Depremden etkilenenlerle çalışan psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıkları ve ikincil travma deneyimleri arasındak ilişkide stresle başaçıkma tarzlarının aracılığı
The mediating role of coping styles in the relationship between psychological resilience and secondary trauma experiences among psychological counselors working with earthquake-affected populations
- Tez No: 1007552
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN PİŞKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Deprem, psikolojik dayanıklılık, ikincil travma, stresle başetme tarzları, psikolojik danışman, Earthquake, psychological resilience, secondary trauma, coping strategies, psychological counselor
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET DEPREMDEN ETKİLENENLERLE ÇALIŞAN PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN PSİKOLOJİK DAYANIKLILIKLARI VE İKİNCİL TRAVMA DENEYİMLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞETME TARZLARININ ARACILIĞI DUYAN, Veli Doktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof. Dr. Metin PİŞKİN Nisan, 2026, 116 sayfa Bu araştırmanın amacı, depremden etkilenen bireylerle çalışan psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıkları, dayanıklılık düzeyleri ile ikincil travma deneyimleri arasındaki ilişkide stresle başetme tarzlarının aracılık rolünü incelemektir. Araştırmada yordayıcı değişken psikolojik dayanıklılık, yordanan değişken ikincil travma deneyimi ve aracı değişkenler stresle başetme tarzları (kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım, çaresiz yaklaşım, sosyal destek arama ve boyun eğici yaklaşım) olarak ele alınmış ve önerilen model yapısal eşitlik modellemesi aracılığı ile test edilmiştir. Çalışmaya çoğunluğu kadın, lisans veya yüksek lisans mezunu, gönüllü çalışan ve ortalama yaşları 34,6 olan 211 psikolojik danışman katılmıştır. Araştırma bulguları, psikolojik dayanıklılık ile ikincil travmatik stres arasındaki doğrudan ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, gerçekleştirilen aracılık analizi psikolojik dayanıklılık ile ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide bazı başetme tarzlarının aracı rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Özellikle çaresiz yaklaşımın bu ilişkide anlamlı bir aracı değişken olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, psikolojik dayanıklılık düzeyi yüksek olan psikolojik danışmanların çaresiz başetme tarzını daha az benimsediklerini ve bu azalmanın ikincil travmatik stres düzeyinin düşmesiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, kendine güvenli yaklaşımın aracılık etkisinin anlamlı olduğu, boyun eğici yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama tarzlarının ise aracılık etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular, psikolojik dayanıklılığın ikincil travmatik stres üzerindeki etkisinin doğrudan değil, belirli başetme tarzları aracılığıyla dolaylı olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Bu sonuçlar, depremden etkilenen bireylerle çalışan psikolojik danışmanların ikincil travmatik stres deneyimlerinin anlaşılmasında işlevsiz başetme tarzlarının belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bağlamda, özellikle çaresiz başetme eğilimlerinin azaltılmasına yönelik müdahalelerin geliştirilmesi, psikolojik dayanıklılığı artırmaya yönelik uygulamalarla birlikte ele alınmalıdır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT THE MEDIATING ROLE OF COPING STYLES IN THE RELATIONSHIP BETWEEN PSYCHOLOGICAL RESILIENCE AND SECONDARY TRAUMA EXPERIENCES AMONG PSYCHOLOGICAL COUNSELORS WORKING WITH EARTHQUAKE-AFFECTED POPULATIONS DUYAN, Veli PhD Dissertation, Department of Educational Sciences Supervisor: Prof. Dr. Metin PİŞKİN April, 2026, 116 pages The aim of this study is to examine the mediating role of coping strategies in the relationship between psychological resilience and secondary traumatic stress among psychological counselors working with individuals affected by the earthquake. In the study, psychological resilience was treated as the predictor variable, secondary traumatic stress as the outcome variable, and coping strategies (self-confident approach, optimistic approach, helpless approach, seeking social support, submissive approach) as mediating variables. The proposed model was tested using structural equation modeling approach. The sample consisted of 211 psychological counselors, the majority of whom were female, held undergraduate or graduate degrees, worked on a voluntary basis, and had a mean age of 34.6. According to the findings, the direct effect of psychological resilience on secondary traumatic stress was not statistically significant. However, the mediation analysis revealed that certain coping strategies played a mediating role in the relationship between psychological resilience and secondary traumatic stress. In particular, helpless coping was found to be a significant mediator. This finding suggests that psychological counselors with higher levels of resilience are less likely to adopt helpless coping strategies, and this tendency is associated with lower levels of secondary traumatic stress. In contrast, the mediating effect of self-confident coping was found to be marginally significant, while submissive coping, optimistic coping, and seeking social support were not statistically significant mediators. These results indicate that the effect of psychological resilience on secondary traumatic stress is not direct but occurs indirectly through specific coping strategies. Overall, the findings suggest that dysfunctional coping strategies play a critical role in understanding secondary traumatic stress among psychological counselors working with earthquake-affected individuals. In this context, interventions aimed at reducing helpless coping tendencies should be considered alongside efforts to enhance psychological resilience.
Benzer Tezler
- Depremzedelere hizmet veren ruh sağlığı çalışanlarının travma deneyimleri
Trauma experiences of mental health workers serving earthquake survivors
ŞEFİKA NUR DEMİRÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
- Ortaokul öğrencilerinde deprem ve Tanrı algısı (Gaziantep ili örneği)
Earthquake and God perception in secondary school students (The case of Gaziantep province)
MEHMET TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHLÜL TOKUR
- Kahramanmaraş depremini yaşayan orta yaş grubu yetişkinlerde duyusal reaktivite, aktivite-rol dengesi ve uyku kalitesinin incelenmesi
Investigation of sensory reactivity, activity-role balance, and sleep quality in middle-aged adults experiencing the Kahramanmaraş earthquake
DİLAN GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiLokman Hekim ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR AYŞE KARADUMAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CEMALİ
- Autobiographical memory disturbances and posttraumatic stress
Başlık çevirisi yok
BAHAR TANYAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2001
PsikolojiBoğaziçi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLİZ ELAL