Tehlikeli madde üretim ve depolama tesislerinin mekânsal kümelenmesi ve önceliklendirilmesi: Bulanık SWARA ve COCOSO yaklaşımı-İstanbul örneği
Spatial clustering and prioritization of hazardous material production and storage facilities: A Auzzy SWARA and COCOSO approach-The case of Istanbul
- Tez No: 1010236
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YILMAZ DELİCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ulaşım, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kayseri Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul il sınırları içerisindeki tehlikeli madde depo ve tesislerinin mekânsal dağılımını inceleyerek, bu tesislerin afet riski ve depo yeri seçimi kriterleri ile ilişkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tehlikeli madde ile ilişkili tesislere ait firma bilgileri ve NACE kodları İstanbul Sanayi Odası ve İstanbul Ticaret Odası kayıtlarından temin edilmiş; tesis konumları Google Earth aracılığıyla doğrulanarak enlem–boylam koordinatları elde edilmiştir. Elde edilen veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Quantum GIS (QGIS) yazılımı kullanılarak haritalandırılmış ve OpenStreetMap altlık haritası üzerinde görselleştirilmiştir. İstanbul ilçeleri; tehlikeli madde tesis türleri, nüfus yoğunluğu ve deprem riski değişkenleri dikkate alınarak hiyerarşik kümeleme analizi ile sınıflandırılmıştır. Veriler normalizasyon işlemine tabi tutulmuş, ilçeler arasındaki benzerlikler Öklid uzaklığı ile hesaplanmış ve Elbow yöntemi ile Davies–Bouldin indeksi (DBI) kullanılarak optimum küme sayısı belirlenmiştir. Bulgular, İstanbul'da tehlikeli madde riskinin tesis yoğunluğu ile birlikte nüfus ve afet etkilenebilirliği üzerinden farklılaştığını ortaya koymuştur. Çalışmanın son aşamasında, tehlikeli madde depo yeri seçimine ilişkin kriterlerin önem ağırlıkları Bulanık SWARA yöntemiyle belirlenmiş, ulaşım ve taşımacılık erişimi, pazar ve lojistik ağlara yakınlık ile afet ve güvenlik riskleri kriterlerinin öncelikli olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen kriter ağırlıkları kullanılarak alternatifler COCOSO yöntemi ile değerlendirilmiş ve en uygun depo yeri alternatiflerinin sıralaması belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma, mekânsal analiz, kümeleme ve çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerini bütünleştirerek tehlikeli madde yönetimi için karar vericilere bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the spatial distribution of hazardous material storage and facility sites in Istanbul and examines their relationship with disaster risk and site selection criteria. Data on hazardous material facilities, including firm information and NACE codes, were obtained from the Istanbul Chamber of Industry and the Istanbul Chamber of Commerce. Facility locations were verified via Google Earth and mapped using GIS-based QGIS software on an OpenStreetMap base map. Districts were classified through hierarchical clustering analysis based on facility types, population density, and earthquake risk. The data were normalized, similarities were calculated using Euclidean distance, and the optimal number of clusters was determined using the Elbow method and the Davies–Bouldin Index (DBI). The findings indicate that hazardous material risk in Istanbul varies depending on both facility density and population vulnerability. In the final stage, criterion weights for site selection were determined using the Fuzzy SWARA method, revealing that transportation accessibility, proximity to logistics networks, and safety risks are the most critical factors. Based on these weights, alternatives were evaluated using the COCOSO method, and the most suitable site alternatives were ranked. Overall, the study integrates spatial analysis, clustering, and multi-criteria decision-making (MCDM) methods to provide a comprehensive decision-support framework for hazardous material management.
Benzer Tezler
- Sürücülerde kandaki alkol miktarı ile trafik kazası arası ilişki
Başlık çevirisi yok
Z.SEMRA GÜMRÜKÇÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazaları: Genel değini ve üç örnek iş kolu incelemesi
Başlık çevirisi yok
SERPİL ERÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Mikrobiyoloji laboratuvarlarında kaza nedeni oluşan enfeksiyonlar
Başlık çevirisi yok
ŞENAY TÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MikrobiyolojiGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. KAZIM KURTAR
- Türkiye'de yaşlılık ve emeklilik ile ilgili sosyal güvenlik müesseselerinin mukayese ve tetkiki
Başlık çevirisi yok
LEVENT MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiEndüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABAHADDİN ZAİM
- Kayseri yöresinde halıcılık ve yöre ekonomisine katkısı üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
KASIM KARAHAN