Sağlık çalışanlarının afet farkındalık ve afete hazırlık durumlarının karşılaştırılması: Afet bölgesi hastane örneği
Comparison of disaster awareness and disaster preparedness status of healthcare workers: Disaster zone hospital example
- Tez No: 1011575
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, toplum sağlığı ve güvenliği açısından ciddi riskler oluşturmakta olup, bu süreçlerde sağlık çalışanlarının rolü hayati önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının afet farkındalık düzeyleri ile afete hazırlık durumlarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Ayrıca, afet döneminde görev alan ve almayan sağlık çalışanlarının afet farkındalık düzeyleri ile hazırlık düzeylerini karşılaştırarak, eğitim ve müdahale planlarının geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmektedir. Bu araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, afet bölgesinde bulunan T.C. Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir devlet hastanesinde görev yapan toplam 2500 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına ulaşılması amaçlanmış; ancak veri toplama süreci sonunda gönüllülük esasına göre katılım sağlayan ve verileri geçerli kabul edilen 349 sağlık çalışanı örnekleme dahil edilmiştir. Veriler, Aralık 2025 – Şubat 2026 tarihleri arasında araştırmacı tarafından yüz yüze olarak toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak“Afete Hazırlık Algısı Ölçeği”kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; bu kapsamda tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, sağlık çalışanlarının genel afet farkındalık düzeylerinin yüksek olduğunu; ancak algılanan bireysel yeterlilik ve uygulama becerilerinin görece daha düşük düzeyde kaldığını göstermektedir. Katılımcıların yalnızca %20,1'i kendisini tamamen hazır hissettiğini belirtirken, %51,3'ü kısmen hazır olduğunu ifade etmiştir. Afet hazırlık algısının; cinsiyet, afet deneyimi, eğitim düzeyi, tatbikata katılım ve kurumsal afet planlarını inceleme durumu gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca, hazırlık, müdahale ve afet sonrası evreler arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Bunun yanı sıra, yaş ve mesleki deneyim süresi ile tatbikata katılım arasında da pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Öte yandan, daha önce afet deneyimi yaşamış sağlık çalışanları ile bu deneyime sahip olmayanlar arasında genel afete hazırlık algısı puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Bu bulgular, afet hazırlık algısının tek bir değişkenle açıklanamayacak derecede çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık düzeylerinin artırılabilmesi için düzenli hizmet içi eğitimlerin planlanması, uygulamalı tatbikatların yaygınlaştırılması ve kurumsal afet planlarının etkin bir biçimde uygulanması büyük önem taşımaktadır. Bu tür uygulamalar, sağlık çalışanlarının hem bireysel yeterliliklerini geliştirecek hem de afet yönetimi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Disasters pose serious risks to public health and safety, and the role of healthcare professionals during such events is of vital importance. The aim of this study is to comparatively examine the disaster awareness levels and disaster preparedness status of healthcare workers. In addition, by comparing the disaster awareness and preparedness levels of healthcare workers who actively served during disasters with those who did not, the study aims to contribute to the development of training programs and intervention plans. This research was conducted using a descriptive and correlational survey design. The population of the study consisted of 2,500 healthcare workers employed at a public hospital affiliated with the Ministry of Health of the Republic of Türkiye and located in a disaster-affected region. Although the study aimed to reach the entire population, a total of 349 healthcare workers who voluntarily participated and whose data were considered valid were included in the sample. Data were collected face-to-face by the researcher between December 2025 and February 2026. The“Disaster Preparedness Perception Scale”was used as the data collection instrument. The obtained data were analyzed using the SPSS software package. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analyses were employed in the analysis process. The findings revealed that healthcare workers generally had high levels of disaster awareness; however, their perceived personal competence and practical preparedness skills remained relatively lower. While only 20.1% of the participants reported feeling fully prepared, 51.3% stated that they felt partially prepared. Disaster preparedness perception was found to differ significantly according to variables such as gender, disaster experience, educational level, participation in disaster drills, and reviewing institutional disaster plans. Furthermore, moderate positive correlations were identified among the preparedness, response, and post-disaster phases. Positive relationships were also found between age, professional experience, and participation in disaster drills. On the other hand, no statistically significant difference was found in overall disaster preparedness perception scores between healthcare workers with prior disaster experience and those without such experience. These findings indicate that disaster preparedness perception has a multidimensional structure that cannot be explained by a single variable alone. In conclusion, in order to improve healthcare workers' levels of disaster preparedness, it is essential to plan regular in-service training programs, expand the implementation of practical disaster drills, and ensure the effective application of institutional disaster plans. Such practices will not only enhance the individual competencies of healthcare workers but also enable them to take a more active and effective role in disaster management processes.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Sivas yöresinde akraba evliliği yapan ve yapmayan çiftlerde dermatoglifik benzerlikler
Similarities of dermataoglyphies among individval of married relatives and married couples not related to each other in Sivas region
Y. SELMA SÜNGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Tıbbi BiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İLHAN SEZGİN