Mega yapılar arasında endüstriyel miras: istanbul'da kentsel belleğin hız, mekan ve unutma dinamikleri
Industrial heritage among mega-structures: the dynamics of urban memory, speed, space and forgetting in İstanbul
- Tez No: 1011607
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Mimarlık, Urban and Regional Planning, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel bellek, Endüstriyel miras, Unutma, Mega yapılar, Deneyim ve Hız, Urban memory, Industrial heritage, Forgetting, Mega-structures, Experience and speed
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme ve neoliberal politikalar doğrultusunda hızlanan dönüşüm süreçleri, kentin tarihsel katmanlarıyla kurduğu ilişkiyi zayıflatmakta ve bu katmanlar üzerinden üretilen kentsel hafızanın sürekliliğini kırılgan hale getirmektedir. Bu dönüşüm, özellikle sanayileşme döneminde kentsel gelişimin taşıyıcı unsurları olan endüstriyel alanlarda daha belirgin biçimde hissedilmektedir. Modern kentin oluşumunda belirleyici rol üstlenen bu alanlar, sanayisizleşme sonrasında büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri ve yeniden işlevlendirme pratikleriyle farklı kullanım biçimlerine açılmaktadır. Bu tez, İstanbul'da mega yapıların yoğunlaştığı kentsel dönüşüm bölgelerinde yer alan ve sanayisizleşme sonrasında yeniden işlevlendirilmiş endüstriyel miras alanlarında, kentsel hafızanın mekansal olarak nasıl üretildiğini, nasıl dönüştürüldüğünü ve hangi koşullar altında zayıfladığını incelemektedir. Çalışma kapsamında Eski Bomonti Bira Fabrikası (Bomontiada), Eski Zeytinburnu Demir ve Fişek Fabrikası (Fişekhane) ile Eski Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Araştırma, nitel yöntemler çerçevesinde yapılandırılmış olup, birden fazla vakanın karşılaştırmalı olarak incelendiği bütüncül bir çalışma yaklaşımı benimsenmiştir. Alanlar, tezin kavramsal ve düşünsel çerçevesi doğrultusunda geliştirilen mekansal süreklilik, işlevsel dönüşüm, görsel kimlik ve siluet, endüstriyel izler, deneyim ve hız, sınır algısı ve kamusallık gibi ölçütler üzerinden oluşturulan Mekansal Hafıza Okuma Modeli aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, yeniden işlevlendirme süreçlerinin endüstriyel miras alanlarını kentsel yaşama yeniden dahil ettiğini, ancak kentsel hafızanın tarihsel, mekansal ve toplumsal boyutlarıyla bütüncül biçimde sürdürülmesini her zaman sağlayamadığını göstermektedir. Üretim geçmişi çoğu zaman sınırlı, seçici ve simgesel temsiller yoluyla aktarılırken, çevrede gelişen mega yapılaşma, hız ve tüketim odaklı kullanım biçimleri mekansal deneyimi yüzeyselleştirmekte, mekânın tarihsel katmanlarıyla kurulan ilişkiyi zayıflatmaktadır. Bu doğrultuda tez, endüstriyel miras alanlarında kentsel hafızanın sürdürülebilirliğinin, yalnızca fiziksel koruma ve mimari müdahalelerle değil; mekansal süreklilik, kamusal deneyim ve temsil biçimlerinin bütüncül olarak ele alınmasıyla mümkün olabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Urban transformation processes accelerated by globalization and neoliberal policies weaken the relationship between the city and its historical layers, rendering the continuity of urban memory increasingly fragile. This transformation is particularly evident in industrial areas, which played a decisive role in the formation and spatial organization of the modern city. Following deindustrialization, these areas have been subjected to large-scale urban renewal projects and refunctioning practices that introduce new programs and modes of use. This thesis examines how urban memory is spatially produced and transformed, and under what conditions it becomes weakened, in refunctioned industrial heritage sites located within urban transformation zones dominated by mega-structures in Istanbul. Within the scope of the study, the Former Bomonti Brewery Factory (Bomontiada), the Former Zeytinburnu Iron and Ammunition Factory (Fişekhane), and the Former Mecidiyeköy Liqueur and Cognac Factory are comparatively analyzed. The research is structured within a qualitative methodological framework and adopts a holistic comparative approach based on the examination of multiple case studies. The selected sites are analyzed through a Spatial Memory Reading Model developed in line with the conceptual and theoretical framework of the thesis. This model incorporates criteria such as spatial continuity, functional transformation, visual identity and skyline, industrial traces, experience and speed, perceptions of boundaries, and degrees of publicness, allowing for a multidimensional reading of the relationship between space, memory, and contemporary urban dynamics. The findings indicate that while refunctioning processes reintegrate industrial heritage sites into urban life and everyday use, they do not always ensure the holistic continuity of urban memory in its historical, spatial, and social dimensions. Production histories are often conveyed through limited, selective, and symbolic representations, whereas the surrounding mega-structures and speed- and consumption-oriented patterns of use tend to flatten spatial experience and weaken the perception of temporal depth and spatial continuity. Accordingly, the thesis demonstrates that the sustainability of urban memory in industrial heritage sites depends not solely on physical conservation or architectural intervention, but rather on the maintenance of spatial continuity, the quality of public experience, and the ways in which historical layers are represented and made perceptible within contemporary urban space.
Benzer Tezler
- Fast analog data acquisition on the vmebus
Başlık çevirisi yok
FAİK FUAT ÖZTAP
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. FATİH CANATAN
- Çeşitli hematolojik hastalıklarda eritrosit asit fosfataz aktivitesi tayini ve değerlendirilmesi
The Determination and evaluation of EACP activity in various hematologic diseases
ÇİĞDEM AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
HematolojiAnkara ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SUMRU TAŞMAN
- Halka açık telefonların mikrobiyal yönden araştırılması
A Microbiological researched on the contaction public phones
SERPİL GÜLŞEN
- Deri endüstrisinde kullanılan işlenmiş ve işlenmemiş sığır derilerinde derinin kalitesine etki eden mikroorganizmaların izolasyonu ve identifikasyonu
Başlık çevirisi yok
MERAL BİRBİR
Doktora
Türkçe
1991
Deri ve Kürk TeknolojisiMarmara ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ATİLLA ILGAZ
- 0-1 yaş grubu intrakranial patolojilerin tanısında ultrasonografinin rolü
Başlık çevirisi yok
F.SERAP KARAGÜLLE