Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde ayrımcılık yasağı ve 12. Protokolün idareye yüklediği ödevler
Prohibition of discrimination in The European Convention on Human Rights and the duties imposed on the administration by the 12th Protocol
- Tez No: 1010709
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜRSEL KAPLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ayrımcılık, European Convontion on Human Rights, Discrimination
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Evrensel ve bölgesel nitelikteki tüm sözleşmelerde yer alan ve en temel insan haklarından biri olan ayrımcılık yasağı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. maddesi ile 12. Protokolünde düzenlenen önemli ilkelerden biridir. Sözleşmenin 14. maddesi ikincil nitelikte olup bu maddenin uygulama alanı Sözleşmedeki temel hak ve özgürlükler ile sınırlıdır. 12. Protokol ise tek bir maddi hükümden oluşmaktadır. Protokolün 1. maddesi iki paragraftan oluşmaktadır. İlk paragraf, Sözleşmenin 14. maddesiyle büyük benzerlik göstermektedir. Bu paragraf, 14. maddede yer alan“bu Sözleşmede belirtilen hak ve özgürlüklerin”ifadesini“yasa ile belirlenen herhangi bir hakkın”ifadesiyle değiştirmekten ibarettir. İkinci paragraf,“herhangi bir kamu otoritesi tarafından”ayrımcılık yapılmasını yasaklamaktadır. Dolayısıyla, Protokolün 1. maddesi, mevzuat ve bunun uygulanması ile kamu kurumlarının davranış ve politikalarını kapsamaktadır. Protokolün koruma kapsamı ise Protokolün Açıklayıcı Raporunda yer almaktadır. Açıklayıcı Rapor Protokolün kapsamının dört unsurdan oluştuğunu belirtir. Bu unsurlardan ilki bir bireye iç hukuk kapsamında tanınan bir hakkın kullanımı ile ilgilidir. Buna göre bu hak engellenemez. Sınırlama ise ancak ölçülülük ilkesine uygun şekilde yapılır. İkinci unsur kamu makamlarının iç hukuk kapsamında belirli şekilde hareket etmeleri yükümlülüğü ile ilgilidir. İç hukuk kapsamında idare, belirli bir şekilde hareket etme yükümlülüğü altında ise bu yetkinin kullanımında ayrımcılık yasağına aykırı hareket etmemelidir. Üçüncü unsur kamu makamlarının takdir yetkisini kullanımı ile ilgilidir. Kamu makamları takdir yetkilerini kullanırken herhangi bir sebepten dolayı ayrımcılık yasağına aykırı hareket edemezler. Dördüncü unsur kamu makamlarının özellikle kolluk güçlerinin görevlerini ifa ederken ayrımcı uygulamalardan kaçınması ve tarafsız davranması gerektiğini ifade eden bir hükümdür. Bunlar idareler için yol gösterici nitelikte olup idarelere bu açıdan önemli ödevler yüklemektedir. Bu çalışmada ayrımcılık yasağı ilk önce evrensel ve bölgesel nitelikteki sözleşmeler ile ulusal hukuk kapsamında incelenmektedir. İkinci bölümde ilkenin AİHS kapsamında ne şekilde yer aldığı araştırılmaktadır. Üçüncü bölümde ise ilke 12. Protokol ve bunun Açıklayıcı Raporu kapsamında incelenmekte ve bu kapsamda idarelere yüklenen ödevler araştırılmaktadır.
Özet (Çeviri)
The prohibition of discrimination, which is included in all universal and regional conventions and is one of the most fundamental human rights, is one of the important principles regulated under Article 14 and Protocol No. 12 of the European Convention on Human Rights. Article 14 of the Convention is of a secondary nature, and the scope of application of this article is limited to the fundamental rights and freedoms set forth in the Convention. Protocol No. 12, on the other hand, consists of a single substantive provision. Article 1 of the Protocol consists of two paragraphs. The first paragraph bears great similarity to Article 14 of the Convention. This paragraph merely replaces the phrase“the rights and freedoms set forth in this Convention”in Article 14 with the phrase“any right set forth by law.”The second paragraph prohibits discrimination“by any public authority.”Therefore, Article 1 of the Protocol addresses legislation and its implementation, as well as the conduct and policies of public institutions. The scope of protection of the Protocol is set out in the Explanatory Report to the Protocol. The Explanatory Report states that the scope of the Protocol consists of four elements. The first of these elements concerns the exercise of a right granted to an individual under domestic law. Accordingly, this right cannot be obstructed. Restrictions may only be imposed in accordance with the principle of proportionality. The second element concerns the obligation of public authorities to act in a certain manner under domestic law. If the administration is under an obligation to act in a certain manner under domestic law, it must not act in violation of the prohibition of discrimination in exercising this authority. The third element concerns the exercise of discretionary powers by public authorities. Public authorities may not act in violation of the prohibition of discrimination for any reason while exercising their discretionary powers. The fourth element is a provision stating that public authorities, especially law enforcement agencies, must avoid discriminatory practices and act impartially while performing their duties. These are guiding principles for administrations and impose significant duties on them in this respect. In this study, the prohibition of discrimination is first examined within the framework of universal and regional conventions as well as national law. In the second section, the manner in which the principle is incorporated within the framework of the ECHR is investigated. In the third section, the principle is examined within the scope of Protocol No. 12 and its Explanatory Report, and in this context, the duties imposed on administrations are explored.
Benzer Tezler
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararları ışığında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. ile Ek Protokol 12. maddelerinde yer alan ayrımcılık yasağının incelenmesi
Examining the prohibition of discrimination in article 14 of the European Convention on Human Rights and article 12 of the Additional Protocol in light of the decisions of the European Court of Human Rights
SİMGE YELMAN
- Nefret söylemi kapsamında Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Suçu
The Crime of Provoking The Public Hatred, hostility within the scope of hate speech
SERRA KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE SONAY EVİK
- Avrupa insan hakları sözleşmesinde ve Türk Hukukunda ayrımcılık yasağı
Prohibition of discrimination in convention for the protection of human rights and fundamental freedoms and in Turkish Law
AHMET DEMİR
- 1982 Anayasası'na göre ayrımcılık yasağı
The ban of discrimination to the 1982 Constitution
FAZIL ALTINORDU