Âşık edebiyatında gölge arketipi unsurların tespiti (Şeref Taşlıova örnekleminde)
Identifying shadow archetype elements in minstrel literature (Using the example of Şeref Taşlıova)
- Tez No: 1008996
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH EGE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Millî mirasın kodlarını oluşturan âşık edebiyatı, geleneğin aktarıcısı konumunda yer almaktadır. Kolektif bilinçdışında yer alan atalarımıza ait semboller, âşık şiirlerinde okuyucuya sunulmaktadır. Bir millete ait değer yargılarının şekillenmesinde ozanların, kültürel taşıyıcı olduğu da görülür. Toplumun içsel serüvenin dışavurumunu oluşturan şiirler, mitik döneme ait sembol ve izleri de bünyesinde barındırmaktadır. Kolektif birikimi ile varoluş mücadelesi veren insanoğlu, atalarının değer yargılarını yaşatmaya çalışmaktadır. Kültürel bir taşıyıcı vazifesi gören âşık edebiyatının içerisinde toplumsal unsurları barındırması ise âşikardır. Dizelerde yer alan semboller, bireyin bilinçdışına ait unsurlarını okuyucuya iletmektedir. Dinî ve tasavvufi edebiyattan beslenerek, geçmiş değer yargılarını geleceğe taşıyan saz şairleri, geleneğin öncüsü konumundadır. Geçmiş ekollerde yer alan mirasları kendi şiirlerine de işleyen âşıklar, toplumsal öğüt vermeyi de amaçlamaktadır. Gelenek ve göreneklerin unutulmaması, atalara olan hürmetin devamlılığı adına dizelerinde öğüde sıklıkla yer veren âşıklar, gördüğü güzelliklere de şiir sunabilmektedir. Üretilen tüm şiirler, kolektif birikime dair ürünlerin devamlılığını sağlamaktadır. İçerisinde bulunduğu çevreyi tanıyan ve toplumu yönlendiren âşıklar, manevî değerlerin yaşatılmasına katkıda bulunur. Türk halk edebiyatı içerisinde özgün bir kimlik mahiyeti kazanan âşıklık geleneği, halk edebiyatının yapı taşını oluşturmaktadır. Millî bir miras niteliği taşıyarak halkın içinden gelen ve bir usta tarafından yetiştirilen âşıklar, gelenek ve göreneklerini atalara olan hürmeti ile topluma aktarmaktadır. Atalar kültünde yer alan imge ve semboller, âşıkların şiirinde belirgin bir şekilde tezahür etmektedir. Yüzyıllar boyu süregelen mirasın aktarımında kaynak kişi olarak rol oynayan ozanlarımız, kültürün hem üreteni hem de taşıyıcısı konumundadır. Bu bağlamda âşık edebiyatı, geleneği yalnızca şiirleri ile yansıtmayarak farklı anonim türleri de kullanarak mitik dönemden bu yana ele alınan mirası, sembol ve imgelerle yeniden kurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Minstrel poetry, which forms the codes of national heritage, serves as a transmitter of tradition. Symbols belonging to our ancestors, residing in the collective unconscious, are presented to the reader in folk poetry. Poets are also seen as cultural carriers in shaping the value judgments of a nation. Poems, which constitute the outward expression of the inner journey of society, also contain symbols and traces from the mythical period. Humanity, struggling for existence with its collective heritage, strives to keep alive the values of its ancestors. It is evident that folk poetry, serving as a cultural carrier, incorporates social elements. The symbols in the verses convey elements of the individual's unconscious to the reader. Drawing inspiration from religious and mystical literature, folk poets, who carry past values into the future, are pioneers of tradition. Bards, who incorporate the legacies of past schools of thought into their own poetry, also aim to offer social guidance. Frequently including advice in their verses to ensure that traditions and customs are not forgotten and that respect for ancestors continues, these bards also offer poetry to celebrate the beauty they witness. All the poems produced ensure the continuity of the products of collective accumulation. Minstrels, who are familiar with their environment and guide society, contribute to the preservation of spiritual values. The minstrel tradition, which has gained a unique identity within Turkish folk literature, forms the cornerstone of folk literature. Possessing a national heritage, minstrels, who emerge from the people and are trained by a master, transmit their traditions and customs to society with respect for their ancestors. The images and symbols found in ancestor worship are clearly manifested in the poems of the minstrels. Our bards, who have played a key role as source persons in the transmission of a heritage that has continued for centuries, are both producers and carriers of culture. In this context, minstrel poetry not only reflects tradition through its poems but also reconstructs the heritage, which has been considered since the mythical period, using symbols and imagery by employing various anonymous genres.
Benzer Tezler
- Aşık edebiyatında peygamber kıssaları
Prophet's stories in literature of Aşık
EMİNE GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET ÖZÇELİK
- Aşık edebiyatında ağıt konulu destanlar
Lament-thematic epics of the minstrel literature
MEHMET NURİ PARMAKSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÇETİN
- Türk edebiyatında dertli olgusu âşık dertli ve eserleri (inceleme-metin)
Dertli phenomenon in Turkish literature âşik dertli and his poems (text- analysis)
RECEP TEK
Doktora
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL GÖRKEM