Sekülerleşme kuramlarına göre 2000'li yıllarda Türkiye'de din: Dönüşüm ve dinden uzaklaşma tartışmaları
Religion in Turkey in the 2000s according to secularization theories: Discussions on transformation and de-religionization
- Tez No: 1012384
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sekülerleşme kuramları çerçevesinde Türkiye'de 2000'li yıllardan itibaren dinin toplumsal konumunda meydana gelen dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada sekülerleşme tartışmaları klasik, yeni ve eklektik yaklaşımlar bağlamında ele alınmış; bu kuramsal çerçeve Türkiye örneği üzerinden değerlendirilmiştir. Sekülerleşmenin yalnızca dinin toplumsal hayattan çekilmesi olarak ele alınıp alınamayacağı sorusu araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Nitel araştırma deseniyle tasarlanan çalışmada, veri toplama yöntemi olarak doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle sekülerleşme kavramının tarihsel gelişimi ve kuramsal yaklaşımlar incelenmiş; ardından Türkiye'de sekülerleşmenin Osmanlı'dan günümüze uzanan tarihsel arka planı ele alınmıştır. Bu tarihsel çerçeve rehberliğinde, 2000'li yıllarda dinin siyasal, kamusal ve kültürel alanlardaki konumu; din-siyaset ilişkisi, kamusal görünürlük, gündelik hayat pratikleri ve dijitalleşme süreçleri ekseninde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de sekülerleşmenin doğrusal, tek yönlü ve homojen bir süreç olarak gerçekleşmediğini ortaya koymaktadır. Klasik sekülerleşme teorilerinin aksine dinin kamusal ve siyasal alanlarda görünürlüğünü artırdığı, ancak bireysel düzeyde daha seçici, parçalı ve durumsal biçimlerde varlık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, dinin toplumsal hayattan tamamen çekilmediğini, aksine modern toplumsal yapı içerisinde farklı alanlarda yeniden konumlandığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Türkiye örneğinde sekülerleşmenin dinin ortadan kalkması şeklinde değil; dinin anlam, otorite ve toplumsal işlevlerinin dönüşümü olarak değerlendirilmesinin daha açıklayıcı bir perspektif sunduğunu kanıtlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the transformation of the social position of religion in Turkey since the 2000s within the framework of secularization theories. In the study, secularization debates are addressed in the context of classical, contemporary, and eclectic approaches, and this theoretical framework is evaluated through the case of Turkey. Whether secularization can be considered solely as the withdrawal of religion from social life constitutes the fundamental problem of the research. Designed with a qualitative research pattern, the study utilizes the document analysis technique as a data collection method. Within the scope of the research, the historical development of the concept of secularization and theoretical approaches are examined first; then, the historical background of secularization in Turkey extending from the Ottoman Empire to the present day is addressed. Guided by this historical framework, the position of religion in political, public, and cultural spheres in the 2000s has been analyzed through the axes of religion-politics relations, public visibility, daily life practices, and digitalization processes. The findings reveal that secularization in Turkey has not occurred as a linear, one-way, and homogeneous process. Contrary to classical secularization theories, it has been determined that religion has increased its visibility in public and political spheres, yet it manifests in more selective, fragmented, and situational forms at the individual level. This situation shows that religion has not completely withdrawn from social life; on the contrary, it has repositioned itself in different areas within the modern social structure. Consequently, the study proves that evaluating secularization in the Turkish case not as the disappearance of religion, but as the transformation of the meaning, authority, and social functions of religion, offers a more explanatory perspective.
Benzer Tezler
- Peter L. Berger ve Rodney Stark'ın din kuramlarında dinsel çoğulculuk anlayışı
The concept of religious pluralism in the theories of religion of Peter L. Berger and Rodney Stark
LÜTFÜ ÜLVER
Doktora
Türkçe
2013
SosyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADİL ÇİFTÇİ
- Risk toplumu ve din: Sosyolojik bir inceleme
Risk society and religion: A sociological study
MUSTAFA GÜNERİGÖK
Doktora
Türkçe
2015
FelsefeErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULVAHAP TAŞTAN
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
