Murtaza Mutahharî ve Allame Muhammed Tabatabai'nin felsefe tasavvuru
The philosophical conception of Murtaza Mutahharî and Allame Muhammed Tabatabai
- Tez No: 1012492
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN OCAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çağdaş İran düşüncesinin iki önemli ismi Murtaza Mutahharî (1920-1979) ve Muhammed Hüseyin Tabatabaî'nin (1904-1981) felsefe anlayışlarını sistematik ve karşılaştırmalı bir yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Her iki düşünür de Molla Sadrâ'nın kurucusu olduğu“Aşkın Hikmet”(el-Hikmetü'l-müteâliye) geleneği içinde değerlendirilmekte olup aralarındaki hoca-talebe ilişkisi felsefî yaklaşımlarının temel ilkeler bakımından büyük bir uyum göstermesini sağlamıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mutahharî'nin hayatı, eserleri, yetiştiği çevre ve felsefe anlayışı; felsefenin tanımı, gayesi, metodu, varlık felsefesi, bilgi felsefesi, değerler felsefesi (ahlak ve sanat) ile felsefe-bilim ve felsefe-din ilişkisi başlıkları altında incelenmiştir. İkinci bölümde aynı başlıklar Tabatabaî özelinde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise iki düşünürün felsefe anlayışları; tanım, gaye ve metot, varlık, bilgi ve değer, felsefe-bilim ilişkisi ve felsefe-din ilişkisi bakımından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma neticesinde, Mutahharî ve Tabatabaî'nin“varlığın asıllığı”(asâletü'l-vücûd),“varlığın mertebeli oluşu”(teşkîkü'l-vücûd) ve“cevherî hareket”(hareket-i cevherî) gibi temel ontolojik ilkelerde tam bir uyum içinde oldukları tespit edilmiştir. Felsefenin tanımı, gayesi, bilgi anlayışı ve felsefe-din ilişkisi konularında da büyük ölçüde paralel görüşler benimsedikleri görülmektedir. İki düşünür arasındaki temel farklılık, üslup ve vurgu noktalarında ortaya çıkmaktadır. Tabatabaî daha çok teorik, sistematik ve kavramsal analize dayalı bir felsefe tarzını temsil ederken; Mutahharî, onun öğrencisi olarak aynı mirası dönemin siyasî ve fikrî mücadele alanında kullanmak üzere daha didaktik, polemik yönü güçlü ve pedagojik bir üslupla yeniden inşa etmiştir. Tez, Türkiye'de sınırlı sayıda çalışma bulunan Çağdaş İran felsefesi ve Şiî düşünce geleneği üzerine yapılacak araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir. Mutahharî ve Tabatabaî'nin felsefî mirasının, İslam düşüncesinin modern dönemdeki serüvenini anlamak ve din, bilim, felsefe arasındaki ilişkilere dair güncel tartışmalara katkı sunmak bakımından önemli bir kaynak olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine systematically and comparatively the philosophical conceptions of two prominent figures of contemporary Iranian thought, Murtaza Mutahharī (1920-1979) and Muhammad Husayn Tabātabāʾī (1904-1981). Both thinkers are considered within the tradition of“Transcendent Wisdom”(al-Ḥikmat al-Mutaʿāliyah), founded by Mullā Ṣadrā, and the teacher-student relationship between them has led to a great harmony in their philosophical approaches regarding fundamental principles. The study consists of three parts. The first part examines Mutahharī's life, works, intellectual background, and his conception of philosophy under the headings of the definition, purpose, and method of philosophy, as well as his views on philosophy of being, philosophy of knowledge, philosophy of values (ethics and art), and the relationship between philosophy and science, and philosophy and religion. The second part addresses the same topics specifically for Tabātabāʾī. The third part provides a comparative analysis of the two thinkers' philosophical conceptions in terms of definition, purpose, and method; being, knowledge, and value; the philosophy-science relationship; and the philosophy-religion relationship. The research findings indicate that Mutahharī and Tabātabāʾī are in complete agreement on fundamental ontological principles such as“the primacy of existence”(aṣālat al-wujūd),“the gradation of existence”(tashkīk al-wujūd), and“substantial motion”(ḥarakat jawhariyyah). They also largely share parallel views on the definition and purpose of philosophy, the nature of knowledge, and the relationship between philosophy and religion. The main difference between the two thinkers emerges in matters of style and emphasis. While Tabātabāʾī represents a more theoretical, systematic, and conceptually analytical style of philosophy, Mutahharī, as his student, reconstructed the same intellectual heritage in a more didactic, polemical, and pedagogical style, employing it within the political and intellectual struggles of his time. This thesis aims to contribute to research on contemporary Iranian philosophy and the Shīʿī intellectual tradition, which have received limited attention in Turkey. It concludes that the philosophical legacy of Mutahharī and Tabātabāʾī remains a significant resource for understanding the trajectory of Islamic thought in the modern period and for contributing to contemporary discussions on the relationships between religion, science, and philosophy.
Benzer Tezler
- Computer-aided analysis of mine drainage systems
Başlık çevirisi yok
MURTAZA YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
1989
Maden Mühendisliği ve MadencilikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. ABDURRAHİM ÖZGENOĞLU
- İran İslam Cumhuriyeti'nin dış politikası 1979-1989
Başlık çevirisi yok
MURTAZA POURREZAİ BAVİLİ
Doktora
Türkçe
1989
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMAL MELEK
- Hipotiroidili hastalarda L-tiroksin tedavisinin kalp üzerindeki etkisinin muga (multiple gated acguisition) yöntemi ile incelenmesi
Başlık çevirisi yok
S.MURTAZA RAZAVİ
- Arap İsrail çatışmasının temelinde olan Filistin sorunu (1900-1980)
Başlık çevirisi yok
MİR MURTEZA GHOLBİ
Doktora
Türkçe
1990
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ