Geri Dön

Okul öncesi dönemdeki çocukların psikolojik iyi oluş ve akran ilişkilerinin çocuk resimlerine yansıması

Reflections of psychological well-being and peer relationships in preschool children's drawings

  1. Tez No: 1010189
  2. Yazar: ZEYNEP YILDIZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLÇİN GÜVEN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Psikolojik iyi oluş, akran ilişkileri, çocuk resimleri, öğretmen görüşleri, okul öncesi dönem, Psychological well-being, peer relationships, children's drawings, teacher opinions, preschool period
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların psikolojik iyi oluş düzeyleri ile akran ilişkileri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin çocukların çizdikleri resimlere yansımalarını ortaya koymaktır. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubunu, İstanbul ilinde resmî okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60–72 ay aralığındaki toplam 200 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutu belirtilen çocuklar üzerinden yürütülmüştür. Ölçeklerden elde edilen puanlara göre akran ilişkileri ve psikolojik iyi oluş düzeyleri yüksek ve düşük olan çocuklar belirlenmiş, uç değerlerde yer alan toplam 40 çocuk (20 yüksek düzey, 20 düşük düzey) nitel çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Çocuk ve Aile Kişisel Bilgi Formu, Selçuk Akran İlişkilerini Değerlendirme Ölçeği ve 5–6 Yaş Çocuklar İçin Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Nitel boyutta ise çocuk resimleri, çocuk görüşmeleri ve öğretmen görüşlerinden elde edilen veriler birlikte analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş, kod ve temalar oluşturulmuş ve frekans değerleri hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, çocukların psikolojik iyi oluş düzeyleri ile akran ilişkileri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde, öz düzenleme, sosyal yetkinlik, bilişsel yetkinlik ve değer davranışlarının akran ilişkileri ile yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenlere ilişkin bulgular, cinsiyet, yaş, okul öncesi eğitim süresi ve ebeveyn öğrenim düzeyinin bazı alt boyutlar üzerinde etkili olduğunu, ancak bu etkilerin sınırlı düzeyde kaldığını göstermektedir. Nitel bulgular, psikolojik iyi oluş ve akran ilişkileri düzeyi yüksek olan çocukların resimlerinde sosyal etkileşim, grup aidiyeti ve olumlu duygusal ifadelerin daha belirgin olduğunu; düşük düzey grubundaki çocukların ise bu temsilleri daha sınırlı biçimde ortaya koyduğunu göstermektedir. Öğretmen görüşleri de bu bulguları desteklemekte olup, yüksek düzeydeki çocukların akranlarıyla daha uyumlu, iletişim becerileri gelişmiş ve sosyal etkileşime daha açık oldukları, düşük düzeydeki çocukların ise sosyal etkileşim, duygu düzenleme ve davranış kontrolü alanlarında daha fazla güçlük yaşadıkları ifade edilmiştir. Sonuç olarak, araştırma bulguları çocukların psikolojik iyi oluşları ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin yalnızca davranışsal düzeyde değil, aynı zamanda sembolik anlatım biçimleri aracılığıyla da yansıdığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çocuk resimleri, erken çocukluk döneminde öğretmen ve çocuk görüşleri ile birlikte değerlendirildiğinde, sosyal ve duygusal gelişimin anlaşılmasında önemli ve tamamlayıcı bir değerlendirme aracı olarak öne çıkmaktadır.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT The aim of this study is to examine the relationship between preschool children's psychological well-being levels and peer relationships and to reveal how these variables are reflected in children's drawings. The study was conducted using an explanatory sequential mixed methods design. The study group consisted of a total of 200 children aged between 60–72 months attending public preschool institutions in Istanbul. The quantitative phase of the study was carried out with these children. Based on the scores obtained from the scales, children with high and low levels of peer relationships and psychological well-being were identified, and a total of 40 children (20 high level, 20 low level) from the extreme groups constituted the qualitative study group. In the quantitative phase, the Child and Family Personal Information Form, the Selçuk Peer Relationships Scale, and the Psychological Well-Being Scale for 5–6-Year-Old Children were used as data collection tools. In the qualitative phase, data obtained from children's drawings, child interviews, and teacher opinions were analyzed together. Quantitative data were analyzed using independent samples t-test, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis. Qualitative data were analyzed through thematic analysis, and codes and themes were generated, with frequency values calculated. The findings revealed a positive and significant relationship between children's psychological well-being levels and their peer relationships. At the sub-dimension level, self-regulation, social competence, cognitive competence, and value behaviors were found to be closely related to peer relationships. Findings related to demographic variables indicated that gender, age, duration of preschool education, and parental education level had effects on some sub-dimensions; however, these effects were limited. Qualitative findings showed that children with high levels of psychological well-being and peer relationships displayed more prominent representations of social interaction, group belonging, and positive emotional expressions in their drawings, whereas children in the low-level group presented these representations in a more limited manner. Teacher opinions supported these findings, indicating that children in the high-level group were more socially adaptive, had stronger communication skills, and were more actively engaged in social interactions, while children in the low-level group experienced more difficulties in social interaction, emotion regulation, and behavioral control. In conclusion, the findings of the study indicate that the relationship between psychological well-being and peer relationships is reflected not only at the behavioral level but also through symbolic representations. In this respect, children's drawings, when evaluated together with teacher and child data, emerge as a powerful and complementary tool for understanding children's social and emotional development in early childhood.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    802473

    4-10 yaş aralığında çocuğu olan babaların baba katılım düzeylerini açıklamada babalık rolü algısı, ebeveynlik stresi ve psikolojik iyi oluşun rolü

    The role of the perception of fatherhood role, parenting stress and psychological well-being in explaining the fathers father involvement with children between 4-10 years old

    PELİN ALAYLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimBaşkent Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİFE ÜZBE ATALAY

  2. Tez No

    961321

    Okulöncesi akran zorbalığı farkındalık eğitiminin çocukların psikolojik sağlamlıklarına etkisinin incelenmesi

    Examining the effect of preschool peer bullying awereness training on children's psychological resilience.

    TUĞBA ÖZTOPRAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDÜLKADİR KABADAYI

  3. Tez No

    877443

    Okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinin iyi oluş ve psikolojik sağlamlıkları ile çocuklarının duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Examining the relationship between the well-being and psychological resilience of mothers of preschool children and their children's emotion regulation skills

    İREM ŞURA ÇAĞLIOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikolojiİstanbul 29 Mayıs Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA GÜLDAL

  4. Tez No

    836097

    İyiliği büyütmek eğitim programının okul öncesi dönemdeki çocukların sosyo-ahlaki yönelimleri öz düzenleme becerileri ve psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisi

    The influence of the growing kindness education program on the socio-moral orientation self-regulation skills and psychological well-being of preschool children

    ALİ ÖZCAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN

  5. Tez No

    1011207

    Okul öncesi dönemdeki çocukların evde kasıtsız yaralanma sıklığının anne psikolojik iyi oluşu ile ilişkisinin belirlenmesi

    Determination of the relationship between the frequency of unintentional home injuries among preschool children and maternal psychological well-being

    SABRİYE BAŞ ONAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikolojiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP BATI

Geri Dön