Genel işlem şartlarının ticari işlerde uygulanabilirliği
Applicability of standart business terms in commercial transactions
- Tez No: 1008648
- Danışmanlar: PROF. DR. SUAT SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Genel işlem şartları, Tacir, Ticari iş, General transaction conditions, Commercial affair
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sözleşme özgürlüğü ve liberal ekonomi düzeninin uygulamaya hâkim olmasıyla birlikte kişi ve kurumlar, gerek işlemlerinde yeknesaklığı sağlama gerek ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanma amacıyla hiçbir şekilde karşı tarafın katılımı olmaksın önceden ve tek taraflı hükümler düzenleyerek bu hükümleri karşı taraf ile imzalayacakları sözleşme hükmü haline getirme yoluna gitmişlerdir. Bu sayede sözleşmenin bir tarafı anılan koşulları daha sözleşmede imzalanmadan tek taraflı olarak düzenleyen, diğer tarafı ise anılan koşulları tartışma imkânı dahi bulamayan, önceden hazırlanan sözleşme hükümlerine doğrudan dahil olan konumuna gelmiştir. Bunun sonucu olarak da kural olarak karşılıklı birbirine uygun irade beyanları ile kurulması gereken sözleşmelerde, tarafların sözleşme imzalanmadan önce karşılıklı tartışma imkânı bulamadıkları ve taraflardan birinin öncesinde hiçbir şekilde hazırlık sürecine katılamadığı hükümler yer almaya başlamıştır. Bunun üzerine de pozitif hukuk kaynaklarında sözleşmedeki hükümlerin hazırlanmasına hiçbir şekilde dahil olmayan tarafı koruyacak kurallar düzenlenmeye başlanmıştır. Hukukumuzda bu şekilde hazırlanan genel şartlara ilişkin 6098 sayılı Kanundan önce 4077 sayılı Kanunda“Haksız Şartlar”başlıklı 6. maddesi ile düzenleme getirilmişse de anılan düzenleme sadece tüketici işlemlerinde ve tüketici olan kişilere karşı koruma getirdiği için karşı tarafın tüketici olmadığı genel hükümlere tâbi olan işlemler ile ticari işlere uygulanamıyordu. Bunun sonucu olarak da kanun koyucu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda genel işlem koşulları düzenlemiş ve genel işlem koşullarının yürürlük, içerik ve yorum denetimine ilişkin bir kısım özel hükümler ihdas etmiştir. Ne var ki genel işlem koşullarının genel hükümlerde düzenlenmesi ve bununla birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda genel işlem koşullarına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemesi; niteliği gereği kendine özgü birtakım kural ve ilkeleri barındıran ticari işlerde ve tacirler arasında genel işlem koşullarının uygulanıp uygulanamayacağı tartışmasını beraberinde getirmiştir. Gerçekten de çalışmamızda detaylı bir şekilde açıklanacağı üzere söz konusu genel işlem koşullarının uygulanması bakımından ticari işler hakkında herhangi bir kısıtlama bulunmasa da ticari iş ve ticari işin baskın süjesi tacirlerin kurdukları sözleşmelerde, 6098 sayılı Kanununun genel hükümlerinde düzenlenen genel işlem koşullarının doğrudan uygulanması hükmün konuluş amacına ve ticari hayatın kendi özgü kural ve ilkelerine aykırı sonuçların doğumuna sebep olabilecektir. Bu sebeple genel işlem koşullarının ticari işlerde uygulanabilirliğini konu alan çalışmamız uygulamada karşılaşılacak sorunlara karşı yeknesak uygulanabilir çözüm sağlama amacını taşımaktadır. Bu kapsamda işbu çalışmamızda genel işlem koşullarının ticari işlerde ve tacirler arasında uygulanıp uygulanamayacağı, ticari işlerde niçin genel işlem koşullarının uygulanmasına gerek olduğu, uygulanacak ise gözetilmesi gereken kriterler, tacirin basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü, maddi hukukta tacirler bakımından uygulanmayan veyahut uygulanması ertelenen hükümlerin içerik denetimine etkisi üzerinde durulacak ve anılan hususlar hakkında sonuç ve çözüm önerileri sunulacaktır
Özet (Çeviri)
With the advent of the freedom of contract and the spread of the liberal economic order, individuals and commercial entities have adopted the practice of inserting unilateral terms and conditions that would become part and parcel of a contract with the intention of developing a uniform practice for similar transactions in the future and to for having precedent template contract, which would preclude any involvement by the counterpart to the contract. Consequently, while one party to the contract assumed the role of the party who unilaterally drew up the terms of the contract even prior to the signing of the contract, the other party who was unable to intervene in any way to the preparation of the contract inevitably had to submit to and become bound by the terms and conditions of a contract on which he had no opportunity to negotiate. As a result of the above, it became necessary over time to develop norms that would provide protection to the party who was not in any way involved with the drawing up of the contract and who was devoid of any opportunity to negotiate the terms of the contract, whereas the latter would under normal circumstances require the reflection of the parties mutual and free will. Notwithstanding the provision under Article 6, titled 'Unfair Terms', of Law No. 4077 on the Protection of the Consumer, which were in place prior to the enactment of Law No. 6098 on the Code of Obligations relating to general transaction in general, the said prior provision was not applicable for commercial transactions where one of the parties was not a consumer since it only provided protection in consumer-related transactions and vis-à-vis individuals who were deemed to be consumers. Consequently, lawmakers have inserted special provisions concerning the promulgation, scope and validity assessment of standart business terms. Since standart business terms have been regulated through the general provisions of the Code of Obligations and not through Law No. 6102 on the Turkish Commercial Code, which is silent on this issue has raised the question as to whether such terms would be equally applicable in circumstances where both parties are merchants or the subject matter of the contract is one that involves a commercial transaction, which is regulated through certain rules and provisions that stem from the inherent and peculiar nature of trade and commerce. In fact, as will be explored and illustrated in this academic work, whilst there exists no explicit restrictions on the applicability of general trading terms in commercial transactions, in view of the particular nature of commercial transactions as well as the fact that merchants are the principal actors in such contracts, the application of such general trading terms that were designed with general circumstances in mind, could have an adverse effect on the special rules and principles of commercial life. This study, therefore, intends to provide a uniform solution from an academic perspective with respect to the applicability of general transactional terms in commercial practice. Within the framework of the abovementioned context, this study shall explore and attempt to provide answers as to whether standart business terms could be applicable where commercial transactions are concerned or in cases where both parties are merchants; why there is a need for general transactional terms to be used in commercial transactions, and if such terms are used the criteria that has to be taken into consideration; a merchant's obligation to act as a prudent businessman; the impact upon validity assessment of provisions are either not applied insofar as merchants are concerned or provisions which have been deferred. The thesis shall, thereby, conclude by attempting to provide suggested solutions and proposals.
Benzer Tezler
- PMI methodology utilization in shipbuilding project management
Gemi inşaati proje yönetiminde PMI metodolojisi kullanimi
ÜMRAN BİLEN DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI HELVACIOĞLU
PROF. DR. MUSTAFA İNSEL
- Anonim ortaklıkta yönetim kurulu üyesinin rekabet yasağı
The prohibition of competition of the board member in joint stock companies
BURCU GÜNAYDIN GÜLTEKİN
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
