Geri Dön

Koku metaforları / II. Yeni şiiri

Smell metaphors / II. New poetry

  1. Tez No: 1010394
  2. Yazar: AYBÜKE GÜÇLÜ DEMİR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATİH ARSLAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fırat Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Edebi evren, dış dünya algısının bilimsel ve sanatsal düzlemde yeniden üretildiği bir anlam alanıdır. Şiir ise fiziki algının bilişsel süreçlerle bütünleşerek estetik söyleme dönüştüğü özgün dilsel mekân sunmaktadır. Şiirin kavram dünyası, duyusal verilerin bilişsel çözümleme süzgecinden geçirilmesiyle şekillenir; bu süreçte koku, yalnızca duyusal izlenim değil; anlam kurucu güç olarak belirir. Koku, şiirde metafor aracılığıyla kavramsallaşmaktadır. Böylece somut duyu deneyimleri, soyut düşünsel alanlara aktarılır. Çünkü metaforlar, kokuyu kaynak alandan hedef alana taşıyan temel bilişsel mekanizma biçiminde şiirsel söylemin derin yapısını kurmaktadır. Bu çalışma, Türk edebiyatının özgün estetik damarlarından biri olan II. Yeni şiirinin söylem gücünden hareketle, kokunun şiirsel söylemdeki anlam işlevlerini incelemektedir. Araştırmada, şiir düzleminde belirlenen koku göstergelerin yapılanışı, psikolojik, sosyolojik, nörolojik ve dilbilimsel boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda koku; mekân/yer, özne/kişilik, kavramsal alan/sanatsal yerleşim ve zamansallık/uzamsallık başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Böylece koku, yalnızca bir imge değil; metaforik örgütlenme sayesinde şiirin bilişsel haritasını genişleten kurucu bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular ışığında, II. Yeni şiirinde kokunun estetik ayrıntı olmanın ötesinde, metafor aracılığıyla disiplinlerarası anlam ağının da kurucusu olduğu görülmektedir. Kokunun bu kavramsal yayılım gücü, duyusal deneyimin yeryüzü gerçekliğiyle kurduğu ilişkiye dayanmakta ve şiirsel söylemin anlam ufkunu genişletmektedir. Sonuç olarak çalışmanın amacı koku, metafor ve bilişsel algı arasındaki iletişimi kuramsal çerçevede ele alarak, II. Yeni şiirde kokunun edebi ve bilimsel işlevini ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

The literary universe is a realm of meaning in which our perception of the external world is re-enacted on both scientific and artistic planes. Poetry, meanwhile, offers a unique linguistic space where physical perception merges with cognitive processes to transform into aesthetic discourse. The conceptual world of poetry is shaped by the cognitive analysis of sensory data; in this process, scent emerges not merely as a sensory impression, but as a meaning-constituting force. In poetry, scent is conceptualised through metaphor. Thus, concrete sensory experiences are transferred to abstract conceptual realms. This is because metaphors constitute the fundamental cognitive mechanism that carries scent from the source domain to the target domain, thereby establishing the deep structure of poetic discourse. This study examines the semantic functions of scent within poetic discourse, drawing upon the expressive power of the II. Yeni movement one of the distinctive aesthetic currents in Turkish literature. The research examines the structure of scent indicators identified within the poetic plane, addressing their psychological, sociological, neurological and linguistic dimensions. In this context, scent has been classified under the headings of space/place, subject/personality, conceptual field/artistic arrangement, and temporality/spatiality. Thus, scent is regarded not merely as an image, but as a constitutive element that expands the cognitive map of poetry through metaphorical organisation. In light of the findings, it is evident that in the poetry of the II. Yeni movement, scent serves not merely as an aesthetic detail but also as the foundation of an interdisciplinary network of meaning through metaphor. This conceptual power of scent is rooted in the relationship it establishes with the reality of the physical world and broadens the horizon of meaning within poetic discourse. Consequently, the aim of this study is to examine the interplay between scent, metaphor and cognitive perception within a theoretical framework, thereby revealing the literary and scientific function of scent in II. Yeni poetry.

Benzer Tezler

  1. 9. sınıf tarih ders programında yer alan“Adalet”ve“Dürüstlük”değerlerine ilişkin öğrenci algılarının incelenmesi

    Examination of students perceptions of“Justice”and“Honesty”values in the 9th grade history

    TUĞÇE DURMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TOGAY SEÇKİN BİRBUDAK

  2. Polis koleji öğrenci, öğretim elemanı ve idari çalışanlarının okullarına ilişkin metaforik algıları

    Metaphorical images of police college students, teachers and administrative staff about their school

    LEVENT BAYRAM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    PROF. DR. ALİ BALCI

  3. Hüsn ü Aşk'ta metaforik üslup bağlamında eğitsel ögeler üzerine bir inceleme

    A study on educational components within the frame work of methaphoric language use in Hüsn ü Aşk

    DEVRİM SILA KARA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖMER İNCE

  4. Türk eğitim sisteminde kullanılan yönetici metaforları (Kayseri ili örneği)

    School managers metaphors used in turkish educational system (A case study of Kayseri )

    ÖZLEM DÖNMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Eğitim ve ÖğretimErciyes Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA ÇELİKTEN

  5. Tasavvuf kültüründe çiçek ve koku sembolizmi

    Symbolism of flowers and fragrance in Sufi culture

    MÜŞERREF KIRMIZIOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinBayburt Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET ÖZKAN