Birinci Dünya Savaşı'nda Sebîlürreşâd Dergisi'nde Alman propagandası
German propaganda in The Sebîlürreşâd Magazine during The First World War
- Tez No: 1011571
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALİ KARAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Tarih, Journalism, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, insanlık tarihinin ilk dönemlerine kadar uzanan savaş olgusunu ve bu savaşlarda silahsız bir psikolojik mücadele aracı olarak kullanılan propagandanın tarihsel gelişimini ve savaşlar üzerindeki etkisini incelemektir. Özellikle Birinci Dünya Savaşı ile sistematik bir boyut kazanan propaganda faaliyetlerinin Osmanlı basınındaki yansımaları, düşünce yapısı ve yayın faaliyetleri bakımından dikkat çeken Sebîlürreşâd dergisi özelinde ele alınacaktır. Çalışma, İslamcı bir basın-yayın organı olan Sebîlürreşâd dergisinin, Birinci Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sürecinde Osmanlı iç kamuoyunu müttefik Almanya'ya yakınlaştırma amacıyla yürüttüğü yayın faaliyetlerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, devlet politikalarının propaganda söylemine nasıl dönüştürüldüğü; derginin ideolojik duruşu, Osmanlı-Alman İttifakı sürecindeki yayınları, savaş dönemindeki içerikleri ve maruz kaldığı sansür uygulamaları üzerinden değerlendirilecektir. Ayrıca derginin yayın politikasındaki değişim, Millî Mücadele döneminin sonuna kadar incelenecektir. Çalışmanın yöntemsel çerçevesinde, derginin orijinal nüshalarından alınan metinler transkribe edilerek analiz edilecektir. Bunun yanı sıra, müttefik Almanya lehine ve düşman İtilaf Devletleri aleyhine yapılan haber ve yorumlar da incelemeye dahil edilecek; derginin ideolojik çizgisi ile çelişen durumlar özellikle vurgulanacaktır. Birinci Dünya Savaşı, kitlesel anlamda ilk büyük silahlı çatışma olmasının yanı sıra, propaganda araçlarının yoğun şekilde kullanıldığı bir“psikolojik savaş”niteliği de taşımaktadır. Bu dönemde propaganda; kimi zaman uçaklardan atılan bildiriler, kimi zaman balonlar aracılığıyla dağıtılan mesajlar ve en etkili biçimde basın-yayın araçları üzerinden yürütülmüştür. Osmanlı Devleti, propaganda gücünü kontrol altında tutmak amacıyla savaş öncesinde olduğu gibi savaş süresince de basını yönlendirmiş; müttefik Almanya'yı olumlayan ve İtilaf Devletleri'ni olumsuzlayan yayınların yapılmasını teşvik etmiştir. Bu propagandanın temel amacı, halkın moralini yüksek tutmak, savaş çabalarına desteği artırmak ve müttefiklere psikolojik destek sağlamaktır. II. Meşrutiyet ile yayın hayatına başlayan Sebîlürreşâd dergisi, İslamcı bir çizgide olmasına rağmen savaş döneminde zaman zaman Almanya'yı güçlü ve koruyucu bir aktör olarak sunmuş, hatta Almanya'nın İslam dünyası lehine mücadele ettiği yönünde söylemler geliştirmiştir. Bu yayın politikası nedeniyle dergi zaman zaman sansüre uğramıştır. Bununla birlikte, dergi Millî Mücadele hareketine de destek vermiştir. Dergi, 1950 yılında çok partili hayata geçişle birlikte belirginleşen demokratik ortamda, geçmişte örtük şekilde dile getirdiği eleştirilerini daha açık biçimde ifade etmeye başlamış; özellikle İttihatçılar ve Cumhuriyet yönetimine yönelik muhalefetini görünür kılmıştır. 1966 yılına kadar aralıklarla yayın hayatını sürdüren Sebîlürreşâd, İslamcılık düşüncesinin en uzun soluklu basın-yayın organlarından biri olmuştur. Bu tez, Sebîlürreşâd dergisinin müttefik Almanya ve düşman İtilaf Devletleri hakkında yayımladığı haber, makale ve değerlendirme yazılarını orijinal nüshalar üzerinden transkribe ederek, olağanüstü koşullar ve baskı ortamında düşüncelerin ne ölçüde korunabildiğini ve aktarılabildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, derginin Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sürecinde kamuoyuna sunduğu içerikler ayrıntılı biçimde incelenecektir. Sonuç olarak, çalışmada propagandanın tarihsel gelişimi ve savaşlardaki rolü değerlendirilerek Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı sırasındaki propaganda yapısı analiz edilecek ve propaganda ile savaş arasındaki ilişkinin anlaşılmasına katkı sağlanacaktır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the phenomenon of war, which dates back to the earliest periods of human history, and the historical development and impact of propaganda, used as an unarmed psychological warfare tool in these wars. In particular, the reflections of propaganda activities, which gained a systematic dimension with the First World War, in the Ottoman press will be examined specifically through the lens of the Sebîlürreşâd magazine, which is noteworthy in terms of its thought structure and publishing activities. This study aims to analyze the publishing activities of Sebîlürreşâd magazine, an Islamist publication, before and during World War I, with the goal of bringing Ottoman domestic public opinion closer to its ally Germany. In this context, the study will examine how state policies were transformed into propaganda discourse; the magazine's ideological stance; its publications during the Ottoman-German Alliance period; its content during the war; and the censorship it faced. Furthermore, the changes in the magazine's publishing policy will be examined until the end of the War of Independence period. The methodological framework of this study involves transcribing and analyzing texts from the original issues of the journal. In addition, news and commentary in favor of Allied Germany and against the hostile Entente Powers will be included in the analysis; situations contradicting the journal's ideological line will be particularly highlighted. World War I, besides being the first major armed conflict on a massive scale, also had the character of a“psychological war”in which propaganda tools were used intensively. During this period, propaganda was carried out sometimes through leaflets dropped from airplanes, sometimes through messages distributed by balloons, and most effectively through the press and broadcasting. The Ottoman Empire, in order to keep its propaganda power under control, directed the press both before and during the war; it encouraged the publication of articles that favored its ally Germany and negatively criticized the Entente Powers. The main purpose of this propaganda was to keep public morale high, increase support for the war effort, and provide psychological support to the allies. The Sebîlürreşâd magazine, which began publication during the Second Constitutional Era, despite its Islamist stance, occasionally presented Germany as a powerful and protective actor during the war, even developing narratives suggesting that Germany was fighting on behalf of the Islamic world. Due to this editorial policy, the magazine was sometimes subjected to censorship. Nevertheless, the magazine also supported the National Struggle movement. In the democratic environment that emerged with the transition to a multi-party system in 1950, the magazine began to express its criticisms, which it had previously voiced implicitly, more openly; in particular, it made its opposition to the Young Turks and the Republican government visible. Continuing its publication intermittently until 1966, Sebîlürreşâd became one of the longest-running press and media organs of Islamic thought. This thesis aims to reveal the extent to which ideas could be preserved and transmitted under extraordinary circumstances and oppressive conditions by transcribing the news, articles, and analyses published by the Sebîlürreşâd magazine about Allied Germany and the enemy Entente Powers from original issues. Accordingly, the content the magazine presented to the public before and during the First World War will be examined in detail. In conclusion, this study will evaluate the historical development of propaganda and its role in wars, analyze the propaganda structure of the Ottoman Empire during World War I, and contribute to understanding the relationship between propaganda and war.
Benzer Tezler
- Sebilürreşad'da İslam tarihine atıflar (1912-1919)
Atribitions to history of İslam in the Sebilürreşad newspaper (1912-1919)
GÖNÜL EVSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinEskişehir Osmangazi Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ADIGÜZEL
- Sebilürreşad, Caliphate, and Islamic political thought during the War of Independence, 1918-1923
Kurtuluş Savaşı'nda Sebilürreşad, Hilafet ve İslam siyasi düşüncesi, 1918-1923
FUAT ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Siyasal BilimlerBoğaziçi ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ KIRLI
- Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan ve Dağıstan harekatı
Başlık çevirisi yok
NASIR YÜCEER