviri yazı, dizin
Hamzanȃme (60th volume/54a-105b) transcription, index
HALİL İBRAHİM SIVIŞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıOsmaniye Korkut Ata ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH DEMİRAL