Fıstıkçamında (Pinus pinea l.) kozalak verimliliğinin modellenerek orman amenajman planlarına entegrasyonu ve örnek planlama biriminde uygulanması
Integration of cozalak yield productivity modeling in stone pine (Pinus pinea l.) into forest management plans and application in a case study planning unit
- Tez No: 1009552
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA MUMCU KÜÇÜKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Orman amenajman planları, Sürdürülebilir ormancılık, Forest management plans, Sustainable forestry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akdeniz bölgesinin en karakteristik elemanlarından biri olan ve ülkemizde yaklaşık 200.000 ha'lık bir alanda yayılış gösteren fıstıkçamı (Pinus pinea L.), kozalaklarından elde edilen ve ticari değeri çok yüksek olan iç fıstığı sayesinde en önemli odun dışı orman ürünlerinden biridir. Bu üründen sürdürülebilir faydalanma, ürün verimlilik modellerinin meşcere, topografya ve iklim gibi çeşitli parametreler aracılığıyla geliştirilerek amenajman planlarına entegrasyonu ile mümkündür. Bu tez kapsamında, fıstıkçamı kozalağının verimlilik modelinin elde edilmesi amacıyla Çanakkale, Balıkesir ve İzmir Orman Bölge Müdürlüğü sınırlarında, ağaçlandırma yoluyla tesis edilmiş bulunan fıstıkçamı meşcerelerinin bulunduğu 10 Orman İşletme Şefliği (OİŞ)'nde 36 adet örnek alan seçilmiştir. Her örnek alanda bulunan 6 ağaçtaki olgun kozalakların 3 yıl boyunca envanteri yapılmıştır. Doğrusal olmayan karışık modelleme (NLME) yöntemi ve birinci dereceden otoregresif modelleme AR(1) kullanılarak hektardaki yıllık kozalak miktarını tahmin eden kozalak verimlilik modeli geliştirilmiştir. Örnek planlama birimi olarak seçilen Karabiga OİŞ'de, matematiksel optimizasyon tekniklerinden biri olan doğrusal programlama yöntemi ile her bir meşcereden elde edilecek odun ve fıstıkçamı kozalağı miktarı ile bunlardan elde edilen ekonomik getirilerinin en iyilenmesini amaçlayan çok sayıda farklı amaç ve kısıtlardan oluşan planlama senaryoları ve orman dinamiğinin 100 yıllık bir periyottaki değişimi duyarlılık analizleriyle birlikte incelenmiştir. Ayrıca belirlenen planlama horizonu boyunca küresel ısınma senaryolarına bağlı olarak kozalak verimliliğindeki değişim de analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili planlama biriminde kozalak üretiminden elde edilen NBD'lerin odundan elde edilenlere kıyasla önemli oranda yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, ağaçlandırılan fıstıkçamı alanlarında başlangıç ağaç sayısı, aralama müdahaleleri yaşları ve oranları kozalak verimliliğini önemli oranda etkilemektedir. Yapılan bu çalışma ile fıstıkçamı kozalağının amenajman planlarına entegrasyonu sağlanarak planlama yaklaşımına özgün bir katkı sağlanması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Pinus pinea L., one of the most characteristic elements of the Mediterranean region and distributed over an area of approximately 200,000 ha in our country, is one of the most important non-wood forest products (NWFPs) thanks to its nuts, which are obtained from its cones and have a very high commercial value. Sustainable utilization of this product is possible by developing yield efficiency models through various parameters such as stand characteristics, topography, and climate, and integrating them into forest management plans. For this purpose, 36 sample plots were selected in 10 Forest Management Directorates (FMDs) within the borders of Çanakkale, Balıkesir and İzmir Regional Forest Directorates (RFDs), where stone pine stands were established through afforestation. Mature cones from 6 trees at each sample point were inventoried over 3 years. A cone productivity model estimating the annual cone yield per hectare was developed using the non-linear mixed-effects modeling (NLME) and Autoregressive Model of Order 1 AR(1) method. In the Karabiga Forest Planning Unit, chosen as a case study area, various planning scenarios consisting of various objectives and constraints were examined using linear programming, a mathematical optimization technique. These scenarios aimed to optimize the wood and cone yields from each stand and their respective economic returns, alongside sensitivity analyses reflecting forest dynamics over a 100-year period. The findings indicate that the Net Present Value (NPV) derived from cone production is significantly higher than that from wood production in the relevant planning unit. Furthermore, in afforested stone pine areas, the initial planting density, as well as the timing and intensity of thinning interventions, significantly influence cone productivity. This study aims to make a unique contribution to the planning approach by ensuring the integration of stone pine cones into forest management plans.
Benzer Tezler
- Fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nın tohum-fidan ilişkileri ve fidanlıkta fidan yetiştirme teknikleri
Seed-seedling relationship and nursery technique of stone pine (Pinus pinea L.)
SERAP BİLGİN
Doktora
Türkçe
2008
Ormancılık ve Orman MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH GEZER
- Fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nda erken tohum verimini sağlamak amacıyla fidan yetiştirme teknikleri
Breeding techniques of stone pine (Pinus pinea L.) seedling in order to get early sees yield
EROL KIRDAR
Doktora
Türkçe
1998
Ormancılık ve Orman MühendisliğiZonguldak Karaelmas ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. NEDİM SARAÇOĞLU
- Bartın yöresi fıstıkçamı (Pinus pinea L.) ağaçlandırmalarında başarı durumunun belirlenmesi
Determining of the success of stone pine (Pinus pinea L.) afforestations in Bartın region
KANİ ÖZDARÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Ormancılık ve Orman MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KIRDAR
- Suni olarak yetiştirilen fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nda bazı anatomik, fiziksel ve mekanik özellikler
Başlık çevirisi yok
A.DİLEK DOĞU
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. YILMAZ BOZKURT
- Bartın kenti açık ve yeşil alan sistemlerinin saptanması üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
BÜLENT YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Peyzaj MimarlığıZonguldak Karaelmas ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MEHMET SABAZ