Şiî ahbârî ve usûlî geleneklerin Esbâb-ı Nüzûl rivayetlerine yaklaşımı: Bahrânî ve Tabersî örneği
The approach of shi'i akhbari and usuli traditions to the narrations of the reasons for revelation: The example of Bahrani and Tabarsi
- Tez No: 1011944
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULLAH TEMİZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şiî Ahbârî ve Usûlî ekollerin sebeb-i nüzûl rivayetlerine atfettikleri anlamın, yer yer klasik tefsir geleneğinden ayrışarak mezhebî çerçevede yeniden inşa edildiği görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu iki ekolün sebeb-i nüzûl rivayetlerine yaklaşımını analiz ederek Şiî tefsir düşüncesinin metodolojik çeşitliliğini ortaya koymayı hedeflemiş; sebeb-i nüzûl verilerini mezhep içi düşünsel yönelimleri anlamada bir analiz zemini olarak kullanmıştır. Söz gelimi“şe'n-i nüzûl”,“cery”ve“tatbik”gibi kavramlar üzerinden sebeb-i nüzûl rivayetlerinin zamanlarüstü yorum imkânına dönüştürüldüğünü tespit etmiş; ilgili kavramların, rivayetlerin anlam alanını genişleten kuramsal bir işlev üstlendiğini ortaya koymuştur. Usûlî gelenekten Tabersî ile Ahbârî gelenekten Bahrânî'nin tefsirleri üzerinden yürütülen incelemede, sebeb-i nüzûl rivayetlerinin ele alınış biçimleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, rivayetlerin yorum süreçlerinde geçirdiği dönüşümler, mezhebî eğilimlerin tefsire yansıma biçimleri, âyetlerin tahrif tartışmalarıyla ilişkilendirilmesi, Sünnî rivayetlere yönelik tutumlar ve sahâbe algısının rivayet kullanımına etkisi gibi hususlar açık biçimde ortaya konulmuş; iki ekol arasında hem yöntemsel ayrışmalar hem de belirli ölçülerde örtüşmeler bulunduğu görülmüştür. Böylece sebeb-i nüzûl rivayetlerinin, Şiî-İmâmî tefsir geleneğinde yalnızca âyetlerin iniş sebeplerini aktaran tarihsel bir veri olmanın ötesinde, mezhebî ve kuramsal yorumun inşasında belirleyici ve dinamik bir unsur olarak işlev gördüğü sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the Shi'i-Imami tradition, the meanings attributed to narrations concerning the reasons for revelation (asbāb al-nuzūl) by the Akhbari and Usuli schools are, at times, reconstructed within a sectarian framework, diverging from the classical tafsir tradition. This study aims to demonstrate the methodological diversity of Shi'i exegetical thought by analyzing the approaches of these two schools to such narrations. It employs asbāb al-nuzūl reports as an analytical framework to better understand intra-sectarian intellectual orientations. In this context, it is argued that these narrations are rendered open to transhistorical interpretation through concepts such as sha'n al-nuzūl, jary, and tatbīq, each of which functions as a theoretical tool expanding the semantic scope of the reports. Focusing on the exegetical works of al-Tabarsi, representing the Usuli tradition, and al-Bahrani, representing the Akhbari tradition, this study offers a comparative evaluation of their approaches to asbāb al-nuzūl narrations. It examines the transformation of these narrations in the interpretive process, the reflection of sectarian tendencies in exegesis, their association with discussions on textual distortion (taḥrīf), attitudes toward Sunni narrations, and the influence of perceptions of the Companions on the use of such reports. The findings indicate that, while significant methodological differences exist between the two schools, certain points of convergence can also be observed. Ultimately, it is concluded that asbāb al-nuzūl narrations in the Shi'i-Imami exegetical tradition function not merely as historical data explaining the occasions of revelation, but as a decisive and dynamic element in the construction of sectarian and theoretical interpretation.
Benzer Tezler
- أثر عقيدة الإمامة في النقد الحديثي عند الشيعة الإثني عشرية
İmamet akidesinin on i̇ki i̇mam Şîasi'nin hadis tenkidine etkisi
YUSUF OKTAN
Yüksek Lisans
Arapça
2016
DinUrdun UnıversıtesıDin Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEMA MUHAMMED EL-BENNA
- Şeyh Saduk ve Şeyh Müfîd bağlamında İmâmiyye'de Ahbârî-Usûlî farklılaşması
Ahbârî-Usûlî differentiation in the context of Shaykh al-Saduk and Shaykh al-Mufid, in the Imamiyyah
HABİB KARTALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
- Kur'ân hakkındaki Şii-İmâmî ve sünnî rivayetlerin mukayesesi
The comparison of the Shiite-Imamiyyah and sunni narrations about the qur'an
AYŞE AÇIKEL
- Şiî gelenekte felsefe karşıtlığı: Mekteb-i Tefkîk örneği
Opposition of philosphy in Shiite tradition: Example of Maktab-e Tafkîk
SİNAN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2024
FelsefeNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER FARUK ERDEM
- İran'ın Şii Hilal Projesi iddiası
The claim of Iranian Shia Crescent Project
MÜJDE AYSUN ÖZBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Uluslararası İlişkilerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI ERHAN