Geri Dön

Malatya'da dini musiki

Religious music in Malatya

PDF İndir

  1. Tez No: 1008320
  2. Yazar: TUNCAY TOZAR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. TACETDİN BIYIK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Müzik, Religion, Music
  6. Anahtar Kelimeler: Türk dini musikisi, Turkish religious music
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İnönü Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Camiler, dinî mûsikî içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Malatya cami mûsikîsi, bölgenin tarihsel dinî kültürü içerisinde kendine özgü bir karakter taşır. Özellikle salâ formunun kullanıldığı zamanların çeşitliliği Malatya cami mûsikîsini diğer şehirlerden ayırır. Bununla beraber yöresel ağız ve nağmeler de okumalara yansımaktadır. Tasavvufî geleneğin kurumsallaştığı yapılar, bir yandan dervişlerin manevî terbiyelerinin verildiği, diğer yandan da Türk mûsikîsinin gelişiminde önemli rol üstlenen kültürel alanlardır. Bu ortamlarda semâ ve zikir gibi ritüellerin müzik eşliğinde uygulanması, zaman içinde çeşitli mûsikî türlerinin ortaya çıkmasına imkân sağlamış; durak, mersiye, nefes, savt, gülbank, Mevlevî âyini ve nevbet gibi formlar tekke mûsikîsine özgü karakteristik yapılar hâline gelmiştir. Tekke mûsikîsini cami mûsikîsinden ayıran başlıca unsur ise, bu mekânlarda mûsikî aletlerinin daha serbest ve geniş bir çerçevede kullanılabilmesidir. Malatya yöresinde farklı tarikat geleneklerini temsil eden tekkelerin zikir uygulamaları, mekânsal düzenlemeleri, erkân yapıları ve müzikten yararlanma biçimleri çalışmamız içerisinde incelenmiştir. Tekke kültürünün tarihsel seyri içerisinde mûsikînin tekkelerdeki işlevi vurgulanmış, özellikle tekke mûsikîsinin form ve icra şekilleri bakımından cami mûsikîsinden ayrıldığı noktalar değerlendirilmiştir. Malatya'da tekke mûsikîsinin icra edildiği yerler bağlamında Cerrâhî tekkesi, Özmansur Vakfı ve Örüşkü misafirhanesi ön plana çıkmaktadır. Bu minvalde söz konusu tekkelere kısaca değinmek yerinde olacaktır. Cerrâhîlik, Halvetiyye'nin Ahmediyye koluna bağlı olmakla birlikte kendine özgü âdâb ve usulleriyle müstakil bir yapıya sahiptir. Malatya Cerrâhî Tekkesi'nde pazartesi günleri enstrümanlı meşk, perşembe günleri ise daha sade bir zikir icrası yapılmakta, zikirler çoğunlukla kuûdî biçimde gerçekleştirilmekte ve şeyhin yönlendirmesiyle ilahî, kasîde ve taksimlerden oluşan zengin bir repertuvar kullanılmaktadır. Özmansur Vakfı, Seyyid Mustafa Avni (Avnullah) Özmansur'un tasavvufî mirasını sürdürmekte olup perşembe, cumartesi ve kandil gecelerinde icra edilen zikirlerle bölgedeki tasavvuf kültürüne katkı sağlamaktadır. Zikir öncesinde ilmihal, tefsir ve hadis derslerinin yapılması vakfın ilmî yönünü güçlendirmektedir. Kadınlara ayrılan özel mekân ise vakfın kapsayıcı yaklaşımını göstermektedir. Örüşkü misafirhanesinde zikirler belirli bir düzen içinde, haftalık olarak icra edilmektedir. Ayrıca hem cehrî hem hafî zikirlerin yapıldığı bu misafirhanede, farklı makamlarda icra edilen zengin ilâhî repertuvarı önemli bir yer tutmaktadır. Malatya Alevî kültüründe cemevlerinde icra edilen müzik, bağlamanın eşlik ettiği sözlü gelenek ekseninde gelişmekte olup bölgenin kendine özgü melodik örgülerini, icra tekniklerini ve söylem biçimlerini yansıtır. Bu süreç içerisinde söz konusu gelenek, özgün güfte ve bestelerin ortaya çıkmasına olanak tanımıştır. Malatya, kiliseler bağlamında, bölgenin çokkültürlü tarihsel yapısını yansıtan önemli şehirlerden biridir. Halihazırda kiliseleri incelediğimizde Ermeni Apostolik mezhebine bağlı Taşhoron Kilisesi ve Protestan mezhebine bağlı Kurtuluş Kiliseleri Derneği önümüze çıkmaktadır. Özellikle Kurtuluş Kiliseleri aktif olarak hizmet vermekte ve kendi içerisinde sürekliliğini devam ettirmektedir.

Özet (Çeviri)

Mosques occupy a significant position within the domain of religious music. The mosque music of Malatya possesses a distinctive character shaped by the region's historical religious culture. In particular, the diversity of contexts in which the salâ form is employed distinguishes Malatya's mosque music from that of other cities. In addition, local dialects and melodic patterns are reflected in the performances. Institutions in which the Sufi tradition became institutionalized functioned both as spaces for the spiritual training of dervishes and as cultural environments that played a crucial role in the development of Turkish music. The performance of rituals such as semâ and dhikr accompanied by music in these settings enabled the emergence of various musical genres over time; forms such as durak, mersiye, nefes, savt, gülbank, the Mevlevi âyin, and nevbet have become characteristic structures of tekke (dervish lodge) music. The principal feature distinguishing tekke music from mosque music is the relatively freer and broader use of musical instruments in these settings. In the Malatya region, the dhikr practices, spatial arrangements, ritual structures, and modes of musical utilization in lodges representing different Sufi orders have been examined in this study. Within the historical trajectory of tekke culture, the function of music in these lodges has been emphasized, and particular attention has been given to the points at which tekke music diverges from mosque music in terms of form and performance practice. In the context of places where tekke music is performed in Malatya, the Cerrâhî lodge, the Özmansur Foundation, and the Örüşkü guesthouse stand out. In this regard, it is appropriate to briefly address these institutions. Although the Cerrahi order is affiliated with the Ahmediyye branch of the Halvetiyye order, it possesses a distinct structure with its own specific etiquette and practices. At the Malatya Cerrahi Lodge, instrumental meşk (musical training/practice) is conducted on Mondays, while a more austere dhikr is performed on Thursdays. The dhikr is generally carried out in a seated manner, and under the guidance of the sheikh, a rich repertoire consisting of hymns (ilâhî), qasîdas, and improvisations is employed. The Özmansur Foundation continues the Sufi legacy of Seyyid Mustafa Avni (Avnullah) Özmansur and contributes to the region's Sufi culture through dhikr rituals performed on Thursdays, Saturdays, and on holy nights. The provision of lessons in catechism, Qur'anic exegesis, and hadith prior to the dhikr strengthens the scholarly dimension of the foundation. A designated space reserved for women also reflects the institution's inclusive approach. At the Örüşkü guesthouse, dhikr rituals are performed weekly in an orderly manner. Moreover, in this guesthouse where both vocal and silent forms of dhikr are practiced a rich repertoire of ilahis performed in various maqams holds an important place. In Malatya's Alevi culture, the music performed in cemevis develops within the framework of an oral tradition accompanied by the bağlama, reflecting the region's distinctive melodic structures, performance techniques, and modes of expression. Within this process, the tradition has enabled the emergence of original lyrics and compositions. In the context of churches, Malatya is one of the significant cities reflecting the region's multicultural historical structure. When we examine the churches at present, the Taşhoron Church affiliated with the Armenian Apostolic denomination and the Salvation Churches Association affiliated with the Protestant denomination come into view. Notably, the Salvation Churches continue to operate actively and maintain their institutional continuity.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    757047

    Diyarbakır şehrinin kültürel coğrafyası (Maddi kültür ögelerine göre)

    Cultural geography of Diyarbakir city (According to material culture elements)

    GAMZE AYDENİZ ERGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    CoğrafyaAğrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

    Coğrafya Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALPEREN KAYSERİLİ

  2. Tez No

    463321

    Lise öğrencilerinin dinledikleri müzik türlerinin duygu durumlarına göre incelenmesi

    A study on emotional states of high school students according to music genre they listen to

    MEHMET CEM YURGA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ENGİN GÜRPINAR

    YRD. DOÇ. DR. ONUR ZAHAL

  3. Tez No

    498933

    Malatya'da dini eğitim kurumlarının sosyolojik temelleri

    Başlık çevirisi yok

    ABDURRAHMAN GÜNEŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1988

    Sosyolojiİnönü Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. COŞKUN DEĞİRMENCİOĞLU

  4. Tez No

    766301

    Malatya'daki Türk-İslam dönemi dinî mimari yapıları

    Religious architectural work built in Malatya during the Turkish-Islamic period

    MERYEM ZENGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sanat Tarihiİnönü Üniversitesi

    İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMİNE GÜZEL

  5. Tez No

    627846

    Kadınların gündelik dini yaşantısında mevlit: Malatya örneği

    Mawlid in the daily religious life of women: Example of Malatya

    KADER AYHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Dinİnönü Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ARSLAN

Geri Dön