Sigortacının halefiyeti
Subrogation of the insurer
- Tez No: 1011901
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL ŞENOCAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Mali sorumluluk sigortası, Türk ticaret hukuku, Zorunlu mali sorumluluk sigortası, Özel sigortacılık, Liability insurance, Turkish commercial law, Compulsory liability insurance, Private insurance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Sigortacının Halefiyeti”başlıklı bu tezde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1472.1 ve m. 1481.1'de düzenlenen, zarar sigortacısının sigorta ettirene halefiyeti ve zorunlu sorumluluk sigortacılarının iç ilişkide edimini yerine getirmekle yükümlü olmamasına rağmen dış ilişkide edimini yerine getirmekle yükümlü olduğu hâllerde zarar görene halefiyeti incelenmektedir. Zarar sigortacısı, sigorta sözleşmesinde belirlenen rizikonun gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan zarardan müteselsilen sorumludur. Somut olayda, sigortadan doğan bir alacağın yanı sıra ekonomik olarak sigortalı zararın giderilmesine elverişli olan ve bu alacak ile örtüşen bir alacağın da bulunması; zarar sigortacısı, sigorta ettiren ve zarardan sorumlu olan kişi arasında üçlü bir ilişkinin doğmasına yol açmaktadır. Zarar sigortacısı, sigorta ettiren ve zarardan sorumlu olan kişi arasında ortaya çıkan üçlü ilişki, TTK m. 1472.1 ve TTK m. 1481.1 hükümleri uyarınca sigortacının sigorta ettirenin hakkına halef olacağı kabul edilmek suretiyle çözülmektedir. Tezin birinci bölümünde, sigortacının halefiyetine ilişkin genel bilgiler ele alınmakta ve halefiyetin uygulama alanı ortaya koyulmakta; ikinci bölümde ise sigortacının sigorta ettirene halefiyetinin şartları incelenmektedir. Sigorta ettiren, sigortacı veya zarardan sorumlu olan kişinin kendi aralarında sigortacının halefiyete dayalı olarak rücu etmesini ilgilendiren sözleşmeler yapması mümkündür. Üçüncü bölümde, halefiyet üzerinde etki doğurması gündeme gelen çeşitli sözleşmeler ile rücunun tartışmalı olduğu bazı hâller ele alınmaktadır. Bu kapsamda, rücunun tartışmalı olduğu durumlardan bazıları seçilmekte ve rücu edilmesi gündeme gelen kişinin hukukî konumuna göre münferiden incelenmektedir. Sigortacının sigorta ettirene halef olması, başta TTK m. 1448.1'de düzenlenen halefiyete dayalı rücu hakkını koruma külfetinin ve TTK m. 1472.2-c.2'de düzenlenen sigorta ettirenin payına ilişkin öncelik hakkının uygulanmasını gündeme getirmekte ve sigorta ettirenin tatmin edilmede önceliğe sahip olup olmadığı, rücunun sigorta ilişkisine etkisi gibi çeşitli konuların tartışılmasını gerekli kılmaktadır. Dördüncü bölümde, özellikle bu konular olmak üzere sigortacının sigorta ettirene halefiyetinin sonuçları açıklanmaktadır. Zorunlu sorumluluk sigortacısı iç ilişkide edimini yerine getirmekle yükümlü olmamasına rağmen TTK m. 1484.1 ve TTK m. 1484.2 gereği dış ilişkide ifada bulunmak zorunda kalabilmektedir. Zarar görenlerin korunması için öngörülen bu mekanizma, zarardan nihaî olarak sorumlu olan kişiye rücu edilmesi ihtiyacını doğurmaktadır. Beşinci bölümde, zorunlu sorumluluk sigortacısının iç ilişkide edimini yerine getirmekle yükümlü olmadığı hâllerde zarar görenin haklarına halefiyeti farklı açılardan değerlendirmeye tâbi tutulmaktadır. İncelemede, gerekli görüldüğü ölçüde Türk medenî ve borçlar hukukunun kaynağı olan İsviçre hukukundan ve Türk özel sigorta hukukunun ana kaynağını teşkil eden Alman hukukundan da yararlanılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this thesis entitled“Subrogation of the Insurer”, the subrogation of the indemnity insurer to the policyholder as regulated under Articles 1472.1 and 1481.1 of the Turkish Commercial Code No. 6102, as well as the subrogation of compulsory liability insurers to the injured party in cases where, despite not being obliged to perform in the internal relationship, they are required to perform in the external relationship, are examined. The indemnity insurer is jointly and severally liable for the loss arising from the occurrence of the insured risk determined in the insurance contract. In a given case, the existence of a claim arising from the insurance contract alongside another claim that is economically capable of compensating the insured loss and overlaps with that claim gives rise to a tripartite relationship between the indemnity insurer, the policyholder, and the person liable for the loss. This tripartite relationship is resolved, pursuant to Articles 1472.1 and 1481.1 of the Turkish Commercial Code, by recognizing the insurer's subrogation to the rights of the policyholder. The first chapter of the thesis addresses the general framework of the insurer's subrogation and sets out its scope of application, while the second chapter examines the conditions for the insurer's subrogation to the policyholder. It is possible for the policyholder, the insurer, and the person liable for the loss to conclude agreements that affect the insurer's right of recourse based on subrogation. The third chapter analyzes various agreements that may have an impact on subrogation and certain situations in which recourse is controversial. In this context, selected controversial cases of recourse are examined individually based on the legal position of the person against whom recourse is sought. The insurer's subrogation to the policyholder gives rise, in particular, to the application of the duty to preserve the right of recourse based on subrogation as regulated under Article 1448.1 of the Turkish Commercial Code, as well as the policyholder's priority right regarding their share as set out in Article 1472.2, sentence 2. The occurence of subrogation necessitates the discussion of various issues, including whether the policyholder has priority in satisfaction and the effects of recourse on the insurance relationship. The fourth chapter focuses on these issues and explains the legal consequences of the insurer's subrogation to the policyholder. Although the compulsory liability insurer is not obliged to perform in the internal relationship, it may nevertheless be required to perform in the external relationship pursuant to Articles 1484.1 and 1484.2 of the Turkish Commercial Code. This mechanism, designed to protect injured parties, gives rise to the need for recourse against the person ultimately liable for the loss. The fifth chapter evaluates, from different perspectives, the subrogation of the compulsory liability insurer to the rights of the injured party in cases where it is not obliged to perform in the internal relationship. Where necessary, the study also draws on Swiss law, which constitutes the source of Turkish civil and obligations law, as well as German law, which forms the principal foundation of Turkish private insurance law.
Benzer Tezler
- Sigortacının kanuni halefiyeti ve rücu hakkı
Legal subrogation of the insurer and the rights of recourse
CAHİT DAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukSelçuk ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ERDOĞAN
- Sigortacının kanuni halefiyeti ve rücu hakkı
Insurer's legal subrogation and right of recourse
BERRAK ÖZDEMİR GÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR CAN GÖKSOY
- Sigortacının kanuni halefiyetinin şartları ve sınırları
Conditions and limitations of the insurer's right of subrogation
BAHAR KIZILSÜMER
- Zarar sigortalarında sigortacının kanuni halefiyeti
The legal subrogation of insurer in the damage insurance
FATMA GÖRGÜLÜ
- Türk sigorta hukukunda sigortacının kanuni halefiyeti
Legal subrogation of the insurer in Turkish insurance law
İZZET BAŞARA