The effect of music on brand recall and recognition: case of Azerbaijani market
Müziğin marka hatırlanması ve tanınırlığı üzerindeki etkisi: Azerbaycan pazarı örneği
- Tez No: 1009950
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF CAN ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: Reklam müziği, marka hatırlama, marka tanınırlığı, hafıza tutma, satın alma niyeti, demografik hedefleme, Azerbaycan pazarı, reklam etkinliği Tez özet İngilizce, Advertising music, brand recall, brand recognition, memory retention, purchase intent, demographic targeting, Azerbaijani market, advertising effectiveness
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Azerbaycan pazarında müziğin marka hatırlama ve tanınması üzerindeki etkisini araştırarak, gelişmekte olan ekonomilerde reklam müziğinin etkinliğine ilişkin literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu çalışma, nicel kesitsel bir anket tasarımı kullanmış ve 18-55 yaş arası 300 Azerbaycanlı tüketiciden yüz yüze görüşmeler yoluyla veri toplamıştır. Veriler, çoklu doğrusal regresyon, hiyerarşik regresyon, aracı analiz ve ANOVA dahil olmak üzere çok değişkenli istatistiksel teknikler kullanılarak SPSS sürüm 27.0 ile analiz edilmiştir. Marka hatırlama, marka tanınması, hafıza tutma ve satın alma niyeti ile ilgili veri toplama, aynı konuda eğitilmiş rastgele seçilmiş 300 kentli Azerbaycanlı tüketiciye yönelik 5 puanlık Likert ölçeğine dayalı yapılandırılmış yüz yüze anket yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bu sonuçlar, reklamlarda kullanılan müzik öğelerinin marka hatırlama (R² = 0,374), marka aşinalığı (R² = 0,356), marka bağlılığı (R² = 0,289) ve satın alma niyeti (R² = 0,294) üzerinde güçlü ve anlamlı etkilerini göstermiştir; tüm etkiler p < 0,001 düzeyinde anlamlıdır. Sobel testi ile uyumlu olarak, aracı etki analizi, satın alma niyeti üzerindeki müzik etkilerinin yaklaşık %54'ünün artan marka bilinirliği (hatırlama ve tanıma) yoluyla dolaylı bir yol olarak işlediğini, %46'sının ise kısmi aracı etkiyi temsil eden doğrudan bir etki olduğunu göstermiştir. Reklam maruz kalma sıklığı (ΔR² = 0,034, p <0,001) ve reklam filmlerine maruz kalma (ΔR² = 0,062, p < 0,001), müzik-satın alma niyeti ilişkisini büyük ölçüde etkilemiştir; dikkat özellikle güçlü bir düzenleyici faktör olmuştur. Cinsiyet, yaş ve eğitim gibi demografik özelliklerin tümü, müzik kullanımının hatırlama ve marka tanınırlığı gibi faktörleri ne kadar etkilediğinde önemli bir rol oynamıştır; kadınlar, genç tüketiciler ve daha eğitimli katılımcılar, müzikle ilişkili olarak daha yüksek hatırlama ve marka tanınırlığı seviyelerine sahip olmuşlardır. Bu bulgular, henüz incelenmemiş bir başka gelişmekte olan Pazar bağlamındaki etkisine dair bilinenleri genişleterek, kültürler arası tekrarlanabilirlik ve dolayısıyla kültürler arası genelleştirilebilirlik ile birlikte, özellikle büyük etki büyüklükleri sunarak, reklam müziğinin etkinliği literatürüne teorik olarak katkıda bulunmaktadır; bu da potansiyel olarak kültürel özgüllük faktörlerini göstermektedir. Kısacası, Azerbaycan'daki pazarlamacılar ve reklamcılar, bu bulgulardan yararlanarak, yaygın sıradan müziklerin üzerinde yüksek kaliteli reklam müziğine önemli miktarda yatırım yapmanın, bilişsel ve duygusal etki yollarını harekete geçirmenin, tüketici dikkatini çekme stratejileri oluşturmanın ve gerekirse farklı tüketici türlerine göre demografik hedefleme yapmanın, uzun vadeli reklamların daha iyi yapılandırılmasına yol açabileceğini anlayabilirler.
Özet (Çeviri)
This study explores the impact of music on brand recall and recognition in the Azerbaijani market, filling a substantial gap in the literature regarding advertising music's effectiveness within emerging economies. This study utilized a quantitative cross-sectional survey design and collected data from 300 Azerbaijani consumers aged between 18 and 55 through face-to-face interviews. Data were analyzed using SPSS version 27.0 with multivariate statistical techniques, including multiple linear regression, hierarchical regression, mediation analysis and ANOVA. The data collection on brand recall, brand recognition, memory retention and purchase intention were carried out through 5-point Likert scales based structured face-to-face survey of 300 randomly selected urban Azerbaijani consumers trained on the same. These results showed strong and significant effects of musical elements used in advertisements on brand recall (R² =. 374), brand familiarity (R² =. 356), brand retention (R² =. 289), and intention to purchase (R² =. 294), all significant at p <. 001. In communication with the Sobel test, mediation analysis indicated that about 54% of the music effects on purchase intention worked as an indirect path via increased brand awareness (recall and recognition), while 46% was a direct effect representing partial mediation. Advertising exposure frequency (ΔR² =. 034, p <. 001) and to commercials (ΔR² =. 062, p <. 001) highly moderated the music-purchase intention relationship, with attention being a particularly potent moderator. And demographic characteristics such as gender, age and education, all played a significant role in how much music influenced factors like recall and brand recognition, with women, younger consumers and more educated respondents seeing higher levels of recall and brand recognition associated with music. These findings contribute theoretically to the effectiveness of advertising music literature by extending what is known about its impact on another emerging market context that has not yet been studied, with replication across cultures and thus cross-cultural generalizability while introducing particularly large effect sizes potentially indicating cultural specificity factors. In short, marketers and advertisers in Azerbaijan can benefit from these findings to understand that investing a significant amount on high- quality advertising music above common banal musics, activating cognitive and affective pathways of influence, creating strategies around consumer attention generation - as well as demographic targeting if necessary by different types of consumers can lead to better construction of long-term advertisements.
Benzer Tezler
- TV reklamlarında kullanılan cıngıl müziklerinin insan hafızası üzerindeki etkisi ve marka ismi hatırlanabilirliğindeki rolü: TV'de yayınlanan bebek bezi reklamları üzerine bir araştırma
Of cingil music used in TV ads its effect on human memory and its role in brand name remember: A research on baby diapers advertisements published on TV
ECEM BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ReklamcılıkBahçeşehir ÜniversitesiReklamcılık ve Marka İletişimi Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE BİLSEL
- Reklam müziğinin tüketiciler üzerindeki etkisinin yıpranma teorisi çerçevesinde deneysel bir yaklaşımla incelenmesi
An experimental study on the effects of advertising jingles on consumers within the framework of wearout theory
ASMA SOFIZADAH
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeErciyes Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİYE NUR BAŞYAZICIOĞLU
- Sosyal medyada yer alan reklam müziklerinin Z-kuşağının hafızasında yer alma ve markaya yönelik beğenisi üzerine bir araştırma
A study on the retention of advertising music on social media in the memory of generation Z and their appreciation for brands
ALİCAN KILIÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ReklamcılıkMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERVE ÇERÇİ SEVGİ
- Jingles' effects on brand preference and brand recall on women
Reklam müziklerinin kadınlar üzerinde marka hatırlanılırlığı ve tercihi üzerindeki etkisi
DENİZ CESUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
ReklamcılıkBahçeşehir ÜniversitesiPazarlama Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAZIM SELÇUK TUZCUOĞLU
- Reklam müziklerinin marka farkındalığına etkisi
The effect of advertising music on brand awareness
SALİH BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BAŞ