Üstbilişsel düşünme stratejilerinden Schoenfeld modeli ile problem çözme etkinliklerinin tasarımı
Designing problem-solving activities based on Schoenfeld model of metacognitive thinking strategies
- Tez No: 1007945
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH KAPLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: üstbiliş, problem çözme, Schoenfeld modeli, metacognition, problem solving, Schoenfeld model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı, üstbilişsel düşünme stratejilerinden Schoenfeld modeli kullanılarak oluşturulan ders içi öğrenme etkinliklerinin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problem çözme becerilerine ve problem çözme tutumlarına etkisini incelemektir. Bu bağlamda çalışma, güncel eğitim yaklaşımlarında öne çıkan üstbilişsel beceriler ve öz düzenleme süreçleri ile birlikte Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin öngördüğü beceri temelli öğrenme anlayışıyla da ilişkilendirilebilir niteliktedir. Yöntem: Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılında bir devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan 60 ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada gelişmiş karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanacağı okulun iki 6. sınıf şubesinden biri deney diğeri kontrol grubu olarak rastgele seçilmiştir. Deney grubundaki öğrencilerle Schoenfeld modeli kullanılarak kontrol grubundaki öğrencilerle ise Milli Eğitim Bakanlığı matematik dersi öğretim programına göre öğretim gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel bölümünde ise durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak rutin olmayan problem çözme testi, matematik problemi çözme tutum ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğrenci günlükleri kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel ve kestirimsel istatistik yöntemleri kullanılırken, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırmanın nicel bölümünde üstbilişe dayalı düşünme stratejilerinden Schoenfeld modeli kullanılarak ders içi öğrenme etkinlikleri yapılan deney grubu ile Milli Eğitim Bakanlığı matematik dersi öğretim programına göre öğretim yapılan kontrol grubunda yer alan öğrencilerin rutin olmayan problem çözme becerileri ve matematik problemi çözme tutumlarının süreç sonunda deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca her iki ölçek için deney grubunda hesaplanan etki büyüklüğünün yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel bölümünde ise öğrencilerin problem çözme sürecinde üstbilişsel davranışlar sergiledikleri belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada nicel ve nitel bulguların birbirlerini destekler nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar: Araştırmada nicel verilerden elde edilen bulgular sonucunda, üstbilişe dayalı düşünme stratejilerinden Schoenfeld modelinin öğrencilerin rutin olmayan problem çözme becerilerini ve matematik problemi çözme tutumlarını geliştirmede kontrol grubuna kıyasla etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerden elde edilen bulgular sonucunda ise deney grubundaki öğrencilerin problem çözme sürecinde problemi anlama, planlama, izleme ve değerlendirmeye yönelik üstbilişsel davranışlar sergiledikleri belirlenmiştir. Ayrıca süreçte yapılan etkinliklerin öğrencileri motive ettiği ve onlarda olumlu duygular oluşturduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to examine the effect of in-class learning activities, designed based on the Schoenfeld model of metacognitive thinking strategies, on the non-routine problem-solving skills and problem-solving attitudes of 6th-grade middle school students. In this context, the study can also be associated with metacognitive skills and self-regulation processes that are prominent in contemporary educational approaches, as well as with the skill-based learning approach envisaged by the Türkiye Century Education Model. Method: The study was conducted with 60 middle school students attending a public middle school during the 2023-2024 academic year. The study utilized an intervention design, a type of advanced mixed methods research. In the quantitative part of the research, a quasi-experimental pre-test-post-test control group design was used. In the school where the study was to be conducted, one of the two 6th-grade classes was randomly selected as the experimental group and the other as the control group. In the experimental group, instruction was implemented based on the Schoenfeld model, while in the control group, teaching was conducted in line with the mathematics curriculum established by the Ministry of National Education. The qualitative part of the research utilized the case study method. The data collection tools used in the research were a non-routine problem-solving test, a mathematics problem-solving attitude scale, a semi-structured interview form, and student journals. Descriptive and inferential statistical methods were used in the analysis of quantitative data, while content analysis was performed in the analysis of qualitative data. Findings: In the quantitative part of the study, it was determined that the non-routine problem-solving skills and attitudes towards solving mathematical problems of the students in the experimental group, who participated in in-class learning activities using the Schoenfeld model of metacognitive thinking models, and the control group, who were taught according to the Ministry of National Education's mathematics curriculum, differed significantly in favor of the experimental group at the end of the process. Furthermore, the effect size calculated in the experimental group was found to be high for both scales. The qualitative part of the study determined that students exhibited metacognitive skills in the problem-solving process. In addition, the study found that quantitative and qualitative findings supported each other. Conclusions: Based on the results obtained from the quantitative data, it was concluded that the Schoenfeld model, one of the metacognition-based thinking models, was more effective than the control condition in enhancing students' non-routine problem-solving skills and attitudes toward mathematical problem solving. The results from the qualitative data revealed that the students in the experimental group demonstrated metacognitive behaviors related to understanding, planning, monitoring, and evaluating the problem during the problem-solving process. It was also determined that the activities carried out during the process motivated the students and created positive feelings in them.
Benzer Tezler
- IMPROVE ve SCHOENFELD üstbilişsel düşünme stratejileri ile problem kurma etkinliklerinin tasarımı
Design of problem posing activities with IMPROVE and SCHOENFELD metacognitive thinking strategies
CEM KURDAL
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KAPLAN
- Travma sonrası stres bozukluğunun üstbilişsel modeline ilişkin üniversite öğrencileri üzerinde bir inceleme
An examination of metacognitive model of posttraumatic stress disorder on university students
BETÜL POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Majör depresif bozukluk tanılı bireylerin üstbilişsel inançları ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide ruminatif düşünme biçimlerinin aracı rolü
The mediating role of ruminative thinking patterns in the relationship between metacognitive beliefs and suicide likelihood in individuals diagnosed with major depressive disorder
SENA KAYACAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR MADEN
- 9. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri alanındaki çoktan seçmeli soruların çözüm sürecinde kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin belirlenmesi
Identification of cognitive and metacognitive strategies used by 9th grade high school students while solving multiple choice science questions
EMİNE HATUN DİKEN
- Algoritma destekli etkinliklerin lise öğrencilerinin problem çözme başarıları, strateji seçimleri ve üstbilişsel farkındalıklarına etkisi
The effect of algorithm-supported activities on high school students' problem-solving achievement, strategy selection, and metacognitive awareness
ZEHRA YURTSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN ÇALIK UZUN