Geri Dön

Polînkırın û analîza derbırînên qalıbî yên Kurdîya Kurmancî -Mînaka Dîyarbekırê-

Kurmanci Kürtçesinde kalıp sözlerin analizi ve sınıflandırılması-Diyarbakır Örneği-

PDF İndir

  1. Tez No: 1011931
  2. Yazar: EŞREF BURAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN ASLANOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Halk Bilimi (Folklor), Dilbilim, Folklore, Linguistics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Kürtçe
  9. Üniversite: Dicle Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Orta Doğu coğrafyasında ticaret, yol, kültür, dil ve dinlerin buluşup birleştiği şehir olan Diyarbakır hakkında tarih, kültür, coğrafya gibi alanlarda çokça çalışma yapılmıştır. Folklor ve dilbilim disiplinleri ise onlara nazaran hala bakir bir toprak gibi işlenmeyi bekliyor. Bu çalışmada, folklor ve dilbilim gibi iki beşeri bilimin kesiştiği kalıp sözler konusu ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, Diyarbakır'da kurmanci konuşurlarının günlük hayatta sıklıkla kullandıkları kalıp sözleri derlemek, tanımak, sınıflamak ve analiz etmektir. Bu çalışmada Diyarbakır'da Kürtçe'nin kurmanci lehçesi konuşurlarının kullandıkları kalıp sözler derlenmiştir. Hedeflenen kalıp sözler, sadece kurmanci lehçesinde olanlardır. Diyarbakır'da kullanılan Türkçe ve Kürtçe'nin Kırmancki lehçesi çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Diyarbakır merkez ve ilçelerinde 30 kişiyle mülakat yapılmış olup derinlikli görüşme gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda katılımsız gözlem yoluyla çarşı, pazar, taziye, düğün vb. sosyal alan ve etkinliklerde dört yıl boyunca kalıp sözler derlenmiştir. Dilbilimin nadide malzemeleri olan kalıp sözler, derlendikten sonra orijinal aksanla deşifre edilmiştir. Deşifre edilen kalıp sözler, yorumlayıcı ve betimleyici bakış açısına dayanan nitel betimleme yöntemi ile yorumlanıp analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda Diyarbakır kalıp sözlerinin diğer dillerdeki kalıp sözlere çok benzedikleri; kalıp sözlerde görülen anlam, sıklık, bağlam, yapı ve işlevlerin bir bütün olarak kalıp sözlerde bulundukları görülmüştür. Kalıp sözlerin sınıflandırılmasında; kalıp sözlerin günlük yaşam, tutum, duygu ve söylem düzenleme gibi bağlam ve işlev temelli sınıflandırmayla ancak anlaşılacağı sonucuna varılmıştır. Diyarbakır kalıp söz kullanımında; cinsiyet, yaş ve idyolekt gibi unsurların ağız, meslek ve eğitim gibi diğer unsurlara baskın geldiği tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler Dil, Diyarbakır, folklor, kalıp sözler, kalıp sözlerin özellikleri

Özet (Çeviri)

Dîyarbekir, a city in the Middle East where trade, roads, culture, language, and religions converge, has been the subject of numerous studies in the fields of history, culture, and geography. However, the disciplines of folklore and linguistics remain largely unexplored. This study focuses on formulaic expressions, a common intersection of these two social disciplines. The primary aim is to compile, identify, classify and analyze formulaic expressions frequently used in daily life by Kurmanji speakers in Dîyarbekir. This study focuses on formulaic expressions used by Kurmanji speakers in Dîyarbekir. Only those found in the Kurmanji dialect are included. The Turkish and Kırmancki dialects of Kurdish used in Dîyarbekir are excluded from this study. Thirty people were interviewed in Dîyarbekir city center and its districts, and in-depth interviews were conducted. Simultaneously, observational surveys were conducted in various settings such as markets, bazaars, funerals and weddings. Formulaic expressions from social settings and events were collected over four years. These formulaic expressions, considered invaluable material for linguistics, were deciphered using their original accents. The deciphered formulaic expressions were interpreted and analyzed using qualitative descriptive method based on an interpretive and descriptive perspective. The study concluded that formulaic expressions in Dîyarbekir are very similar to those in other languages; meaning, frequency, context, structure and function are all present in formulaic expressions as a whole. The classification of formulaic expressions revealed that they can only be understood through context and function-based classification, considering aspects such as daily life, atti-tudes, emotions, and discourse organization. In Dîyarbekir formulaic expression usage, factors such as gender, age, and idiolect were found to be dominant over other factors such as occupation, accent and education. Keywords Characteristics of formulaic expressions, formulaic expressions, Dîyarbekir, folklor, language

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1013188

    Narcissus tazetta'nın polen tanelerinden izole edilen polenkit tabakasının UV-B radyasyonuna karşı koruyucu rolünün incelenmesi

    Investigation of the protective role of the pollenkit layer isolated from Narcissus tazetta pollen grains aganist UV-B radiation

    MELSE SU DURAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    BiyolojiMarmara Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLIHAN ÇETİNBAŞ GENÇ

Geri Dön