Erciyes Üniversitesi çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran ebevenylerin çocukluk çağı aşıları hakkındaki tutumları ve çocukluk çağı aşıları okuryazarlığının değerlendirilmesi
Evaluation of parental attitudes toward childhood vaccines and childhood vaccine literacy among parents attending the pediatric outpatient clinic of Erciyes University
- Tez No: 1010030
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aşı içeriği, Aşı tutumu, Aşı okuryazarlığı, Aşı tereddüdü, Pediatri, Vaccine content, Vaccine attitude, Vaccine literacy, Vaccine hesitancy, Pediatric
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN EBEVENYLERİN ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILARI HAKKINDAKİ TUTUMLARI VE ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILARI OKURYAZARLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Amaç: Bu çalışma, Erciyes Üniversitesi Çocuk Hastanesi Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran, 0–5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılara yönelik tutumları ile aşı okuryazarlığı düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, aşı okuryazarlığı ile aşı tereddüdü arasındaki ilişki incelenmiş; ebeveynlerin aşıya ilişkin bilgi kaynakları ve tereddüde yol açan etmenler analiz edilerek farkındalık oluşturulması ve bağışıklama politikalarına katkı sağlanması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik tipteki bu çalışmanın evrenini Haziran-Ağustos 2025 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Çocuk Hastanesi Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran, 0–5 yaş arası çocuğu olan 475 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kişisel veri toplama formu, Çocukluk Çağı Aşıları İçin Aşı Okuryazarlığı Ölçeği (AOÖ) ve Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları Ölçeği (PACV) (Parent Attitudes about Childhood Vaccines) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 22.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların 345'i (%72,6) kadın, 130'u (%27,4) erkektir; yaklaşık yarısı 26–34 yaş aralığındadır. Ebeveynlerin 437'si (%92,0) çocukluk çağı aşı takvimine uymakta, 139'u (%29,3) ise çocuğuna rutin dışı aşı yaptırmaktadır. Ebeveynlerin“İşlevsel Sağlık Okuryazarlığı (İSO) Alt Boyutu”puan ortalamalarının 1,61±0,62;“İletişimsel Sağlık Okuryazarlığı (İLSO) Alt Boyutu”puan ortalamalarının 2,8±0,78 ve“Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı (ESO) Alt Boyutu”puan ortalamalarının ise 3,08±0,85 olduğu görülmektedir. İSO alt boyutunda <2 puan alan ebeveyn sayısı 347 (%73,1), İLSO ve ESO alt boyutlarından >2 puan alan ebeveyn sayısı ise sırasıyla 377 (%79,4) ve 398 (%83,8)'dir. Ebeveynlerin PACV puan ortalamalarının ise 41,4±17,79 olduğu; Davranış alt boyutu ortalamasının 1,63±3,61, Tutum alt boyutu ortalamasının 18,71±14,08 ve Güvenlik-Etkililik alt boyutu ortalamasının 21,16±5,91 olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynlerin PACV ölçeğine göre 327'sinin (%68,8) aşı tereddütü yoktur. PACV puanı ile İLSO ve ESO alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken yalnızca İSO ile pozitif, anlamlı ve zayıf bir ilişki saptanmıştır (r=0,153; p<0,05). PACV puanının yordayıcıları olarak modele dâhil edilen alt boyutlardan yalnızca İSO alt boyutu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (B = 4,857, β = 0,168, t = 3,696, p <0,001). Bu bulgu, İSO alt boyut puanı arttıkça PACV puanınında anlamlı şekilde yükseldiğini göstermektedir. Sonuç: Ebeveynlerin çocukluk çağı aşıları hakkındaki iletişimsel ve eleştirel aşı okuryazarlığının aşı tereddüdü üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, işlevsel aşı okuryazarlığı zayıf da olsa aşı tereddüdünü etkilemektedir. Ebeveynin işlevsel aşı okuryazarlığı artıkça çocukluk çağı aşıları hakkındaki tereddüdü azalmaktadır. Bu nedenle çocukluk aşılarına ilişkin bilginin doğru, güvenilir ve güncel kaynaklardan sağlanması kritik olup, birinci basamak sağlık çalışanlarının bilgi düzeyleri güncel tutulmalı ve aile hekimlerine tereddütlü ebeveynlere yaklaşım ile etkili danışmanlık konusunda düzenli eğitimler verilmelidir. Ayrıca, sosyoekonomik düzey yükseldikçe ebeveynin çocuğuna rutin dışı aşı yaptırma oranı artmaktadır; bu nedenle özellikle düşük gelirli ve çok çocuklu aileler için rutin dışı aşılara devlet desteği sağlanması ile aşıyla önlenebilen hastalık sayılarında etkin azalma sağlanabilir.
Özet (Çeviri)
EVALUATION OF PARENTAL ATTITUDES TOWARD CHILDHOOD VACCINES AND CHILDHOOD VACCINE LITERACY AMONG PARENTS ATTENDING THE PEDIATRIC OUTPATIENT CLINIC OF ERCIYES UNIVERSITY ABSTRACT Objective: This study aims to evaluate the vaccination attitudes and health literacy levels regarding childhood immunizations among parents of children aged 0–5 years who presented to the General Pediatrics Outpatient Clinic of Erciyes University Children's Hospital. In addition, the relationship between vaccine literacy and vaccine hesitancy was examined; by analyzing parents' information sources about vaccines and factors contributing to hesitancy, the study seeks to raise awareness and inform immunization policies. Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive and analytical study included 475 parents of children aged 0–5 years who presented to the General Pediatrics Outpatient Clinic of Erciyes University Children's Hospital between June and August 2025. Data were collected using a personal information form, the Vaccine Literacy Scale for Childhood Vaccinations (VLS), and the Parent Attitudes about Childhood Vaccines (PACV) scale. Statistical analyses were conducted with SPSS version 22.0 and statistical significance was set at p < 0.05. Results: Participants included 345 women (72.6%) and 130 men (27.4%); approximately half were aged 26–34 years. A total of 437 parents (92.0%) adhered to the childhood vaccination schedule, and 139 (29.3%) had their child receive optional (non-program) vaccines. The mean scores were 1.61±0.62 for the Functional Health Literacy (FHL) subscale, 2.80±0.78 for the Communicative Health Literacy (CHL) subscale, and 3.08±0.85 for the Critical Health Literacy (CrHL) subscale. The number of parents who scored <2 on the FHL subscale was 347 (73.1%), while the number of parents who scored >2 on the CHL and CrHL subscales was 377 (79.4%) and 398 (83.8%), respectively. The mean PACV score was 41.4±17.79; the subscale means were 1.63±3.61 for Behavior, 18.71±14.08 for Attitude, and 21.16±5.91 for Safety–Efficacy. According to the PACV, 327 parents (68.8%) were not vaccine-hesitant. While no significant relationship was found between the PACV score and the CHL or CrHL subscales, a positive, significant, and weak correlation was detected only with the FHL subscale (r=0.153; p<0.05). In the regression model, among the subscales entered as predictors of the PACV score, only the FHL subscale was statistically significant (B=4.857, β=0.168, t=3.696, p<0.001). This finding indicates that as the FHL subscale score increases, the PACV score also increases significantly. Conclusion: While communicative and critical vaccine literacy showed no significant effect on vaccine hesitancy, functional vaccine literacy—albeit modestly—was associated with hesitancy. As parents' functional literacy increased, hesitancy toward childhood vaccines decreased. Therefore, information on childhood vaccinations must be provided from accurate, reliable, and current sources; the knowledge of primary care providers should be kept current, and family physicians should receive regular training on approaches to hesitant parents and effective counseling. In addition, as socioeconomic status increases, the likelihood of parents obtaining optional (non-program) vaccines for their children also rises; accordingly, state support for optional vaccines is recommended, particularly for low-income and large families.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda davranım bozukluğu gelişme riskini yordayan faktörlerin makine öğrenmesi yöntemiyle değerlendirilmesi
Machine learning assessment of risk factors for conduct disorders in childrens with attention deficit hyperactivity disorder
BÜŞRA ÇAĞIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ ÖZMEN
- Çocuk femur cisim kırıklarının 90-90 hamak traksiyonu ile tedavisi
Başlık çevirisi yok
ŞAHİN KÜLTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Ortopedi ve TravmatolojiErciyes ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
- 4-benzoil-5-fenil 2,3-furandionun üre ve bazı üre türevleriyle reaksiyonları
Başlık çevirisi yok
İSMAİL YILDIRIM
- MxM13-xWO6 tipi toprakalkali ortotungstatlarının x-ışınları toz difraksiyonu yöntemi ile incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NİLGÜN ÖZPOZAN
- Gama ışınları ile irradiye edilen bazı inorganik ve organik bileşiklerin ESR ile incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FAHRİ ÇELİK
Doktora
Türkçe
1986
Fizik ve Fizik MühendisliğiErciyes ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİ KÖKSAL