Sokakta yaşayan çocukların yaşam tecrübeleri: Sosyal hizmet perspektifinden bir inceleme
Street children's life experiences: An examination from a social work perspective
- Tez No: 1011888
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH KARATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, İstanbul ilinde sokakta yaşayan veya yaşamının bir dönemini sokakta geçirmiş çocukların yaşam deneyimlerini sosyal hizmet perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseni ve fenomenolojik yaklaşım temelinde yürütülen çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen 20 çocukla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada çocukların sokakta yaşama yönelme nedenleri, karşılaştıkları güçlükler, aile ve kurumsal bakım deneyimleri, sosyal destek sistemleri, madde kullanımı, suç deneyimleri ve gelecek beklentileri ele alınmıştır. Bulgular, çocukların çoğunlukla 13–17 yaş aralığında sokak yaşamıyla tanıştığını ve eğitim süreçlerinin büyük oranda kesintiye uğradığını göstermektedir. Katılımcıların tamamının örgün eğitimi tamamlayamadığı, önemli bir bölümünün lise ve ortaokul terk düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Aile yapısının genellikle parçalı olduğu, aile içi şiddet, ihmal ve ekonomik yetersizliklerin sokak yaşamına yönelmede temel etkenler olduğu ortaya çıkmıştır. Göç sürecinin de dolaylı bir risk faktörü olduğu görülmüştür. Çocukların barınma, beslenme, hijyen ve gelir elde etme gibi temel ihtiyaçlarını çoğunlukla güvencesiz koşullarda karşıladığı; madde kullanımı ve suç davranışlarına karışma oranının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Güvenlik güçleri ve kurumlarla ilişkilerinin ise hem koruyucu hem de zaman zaman olumsuz deneyimler içerdiği; kurumsal bakım süreçlerinde ise uyum sorunları ve kurumlardan kaçışın yaygın olduğu belirlenmiştir. Çocukların gelecek beklentilerinin belirsiz olduğu, ancak güvenli bir yaşam kurma isteğinin öne çıktığı görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda erken müdahale programlarının geliştirilmesi, aile odaklı sosyal hizmetlerin güçlendirilmesi, kurumsal bakımın çocuk dostu hale getirilmesi, eğitimde esnek modellerin yaygınlaştırılması ve sokak temelli sosyal hizmet uygulamalarının artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, sokakta yaşayan çocukların deneyimlerini görünür kılarak sosyal hizmet uygulamalarına ve politika geliştirme süreçlerine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the life experiences of children living on the streets or who have spent a period of their lives on the streets in Istanbul from a social work perspective. Based on a qualitative research design and a phenomenological approach, the study involved in-depth interviews with 20 children selected using snowball sampling. The research addressed the reasons why children turn to street life, the difficulties they face, their experiences with family and institutional care, social support systems, substance use, criminal experiences, and future expectations. The findings show that most children encounter street life between the ages of 13 and 17, and their education is largely interrupted. It was determined that all participants did not complete formal education, with a significant portion dropping out of high school or middle school. Family structures are generally fragmented, and domestic violence, neglect, and economic inadequacy are found to be key factors in turning to street life. Migration was also identified as an indirect risk factor. It was found that children mostly meet their basic needs such as shelter, food, hygiene, and income generation in insecure conditions; and that the rate of substance use and involvement in criminal behavior is high. Their relationships with security forces and institutions were both protective and sometimes negative experiences. In institutional care processes, adjustment problems and escape from institutions were found to be common. It was observed that children's future expectations were uncertain, but their desire to establish a safe life was prominent. Based on these findings, it was concluded that early intervention programs should be developed, family-focused social services should be strengthened, institutional care should be made child-friendly, flexible models in education should be widespread, and street-based social service practices should be increased. The research aims to contribute to social service practices and policy development processes by making the experiences of street children visible.
Benzer Tezler
- Sokakta yaşayan 12-18 yaş grubu çocuk ve gençlerin suça sürüklenme, yargılanma, infaz ve iyileşme süreçleri
Delinquency, trial, execution and recovery processes of 12-18 age group children and young people living on the street
SALİHA DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukÜsküdar ÜniversitesiCeza Adaleti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFİZE HİKMET SEVİL ATASOY
- Okul terkinini önlenmesi için öğretmenlerin aktif katılımıyla gerçekleştirilen psikolojik dayanıklılık programının niteliksel yöntemle değerlendirilmesi: SOYAÇ örneği
The qualitative study on the assessment of the psychological resilience programme for the prevention of school drop-out with the active participation of teachers: SOYAÇ model
MÜNİRE KARDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. H. ÖZDEN BADEMCİ
- Çocukların kentsel yaşama katılımlarında sokak mekânının önemi
The importance of street concept in children's participition in urban life
SEVGİ GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj MimarlığıYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
- Sokak çocukları
Street children
SİBEL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL ATAUZ