Yapay zekanın mahkemelerde kullanılmasının doğal hakim ilkesiperspektifinde değerlendirilmesi
Evaluation of the use of artificial intelligence in courts from the perspective of the principle of natural judge
- Tez No: 1009650
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAFAK EVRAN TOPUZKANAMIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir dijitalleşme örneği olan yapay zeka günlük hayatımızın pek çok alanında bir şekilde etkisini göstermektedir. Bu teknolojinin günlük hayatımızda artan kullanımı, sosyal bir bilim olan hukuku da etkilemektedir. Yapay zeka kullanımından doğan uyuşmazlıklar hukukun çözmeye çalıştığı bir konu olduğu gibi, yapay zekanın hukuk uygulamasında kullanılması da yargı sistemimizin yapay zeka teknolojisinden faydalanacağı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Zira yargı sistemimizin etkin ve verimli olabilmesiyle, güncel teknolojilerden en doğru şekilde faydalanması birbiriyle doğru orantılıdır. Ancak yargı sistemimizde, mahkemeler özelinde yapay zeka kullanımı, anayasal ilkelerle birtakım çelişkiler doğurabilmektedir. Bu tez, anayasal ilkelerden olan ve kişi hakları için bir güvence oluşturan doğal yargıç ilkesi perspektifinde mahkemelerde yapay zeka kullanımını incelemek amacıyla yazılmıştır. Anılan ilkenin, toplumun yargıya güveninin ve hakimin etki altında kalmamasının teminatı niteliğinde oluşu bu ilke perspektifinde mahkemelerde yapay zeka kullanımını incelememizde etkili olmuştur. iii Çalışmamız kapsamında edindiğimiz sonuç, mahkemelerde yapay zeka kullanıldığı takdirde, adil bir yargılanmanın vazgeçilemeyecek unsuru olan doğal yargıç ilkesinin yapay zeka kullanılan mahkemeler açısından korunması gerektiğidir. Yapay zeka mahkemelerde ne şekilde kullanılırsa kullanılsın, doğal yargıç ilkesinin korunması kanunilik ve öncedenlik unsurunun yapay zeka kapsamında sağlanmasıyla gerekecektir. Bu nedenle mevcut sistemde mahkemelerin kanunla düzenlenmesini gerektiren tüm hususların yapay zeka için de kanunla düzenlenmesi kanunilik unsurunun sağlanması noktasında zorunludur. Yapay zekanın ne zaman üretildiğinin ve keyfi bir şekilde sonuç verip vermediğinin tespiti yani bir diğer unsur olan öncedenlik unsurunun sağlanması noktasında ise bağımsız ve etik kurumların denetimi bir diğer zorunluluktur. Bu denetim yapay zeka aracılığıyla, belli olayların yargılamasını hiçbir güvence sağlamadan yapacak olan olağanüstü mahkemelerin kurulmasının önünde bir engel işlevi görecektir.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence, an example of digitalization, is showing its effects in many areas of our daily lives. The increasing use of this technology in our daily lives is also affecting law, a social science. Disputes arising from the use of artificial intelligence are an issue that the law attempts to resolve, and the use of artificial intelligence in legal practice is also an area where our judicial system can benefit from artificial intelligence technology. Indeed, the effectiveness and efficiency of our judicial system are directly proportional to its ability to make the most appropriate use of current technologies. However, the use of artificial intelligence in our judicial system, specifically in courts, may create certain contradictions with constitutional principles. This thesis was written to examine the use of artificial intelligence in courts from the perspective of the principle of natural justice, a constitutional principle that guarantees individual rights. The fact that this principle ensures public trust in the judiciary and prevents judges from being influenced has influenced our examination of the use of artificial intelligence in courts from this perspective. Our study concludes that if artificial intelligence (AI) is used in courts, the principle of the natural judge, an indispensable element of a fair trial, must be v protected for AI-operated courts. Regardless of how AI is used in courts, the protection of the principle of the natural judge will require ensuring the elements of legality and prior judgment within the scope of AI. Therefore, all aspects requiring legal regulation for courts in the current system must also be regulated by law for AI to ensure the element of legality. Furthermore, the oversight of independent and ethical institutions is essential to ensure the element of prior judgment, which is the determination of when AI was created and whether it produces arbitrary results. This oversight will act as a barrier to the establishment of extraordinary courts that would conduct trials of specific cases without any guarantees, using AI as a tool.
Benzer Tezler
- Corporate compliance enhanced by artificial intelligence
Yapay zeka ile güçlendirilmiş kurumsal compliance
İREM SERRA SEÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KARATEPE KAYA
- Akdeniz iklim koşullarında pasif ev standartlarının uygulanabilirliğinin sinirsel bulanık mantık ile tahmini ve tasarım sürecine dahil edilmesi: Yarı olimpik kapalı havuz örneği
Estimating the applicability of passive house standards in Mediterranean climate conditions with neuro fuzzy logic and its including into the design process: A case of a semi-olympic indoor pool
SETENAY UÇAR
- Internet domain name infringements within the framework of unfair competition law and WIPO ICANN UDRP procedure
İnternet alan adı ihlallerinin haksız rekabet hukuku kapsamında incelenmesi ve WIPO ICANN UDRP prosedürü
GÖKÇE HİLAL ALDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE DENİZ GÜNAY
- Ceza muhakemesi hukukunda gizli soruşturmacı görevlendirilmesi
The appointment of an undercover investigator in criminal procedure law
UMUR AKSAKAL
- Fikrî hak boyutuyla yapay zekâ
Artificial intelligence with copyright dimension
NESLİHAN KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiHukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YATAĞAN ÖZKAN