Türk diasporasının hizmet ticaretine etkisi: Çekim modeli yöntemi ile analiz
The impact of the Turkish diaspora on service trade: An analysis using the gravity model method
- Tez No: 1011319
- Danışmanlar: PROF. DR. ATAKAN DURMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Dış Türkler, Sektörel dış ticaret, Uluslararası göç, Turkish diaspora, Sectoral foreign trade, International migration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hizmet sektörünün ekonomi içerisindeki payının artması, ulaşım maliyetlerinin azalması ve bilgi teknolojilerindeki gelişmeler hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler açısından hizmet ticaretinin potansiyelini artırmaktadır. Hizmet ticareti; sağlık, ulaşım, teknoloji ve turizm gibi birçok alt sektörü kapsamaktadır. Bu sektörler arasında en büyük pay turizm sektörüne aittir. Turizm sektörü ve hizmet ticaretinin belirleyicileri konusunda literatürde çok sayıda çalışma bulunmasına rağmen turizm sektörü odağında diaspora olgusunu ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Genişletilmiş Çekim Modeli yöntemi kullanılarak hizmet ticaretinin belirleyicileri turizm sektörü üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, diaspora değişkenini modele dahil ederek diasporaların hizmet ticareti ve turizm talebi üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda 2012–2024 dönemine ait veriler kullanılmış ve Türk diasporasının yoğun olduğu beş ülke örneklem olarak seçilmiştir. Modelde ayrıca Covid-19 kukla değişkeni ve turizm talebinin gecikmeli etkilerini yansıtmak amacıyla geçmiş dönem turizm talebi değişkeni de yer almaktadır. Elde edilen bulgular ekonomik büyüklük, döviz kuru, enflasyon ve doğrudan yabancı yatırımların turizm talebi ve hizmet ticareti üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Diaspora değişkeninin etkisi model spesifikasyonuna bağlı olarak değişmekle birlikte, sabit etkiler modelinde kısa dönemde belirleyici bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca Covid-19 değişkeni, hizmet ticaretinin küresel krizlerden olumsuz etkilendiğini, geçmiş dönem turizm talebi ise turizm talebinin süreklilik ve tekrarlayan ziyaretlerden olumlu etkilendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The increasing share of the service sector in the economy, declining transportation costs and advancements in information technologies have significantly enhanced the potential ofservice trade for both developed and developing countries. Service trade encompasses various sectors such as health, transportation, technology and tourism, with tourism constituting the largest share. Although there are numerous studies in the literature on the determinants of the tourism sector and service trade, studies addressing the diaspora phenomenon within the context of the tourism sector appear to be limited. This study examines the determinants of service trade through the tourism sector by employing an Extended Gravity Model. The main objective is to incorporate the diaspora variable into the model and to reveal its impact on both service trade and tourism demand. The analysis uses data for the period 2012–2024 and focuses on five countries with a high concentration of Turkish diaspora. Additionally, Covid-19 dummy variable and lagged tourism demand variables are included to capture global shocks and dynamic effects. The findings indicate that economic size, exchange rate, inflation, and foreign direct investment significantly affect tourism demand and service trade. While the impact of the diaspora variable varies depending on model specifications, it is found to be a significant determinant in the short run under the fixed effects model. Moreover, the Covid-19 variable highlights the vulnerability of service trade to global crises.
Benzer Tezler
- Turkish diaspora in Australia: Diaspora organizations, inter-community relations and transnational mobilization
Avustralya'daki Türk diasporası: Diaspora örgütleri, topluluklar arası ilişkiler ve ulusötesi mobilizasyon
MEDİNE DERYA CANPOLAT
Doktora
İngilizce
2026
Uluslararası İlişkilerAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ONUR UNUTULMAZ
- Kamu diplomasisinde yumuşak güç unsuru olarak MEB yurt dışı Türk okulları: Sorunlar ve çözüm stratejileri (Körfez ülkeleri örneği)
Ministry of Education Turkish overseas schools as a factor of soft power in public diplomacy: Problems and strategies of solution (Example of Gulf countries)
BAHAR DOĞAN
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN
- COVID-19'a yakalanma kaygısının medikal turizm seyahat niyetine etkisi: Türk diasporası üzerine bir çalışma
The effect of concerns with COVID-19 on medical tourism travel intention: A study on the Turkish diaspora
ŞEYMA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TurizmSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURPERİHAN TOSUN
- Tarihî arka planıyla Pontus meselesi ve bir algı yöntemi olarak yabancı basına yansıması
Historical background of Pontus issue and its reflection on foreign press as a perception method
YÜKSEL KÜÇÜKER
Doktora
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET ÖKSÜZ
- Türk Diasporasının Avrupa siyasal sistemine katılım süreçlerinin analizi: Almanya, Hollanda, Belçika örneğinde
Analysis of Turkish Diaspora's participation process to european political system: The cases of Germany, the Netherlands, Belgium
TOLGA SAKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARIŞ ÖZDAL