Erken çocuklukta vatandaşlık eğitiminin dönüştürücü rolü: Çocuk – baba paydaşlığı modeli
The transformative role of citizenship education in early childhood: A child–father partnership model
- Tez No: 1007929
- Danışmanlar: PROF. DR. NESLİHAN AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime devam eden çocuklar ve babaları için çocuk-baba paydaşlığına dayalı“Çocuk Vatandaşlık Eğitim Programı (ÇOVEP)”nı geliştirmek ve programın çocuklar ile babaların vatandaşlık hakları ve sorumluluklarına ilişkin bilgi ve farkındalıkları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, çocukların doğrudan vatandaş statüsüne sahip bireyler olduğu ve vatandaşlığın yalnızca hukuki bir üyelik değil; haklar, sorumluluklar, kimlik ve katılım boyutlarıyla gündelik yaşamda deneyimlenen çok boyutlu bir yapı oluşturduğu yaklaşımına dayanmaktadır. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (BMÇHS) 'nin özellikle 12. maddesinde vurgulanan katılım hakkı, erken çocukluk döneminde demokratik deneyimlerin ve anlamlı katılım fırsatlarının yapılandırılması gereğini gündeme getirmektedir. Bu bağlamda ÇOVEP; çocukların yaş düzeylerine uygun biçimde haklarını tanımaları, sorumluluklarını fark etmeleri ve karar alma süreçlerine katılım pratikleri geliştirmeleri için tasarlanmış; baba katılımı ise çocukların vatandaşlık deneyimini aile içi etkileşim üzerinden güçlendiren bir öğrenme alanı olarak ele alınmıştır. Araştırma, karma yöntem yaklaşımıyla tasarlanmış ve gelişmiş karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Nicel boyutta ön test–son test kontrol gruplu deneysel desen uygulanmış; nitel boyutta ise çocuk ve ebeveyn görüşmeleri ile araştırmacı günlüğü aracılığıyla süreç verileri elde edilmiştir. Çalışma grubu, Kastamonu ilinde yaşayan ve okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48–72 ay aralığında çocuklar ile babalarından oluşmaktadır. Ölçüt örnekleme ile belirlenen katılımcılar arasından müdahale grubunda 14, kontrol grubunda 15 baba–çocuk ikilisi araştırmayı tamamlamıştır. Nicel veriler Çocuk Vatandaşlık Ölçeği'nin ebeveyn ve çocuk formu kullanılarak toplanmıştır. Örneklem büyüklüklerinin 30'un altında kalması nedeniyle analizlerde parametrik olmayan testler tercih edilmiştir. Grup içi ön test–son test karşılaştırmalarında Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi; müdahale ve kontrol gruplarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi uygulanmıştır. Bu araştırmada nitel verilerin çözümlenmesinde, Braun ve Clarke (2019) tarafından geliştirilen tematik analiz yaklaşımı benimsenmiştir. Tematik analiz, veri seti içerisinde yer alan anlamlı örüntülerin ve temaların ortaya çıkarılmasına olanak tanıyan, esnek ve sistematik bir analiz çerçevesi sunmaktadır. ÇOVEP'in içerik ve uygulama boyutu, haklar (yaşama, gelişim, korunma ve katılım) ile sorumluluklar (kendine, aileye, başkalarına ve doğaya karşı sorumluluklar) çerçevesinde yapılandırılmıştır. Kodlama ve analiz işlemleri, MAXQDA 26.0.0 nitel veri analiz programı kullanılarak yürütülmüştür. Programda oyun, drama, grup çalışmaları, üretim temelli etkinlikler ve açık alan uygulamalarına yer verilmiş; böylece çocukların hak–sorumluluk dengesini deneyim yoluyla anlamlandırmaları ve katılım davranışlarını uygulama ortamında sergilemeleri hedeflenmiştir. Veri toplama süreci; müdahale grubunun oluşturulması, babalara bilgilendirme yapılması, ön testlerin uygulanması, ÇOVEP'in uygulanması, son testlerin uygulanması ve katılım belgelerinin verilmesi aşamalarından oluşmuştur. Bulgular, ÇOVEP'in hem çocukların hem de babaların vatandaşlık hakları ve sorumluluklarına ilişkin bilgi ve farkındalık gelişimlerinde etkili olduğunu göstermektedir. Çocuk kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmezken, müdahale grubunda çocukların son test puanlarında belirgin artışlar saptanmıştır. Çocuk grubunda, başlangıçta müdahale grubunun kontrol grubuna göre daha düşük puanlara sahip olduğu (dezavantajlı başlangıç) görülmesine karşın, program sonunda bu durumun tersine döndüğü; müdahale grubunun yalnızca başlangıç farkını kapatmakla kalmayıp kontrol grubunu anlamlı bir farkla geride bıraktığı ve etki büyüklüğünün yüksek düzeyde olduğu (r=0.56) belirlenmiştir. Baba kontrol grubu ve müdahale grupları arasında başlangıç düzeylerinin eşit olmadığı, müdahale grubu babalarının hem ön test hem de son testte daha yüksek puanlara sahip olduğu görülmüştür. Bu durum dikkate alındığında, gruplar arası karşılaştırmalarda ortaya çıkan farklılıkların doğrudan müdahale etkisine atfedilmesi sınırlı kalmaktadır. Nitekim fark puanlarına dayalı analizlerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmamıştır. Nitel bulgular ise çocukların oturumlar ilerledikçe daha fazla söz alma, görüş bildirme, karar süreçlerine katılma, sınır koyma ve sorumluluk üstlenme davranışları sergilediklerini; babaların ise süreç içerisinde daha çok dinleyen, kolaylaştırıcı ve çocukların söz hakkını destekleyen demokratik bir eşlikçi role yöneldiklerini ortaya koymuştur. Araştırmacı günlüğü verileri, özellikle oyun, drama ve üretim temelli etkinliklerin çocuk katılımını artıran kolaylaştırıcı unsurlar olduğunu; açık alan uygulamalarının ise sorumluluk ve çevre duyarlılığına ilişkin davranışları görünür kıldığını göstermektedir. Genel olarak bulgular, çocuk-baba ortaklığına dayalı yapılandırılmış bir vatandaşlık eğitiminin erken çocukluk döneminde çocukların vatandaşlık kazanımlarını desteklemede ve aile içinde katılım kültürünü güçlendirmede işlevsel bir yaklaşım olabileceğine işaret etmektedir. Bu yönüyle çalışmanın, erken çocukluk döneminde vatandaşlık eğitimi ve baba katılımı temelli uygulamalara ilişkin sınırlı alanyazına kuramsal ve uygulamalı düzeyde katkı sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to develop the Children's Citizenship Rights Education Program (CCREP), grounded in a father–child partnership model, and to examine its effects on preschool children's and their fathers' knowledge levels and attitudes regarding citizenship rights and responsibilities. The study is based on the premise that children are individuals with direct citizenship status and that citizenship extends beyond legal membership to a multidimensional construct experienced in everyday life through rights, responsibilities, identity, and participation. In particular, the right to involvement, as emphasised in Article 12 of the United Nations Convention on the Rights of the Child, underscores the importance of providing democratic experiences and opportunities for meaningful participation in early childhood. Within this framework, CCREP was designed to support children's recognition of their rights, understanding of their responsibilities, and age-appropriate participation in decision-making processes. Father participation was conceptualised as a learning context that enhances children's citizenship experiences through family interaction. The study employed a mixed-methods research design using an intervention model. In the quantitative component, a pre-test–post-test control group experimental design was employed, while qualitative data were collected through interviews with children and fathers, as well as the researcher's diary. The study group consisted of children aged 48–72 months attending preschool institutions in Kastamonu province and their fathers. Using criterion sampling, 14 father–child dyads were assigned to the intervention group and 15 to the control group. Quantitative data were gathered using the child and parent forms of the Child Citizenship Scale. Given that group sizes were below 30, non-parametric statistical analyses were conducted. The Wilcoxon Signed-Rank Test was used for within-group comparisons, and the Mann–Whitney U Test was used for between-group comparisons. In this study, the thematic analysis approach developed by Braun and Clarke (2019) was adopted for the analysis of qualitative data. Thematic analysis provides a flexible and systematic framework thvd.lows for the identification of meaningful patterns and themes within a dataset. The content and implementation dimensions of ÇOVEP were structured within the framework of rights (to life, development, protection, and participation) and responsibilities (toward oneself, family, others, and nature). Coding and analysis procedures were conducted using the MAXQDA 26.0.0 qualitative data analysis software. The program incorporated games, drama, group work, production-based activities, and open-space applications, aiming to enable children to experience the balance between rights and responsibilities and to demonstrate participatory behaviours in practice. Quantitative findings indicated that CCREP significantly improved both children's and fathers' knowledge levels and attitudes regarding citizenship rights and responsibilities. While no significant change was observed in the control group, statistically significant increases were found in the post-test scores of both children and fathers in the intervention group. Although the intervention group started with lower baseline scores, this disadvantage was eliminated by the end of the program, with the intervention group surpassing the control group and demonstrating a high effect size (r = 0.56). The father control group and the intervention group were not equivalent at baseline, and it was observed that fathers in the intervention group had higher scores at both pre-test and post-test. Considering this situation, the differences observed in the between-group comparisons cannot be directly attributed to the intervention effect. Moreover, no statistically significant change was found in the analysis based on gain scores. The qualitative findings, however, indicated that as the sessions progressed, children increasingly demonstrated behaviors such as taking more turns to speak, expressing their views, participating in decision-making processes, setting boundaries, and taking responsibility. Fathers, on the other hand, tended to shift toward a more democratic accompanying role characterized by listening more, facilitating, and supporting children's right to express themselves. Research diary data showed that play, drama, and production-based activities were facilitating factors that enhanced children's participation, while outdoor activities made behaviors related to responsibility and environmental awareness more visible. Overall, the findings suggest that a structured citizenship education program based on child–father partnership may serve as an effective approach in supporting children's citizenship outcomes in early childhood and in strengthening a culture of participation within the family. In this regard, the study is expected to contribute both theoretically and practically to the limited body of literature on early childhood citizenship education and father involvement-based practices.
Benzer Tezler
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN AKYILDIZ
- İdrar kültürlerinden izole edilen coag (-) staphylococcus (s. epidrmidis ve s. saprophyticus)'ların idrar yolu enfeksiyonlarındaki yeri
The Place of coag (-) staphylococcus to the urinary tract infectron which are isolated from the urine cultures
SUMRU ÇITAK(KORMAN)
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN