2000 sonrası çağdaş Türk resminde kadın figürünün melankolik kuruluşu: Sessizlik, yalıtılmışlık ve psikolojik mekânlar
The melancholic construction of the female figure in contemporary Turkish painting after 2000: Silence, isolation and psychological spaces
- Tez No: 1007737
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, 2000 sonrası çağdaş Türk resminde kadın figürünün melankolik bir atmosfer içinde nasıl kurgulandığını ve bu inşada kullanılan görsel, estetik ve mekânsal stratejileri incelemektedir. Literatürde kadın figürü çoğunlukla toplumsal cinsiyet, bedenin nesneleştirilmesi ve kimlik politikaları ekseninde sosyolojik bir okumayla ele alınırken, bu araştırma konuyu spesifik olarak“duygulanım estetiği”,“içsel varoluş”ve“psikolojik mekân”kavramları üzerinden çözümlemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada; çağdaş sanat, figüratif resim ve melankoli estetiği bağlamında kavramsal, sanat tarihi ve görsel analiz temelli bir yaklaşım izlenmiştir. Araştırma kapsamında, 2000 sonrasında figüratif üretim gerçekleştiren altı çağdaş Türk sanatçısının (Pınar Partanaz, Leyla Gediz, Beyza Boynudelik, Zuhal Baysar, Necla Rüzgâr ve Alev Ermiş Mavitan) eserleri detaylı biçimde incelenmiştir. Yapılan görsel ve kavramsal analizler sonucunda, çağdaş Türk resminde melankolinin dramatik bir dışavurum ya da yüzeysel bir keder temsili olmaktan çıktığı; sessizlik, yalıtılmışlık, iletişimsizlik ve bedensel eylemsizlik aracılığıyla yapısal bir estetik duruma dönüştüğü tespit edilmiştir. İncelenen eserlerde mekânın fiziksel bir arka plan olma işlevini yitirerek, figürün içsel sıkışmışlığını ve yabancılaşmasını yansıtan psikolojik bir çepere, yer yer ise tekinsiz bir kuşatma alanına dönüştüğü görülmüştür. Sanatçıların, kadın figürünü soyutlanmış boşluklar, sahnesel ve teatral kurgular, çözülen bedensel sınırlar ve parçalı bilinç katmanları içinde resmederek, modern yaşamın getirdiği varoluşsal krizleri görünür kıldıkları saptanmıştır. Sonuç olarak, 2000 sonrası Türk resminde kadın figürünün melankolik temsili, salt pasif ve bireysel bir acının değil; dış dünyanın tahakkümüne karşı geliştirilen sessiz bir içe dönüşün, kırılganlığın ve çağdaş öznenin dünyayla kurduğu gerilimli ilişkinin güçlü bir estetik stratejisi olarak ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the female figure is constructed within a melancholic atmosphere in post-2000 contemporary Turkish painting and the visual, aesthetic, and spatial strategies used in this construction. While the female figure in the literature is mostly addressed through a sociological reading centered on gender, objectification of the body, and identity politics, this research aims to analyze the subject specifically through the concepts of“aesthetics of affect,”“inner existence,”and“psychological space.”In the study, which adopted a qualitative research method, a conceptual, art historical, and visual analysis-based approach was followed within the context of contemporary art, figurative painting, and the aesthetics of melancholy. Within the scope of the research, the works of six contemporary Turkish artists (Pınar Partanaz, Leyla Gediz, Beyza Boynudelik, Zuhal Baysar, Necla Rüzgâr, and Alev Ermiş Mavitan) producing figurative works after 2000 were examined in detail. As a result of the visual and conceptual analyses, it has been determined that melancholy in contemporary Turkish painting ceases to be a dramatic expression or a superficial representation of sorrow; it transforms into a structural aesthetic state through silence, isolation, lack of communication, and bodily inaction. In the examined works, it was observed that the space loses its function as a physical background and turns into a psychological perimeter, and occasionally an uncanny siege area, reflecting the inner entrapment and alienation of the figure. It has been determined that the artists make the existential crises brought about by modern life visible by depicting the female figure in abstracted voids, scenic and theatrical settings, dissolving bodily boundaries, and fragmented layers of consciousness. In conclusion, the melancholic representation of the female figure in post-2000 Turkish painting is revealed not merely as a passive and individual pain, but as a powerful aesthetic strategy of a silent introspection developed against the domination of the external world, vulnerability, and the tense relationship that the contemporary subject establishes with the world.
Benzer Tezler
- 2000 sonrası çağdaş Türk resim sanatında kadın imgesi
The image of women in contemporary Turkısh painting art after 2000
MERVE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZKARTAL
- 1950 sonrası Türk kadın giyimi ve çağdaş Türk resim sanatında temsilinin karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of Turkish women clothing after 1950 and it's representation in the contemporary Turkish painting art
FEYZANUR KURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Güzel SanatlarHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA DOĞAN SÖZÜER
- Türk resminde toplumsal gerçekçiler
Social/ist realists in Turkish painting
BAŞAK YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. KEMAL İSKENDER
- Çağdaş Türk resmine görsel okuryazarlık bağlamında yöntembilimsel bir yaklaşım
A methodological approach to contemporary Turkish painting in the context of visual literacy
MURAT NEZİR
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Güzel SanatlarYıldız Teknik ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA IŞIK
- Eski Türk resminde mekan-yüzey sorunu ve Dinçer Erimez
The Problem of place-sur face in old Turkish painting and Dinçer Erimez
OSMAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. EROL KILIÇ