Belediye katı atık geri dönüşümünün ekonomik ve çevresel etkileri: Panel veri analizi ve Ağ-VZA yaklaşımı
Economic and environmental effects of municipal solid waste recycling: Panel data analysis and network DEA approach
- Tez No: 1010719
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Enerji, Econometrics, Economics, Energy
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik verimlilik, Entegre katı atık, Sürdürülebilir enerji, Sürdürülebilir çevre, Yenilenebilir enerji, Economic efficiency, Integrated solid waste, Sustainable energy, Sustainable environment, Renewable energy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Politikası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, belediye katı atık geri dönüşümünün ekonomik büyüme ve çevresel kalite üzerindeki etkilerini makro ve mikro düzeyde bütüncül bir yaklaşımla ampirik olarak analiz etmektir. Makro düzey analizde, 1995–2021 dönemini kapsayan 33 ülkeye ait panel veri seti kullanılmıştır. İlk modelde ekonomik büyümeyi temsil eden kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GDPP) bağımlı değişken olarak ele alınmış ve yük kapasitesi faktörü (LCF), belediye katı atık geri dönüşüm oranı (RCY), yenilenebilir enerji tüketimi (REC) ve doğal kaynak kiraları (NRR) açıklayıcı değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. İkinci modelde ise çevresel kalite göstergesi olan yük kapasitesi faktörü (LCF) bağımlı değişken olarak tanımlanmış ve GDPP, RCY, REC ve NRR değişkenleri açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. Her iki model, yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliğini dikkate alan ikinci nesil panel veri yöntemlerinden AMG ve CS-ARDL tahmincileriyle analiz edilmiştir. Bulgular, GDPP ile LCF arasında ters yönlü bir ilişki bulunduğunu; buna karşılık RCY'nin her iki modelde de kişi başına gelir ve çevresel kalite göstergeleriyle pozitif ve anlamlı ilişkiler sergilediğini göstermektedir. REC'in çevresel kalite ile ilişkisi tutarlı biçimde olumlu bulunurken, NRR'nin etkilerinin ülkeler arasında heterojenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Mikro düzeyde ise Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesinin atık yönetim performansı, 2018, 2020 ve 2022 yılları için iki aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, atık yönetimi aşamasında görece yüksek etkinlik düzeylerine karşın, atık oluşumu aşamasında belirgin verimsizliklerin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, sürdürülebilirlik performansının yalnızca geri kazanım oranlarının artırılmasıyla sağlanamayacağını; atık oluşumunun kaynağında azaltılması, kaynak verimliliği odaklı üretim-tüketim yapılarının teşvik edilmesi ve döngüsel ekonomi araçlarının bütüncül politika çerçevesi içinde uygulanmasının gerekli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to empirically analyze the impacts of municipal solid waste recycling on economic growth and environmental quality at the macro and micro levels with a holistic approach. In the macro-level analysis, a panel data set of 33 countries covering the period 1995–2021 was used. In the first model, Gross Domestic Product per capita (GDPP), representing economic growth, was treated as the dependent variable, while load capacity factor (LCF), municipal solid waste recycling rate (RCY), renewable energy consumption (REC), and natural resource rents (NRR) were included as explanatory variables. In the second model, the load capacity factor (LCF), an indicator of environmental quality, was defined as the dependent variable, while GDPP, RCY, REC, and NRR were used as explanatory variables. Both models were analyzed using the AMG and CS-ARDL estimators, which are second-generation panel data methods accounting for cross-sectional dependence and slope heterogeneity. The findings indicate an inverse relationship between GDPP and LCF; conversely, RCY exhibits positive and significant relationships with both per capita income and environmental quality indicators in both models. The relationship between REC and environmental quality was found to be consistently positive, whereas the effects of NRR were observed to exhibit heterogeneity across countries. At the micro level, the waste management performance of 30 metropolitan municipalities in Turkey was evaluated using two-stage Network Data Envelopment Analysis (Network DEA) method for the years 2018, 2020, and 2022. The findings reveal that despite relatively high efficiency levels in the waste management stage, significant inefficiencies exist in the waste generation stage. The study demonstrates that sustainability performance cannot be achieved solely by increasing recovery rates; instead, it necessitates reducing waste generation at the source, promoting resource efficiency-oriented production and consumption patterns, and implementing circular economy instruments within a holistic policy framework.
Benzer Tezler
- Catalytic role of low-cost natural minerals in sewage sludge gasification using different gasifying agents for hydrogen-enriched syngas production
Düşük maliyetli doğal minerallerin, hidrojenle zenginleştirilmiş sentez gazı üretimi için farklı gazlaştırma ajanları kullanılarak arıtma çamurunun gazlaştırılmasında katalitik rolü
DİLEK ALPER
Doktora
İngilizce
2026
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSÜM EMEL ZENGİN BALCI
PROF. DR. ALPER SARIOĞLAN
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Büyükçekmece ilçesi ambalaj atıklarının yaşam döngüsü analiziyle değerlendirilmesi
Evaluation of packaging waste in Büyükçekmece district with life cycle assessment
CEREN TURNALAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AFŞIN YUSUF ÇETİNKAYA
- Life cycle assessment of waste management and energy consumption for a restaurant
Bir restoranın atık yönetimi ve enerji tüketiminin yaşam döngüsü analizi
MERYEM BAHADIROĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜLEN İSKENDER
- Environmental sustainability for selected packaging wastes
Seçilmiş ambalaj atıkları için çevresel sürdürülebilirlik
ASUDE PELİN KORKMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Çevre MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiÇevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN CILIZ